PolitiekVers Beton8 juli 2016

“Moslims moeten snel een nieuwe gemeenschap creëren waarbij men uitgaat van de Nederlandse identiteit”

Deel #2 van een tweeluik over islamofobie in Rotterdam: reacties uit de islamitische gemeenschap

De reacties op het artikel over islamofobie dat we vorige maand publiceerden waren niet mild. Men verweet ons eenzijdigheid en het ontbreken van een kritische blik. Uit die reacties destilleerden we enkele kernpunten, die we voorlegden aan representanten van de Rotterdamse Islamgemeenschap.

Beeld: Xenia Gottenkieny

Het is lastig om een eenduidige definitie te vinden van het woord islamofobie. Critici beargumenteren dat het een onjuiste term is, of dat het als sociaal maatschappelijk fenomeen niet bestaat. Begrijpen jullie deze kritiek?

Nourdin El Ouali (NIDA): “Ik geef de voorkeur aan moslimhaat. We spreken ook niet van jodenfobie. Ik kan me voorstellen dat wanneer je geen moslims kent en afgaat op berichtgeving in de media, je bang wordt voor moslims. Het probleem is niet de fobie maar de haat die zich daaruit ontwikkelt. Die leidt namelijk tot discriminatie of geweld.”

Marianne Vorthoren (SPIOR): “Wij begrijpen de kritiek maar kiezen toch voor islamofobie. Het is internationaal de meest gangbare term. Het maakt ons niet uit hoe je het noemt, het gaat erom dat het probleem (discriminatie op basis van religie) wordt opgelost. Laten we het liever daarover hebben dan te discussiëren over de term.”

Lees ookPolitiekEerste onderzoek naar islamofobie in Rotterdam: “Dit is nog maar het topje van de ijsberg”Deel #1 van een tweeluik over islamofobie in Rotterdam.

Mensen die kritisch zijn op de islamofobie-theorie beargumenteren vaak dat de term islamofobie wordt gebruikt om islamcritici de mond te snoeren.

Marianne Vorthoren: “Er mag absoluut kritiek worden geuit op de islam. En daar kun je over debatteren. Maar Islamofobie in zicht gaat niet over religiekritiek. Het gaat over dat je mensen niet mag uitsluiten of discrimineren.”

Jacob van der Blom (Essalammoskee): “Er zijn altijd mensen die moeite hebben met kritiek op hun gemeenschap, cultuur of religie en dan ‘racisme!’, ‘islamofobie!’ of ‘antisemitisme!’ roepen. Dat betekent niet dat deze vormen van discriminatie niet bestaan.”

Nourdin El Ouali: Bizar dat mensen zeggen dat islamkritiek in Nederland onmogelijk is. We zijn er de afgelopen vijftien jaar zelfs in doorgeschoten. Er zijn strenge definities van wat discriminatie is en kritiek uiten valt daar niet onder. Maar iemand een hoofddoek van het hoofd aftrekken of uitschelden voor vuile moslima is geen kritiek op de islam.”

Discriminatie is discriminatie. Waarom dan aparte categorieën?

Nourdin El Ouali: “We melden ook antisemitisme en homohaat en er wordt veel geld vrijgemaakt om dat te bestrijden. We meten islamofobie om de omvang ervan beter in kaart te brengen. Vervolgens kunnen we daar beleid op maken. Islamofobie, seksisme, antisemitisme, homofobie: daar maken we geen onderscheid in. Maar waarom zijn wij als samenleving minder gevoelig voor moslimhaat dan voor andere vormen van haat?”

Marianne Vorthoren: “Alle vormen van discriminatie hebben dezelfde wortels: onverdraagzaamheid en haat. Maar de uitingsvormen kunnen verschillen. Wie zijn de daders? Wie lopen het meeste risico? Waar vindt het plaats? Door daar beter inzicht in te krijgen, kunnen we het ook beter bestrijden. Wij hopen daaraan een bijdrage te leveren met ons onderzoek.”

"We hadden een eigen islam moeten ontwikkelen met gewoonten die passen bij Europa en de aard van dit land"

Sommigen menen dat islamofobie een reactie is op de intolerante houding van moslims jegens anderen.

Marianne Vorthoren: “En gebeuren verschrikkelijke dingen uit de naam van de islam en het gedrag van moslims, ook in Nederland, is zeker niet altijd perfect. Daar moet ook aandacht voor zijn. Maar ook als die problemen onopgelost zijn, moet je discriminatie aanpakken. Iemand reageerde op ons rapport: ‘Als ik langs een islamitische school loop, word ik ook uitgemaakt voor rotte vis’. Dat keuren wij natuurlijk niet goed. Het gaat ons om een consequente aanpak van alle vormen van discriminatie.”

“De moslimgemeenschap moet ook in de spiegel kijken. Dat doet SPIOR ook. Wij hebben een project tegen radicalisering van jongeren en stellen ook andere discriminatievormen als antisemitisme of homofobie aan de kaak.”

Jacob van der Blom: “Natuurlijk moet de gemeenschap ook kritisch naar zichzelf kijken. Ik vind het bijvoorbeeld akelig als moslims in een geïsoleerde gemeenschap leven. Men zegt dan dingen als: het Westen of Nederland is tegen ons. Maar mensen moeten inzien dat ze elkaar moeten opzoeken. Vooral de moslimgemeenschap moet daarin veel meer initiatief nemen.”

“Dat proberen wij als moskee ook. Wij willen niet meer alleen de gebedsgangers voorzien in religieuze noden. Ook sociaal en maatschappelijk willen wij voor alle bewoners in de wijk iets betekenen. Als de moskee voorlichtingen organiseert over diabetes bij ouderen, zijn die ook voor Surinamers, Antillianen en Nederlanders.”

De Islam in het politieke debat

De beperkte aandacht voor islamofobie in het lokale politieke debat komt volgens Van der Blom en El Ouali doordat het uitspreken vóór moslims partijen geen stemmen oplevert. Uitspreken tégen moslims wel. Leefbaar Rotterdam wordt genoemd als partij die baat heeft bij het in stand houden van maatschappelijke tegenstellingen.

Nourdin El Ouali: “De moslim wordt gebruikt als antithese die wezensvreemd is van de niet-moslim. Hoe meer jij je met iemand kunt identificeren, hoe sneller je bereid bent om voor diegene op te komen. Als je iemand minder aardig vindt, denk je eerder: zoek het maar uit.”

Van der Blom haalt het bezoek aan de Essalammoskee aan van raadslid Tanya Hoogwerf (Leefbaar Rotterdam) en twee partijgenoten in 2014. Volgens Hoogwerf werd haar bezoek door de mannen in de moskee niet gewaardeerd, hetgeen zodanig uit de hand liep dat zij direct en onder begeleiding de moskee uit werd gejaagd. Een reconstructie van de NRC sprak dit tegen: Hoogwerf verliet de moskee vrijwillig en zonder tumult. Volgens Van der Blom een voorbeeld van hoe een partij voor electoraal gewin gebeurtenissen verdraait.

Nourdin El Ouali: “Wij zijn te lang meegegaan in de theorie dat beschavingen botsen. Die houdt in dat er een strijd gaande is op basis van cultuur, normen en waarden. Je bent vóór of tégen ons. Veel partijen hebben deze theorie overgenomen, ons buitenlandbeleid is er zelfs op gebaseerd. Hoe groter je geloof in de botsing der beschavingen, hoe groter je ongeloof in diversiteit. Maar Rotterdam is superdivers. We moeten af van het problematiseren van diversiteit.”

Sommige Rotterdamse partijen zien diversiteit wel als meerwaarde.

Nourdin El Ouali: “D66 en de PVDA zeggen dat zij diversiteit belangrijk vinden, maar hebben de afgelopen jaren bijgedragen aan het problematiseren ervan. Zij zijn tegen subsidies voor monoculturele instellingen. Natuurlijk bedoelen ze niet de blanke hockeyclub. Die partijen willen mensen strippen van hun verschillen. Hun boodschap is: word als wij, dan ben je oké. Mijn boodschap is: je moet zijn wie je bent en je aan de wet houden.”

Je kunt zeggen dat monoculturele organisaties de ontwikkeling van een inclusieve maatschappij tegenhouden.

Nourdin El Ouali: “Dat is een leugen. Alsof we moskeeën financieren omdat het moskeeën zijn, of donkere mensen financieren omdat ze donker zijn. We subsidiëren organisaties op basis van taken en bepalen als gemeente welke taken belangrijk zijn.”

"Ik mis bij orthodoxe moslims vaak een progressieve benadering van anderen"

Burgemeester Aboutaleb is populair, maar vanuit de islamitische gemeenschap krijgt hij wel veel kritiek. Begrijpen jullie dat?

Jacob van der Blom: “Ik vind dat hij het wél goed doet. Hij zegt wat nodig is. En in de moskee spreekt hij geloofsgenoten toe, quote hij de Koran en gaat hij mee in gebed. Dat wordt gewaardeerd.”

Nourdin El Ouali: “Aboutaleb is populair omdat hij met zijn ‘rot-op’-opmerking een rechtspopulistische mening uitdraagt. Hij kan het zeggen omdat hij moslim is. Maar een term als ‘gematigde moslim’, voor een moslim die oké is, is inmiddels in het maatschappelijk debat genormaliseerd. Dat is geen positieve ontwikkeling. Ik vind dat Aboutaleb daar ook aan bijgedragen heeft door dit soort termen te gebruiken.”

DENK verwijt politici met een islamitische achtergrond, ook Aboutaleb, dat zij zich niet eerder uitspraken tegen islamofobie.

Nourdin El Ouali: “Ik ben het niet eens met DENK. Aboutaleb is burgemeester van Rotterdam geworden omdat hij geschikt is, niet vanwege zijn afkomst. Hij moet zich uitspreken op basis van principes, niet op basis van loyaliteit. Ik zie wel graag een burgemeester die vaker opstaat tegen onrecht en discriminatie.”

Welke factoren binnen de islamitische gemeenschap bemoeilijken verbinding met de Nederlandse maatschappij?

Jacob van der Blom: “DE islamitische gemeenschap bestaat niet. In Marokko verschillen gemeenschappen al per dorp. Dus hier zijn ook grote verschillen tussen de Marokkaanse, Turkse en Pakistaanse gemeenschap. Dat zou anders zijn als iedereen zich hier Nederlander zou voelen.”

“Toen de islam naar Nederland kwam, kopieerde men alles uit het land van herkomst. Dat was fout. We hadden een eigen islam moeten ontwikkelen met gewoonten die passen bij Europa en de aard van dit land. In Nederland worden moskeeën bij de Kamer van Koophandel ingeschreven als Marokkaanse of Pakistaanse moskee. Moslims moeten snel een nieuwe gemeenschap creëren waarbij men uitgaat van de Nederlandse identiteit.”

“Je mag geloven zoals in de tijd van de profeet, maar dat iets heel anders dan handelen als men destijds deed. Hier heb ik vaak gesprekken over met jongeren. De tijd is veranderd. Veel jongeren denken onterecht dat hun uiterlijke verschijning overeen moet komen met hun geloofsovertuiging. Je gelooft echt niet minder als je geen baard draagt.”

“Tenslotte moeten wij uit het ideologische isolement. Ik mis bij orthodoxe moslims vaak een progressieve benadering van anderen.”

Marianne Vorthoren: “Ook moslims hebben vooroordelen. Het vergt lef om verder te kijken dan je neus lang is, het is makkelijker om problemen bij anderen te leggen. Wanneer mensen uitsluiting en discriminatie ondervinden, kruipen ze vaak verder in de schulp. Begrijpelijk, maar niet het juiste antwoord.”

Positief gestemd

Volgens El Ouali staat de islamitische gemeenschap in Nederland aan het begin van een emancipatieproces. Islamitische instituten die door de eerste generatie migranten werden gerealiseerd, moeten volgens hem nog wel een progressieve ontwikkeling doorlopen.

Nourdin El Ouali: “Mijn vader is analfabeet. Ik zit hier in de raad. De burgemeester van Rotterdam is van Marokkaanse afkomst. Dat allemaal binnen één generatie. In dat opzicht zijn we revolutionair bezig. Het probleem is dat oude islamitische organisaties vaak een conservatief bestuur hebben dat onvoldoende is geworteld in de Nederlandse samenleving. Die organisaties moeten betere en jongere bestuurders krijgen. Ik hoop op een natuurlijke evolutie of revolutie.”

Wij vroegen Leefbaar Rotterdam om een reactie op het rapport ‘Islamofobie in zicht’ en op uitspraken over de partij in dit artikel. Binnenkort zet Leefbaar op Vers Beton haar standpunten t.a.v. dit thema uiteen.

Reageer of deel op Social Media

Tags:discriminatie, islamofobie, moskee, racisme en SPIOR

Secties: Politiek en Vers Beton

Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *