voor de harddenkende Rotterdammer

We maakten al uitgebreid kennis met de toeristische kant van de stad. Het inspireerde Paul Groenendijk tot een stuk over de eerste Wederopbouwrit door Rotterdam.

vers-beton-rotterdam-stadsarchief-wederopbouwrit-bussen
Beeld door: beeld: Stadsarchief Rotterdam

Het blijft onwennig, zo’n Hop On Hop Off-bus in het Rotterdamse straatbeeld. Rotterdam en (massa)toerisme is van oudsher een moeizame combinatie. Natuurlijk zijn we trots op onze stad en willen we de Markthal en de Kop van Zuid graag laten zien aan geïnteresseerde bezoekers, maar dan wel individueel en bij voorkeur te voet, per watertaxi of op de fietsen van Urban Guides. Toch reden er al eerder bussen met toeristen door het centrum. Vanaf het voorjaar van 1946 werden er zogenaamde Wederopbouwritten georganiseerd. Een speciale bus voerde geïnteresseerden langs wederopbouwprojecten. De ritten van 31 kilometer door de hele stad vertrokken vanaf het Oude Tramhuys, toen op het Weena.

Het Vrije Volk van 31 juli 1946: “Sight-Seeing in Rotterdam, in de stad van de dorre puinpoesta’s! Het is nog wat onwennig, maar toch interessant en stellig niet alleen voor bezoekers van buiten de stad. Immers, welke Rotterdammer, de conducteur van lijn 8 uitgezonderd, komt regelmatig in Blijdorp, Centrum en Zuid?” Er is aanvankelijk natuurlijk nauwelijks iets te zien van de Wederopbouw. Het stratenplan ligt er in grote lijnen, de waterwegen zijn aangelegd en er zijn wat bouwputten. Maar behalve wat noodgebouwen en het restant van de Bijenkorf staat er niet meer dan de Rotterdamse Bank aan de Coolsingel en de woningbouw van Wereldhaven aan de Goudsesingel. Hopelijk vertelden de gidsen zeer beeldend over de nieuwe ideaalstad die hier zou verrijzen.

Toch is er flinke belangstelling voor de Wederopbouwritten. In Het Vrije Volk van 6 november 1953 houdt wethouder Van den Brule een hartelijk pleidooi voor Rotterdam en de rit: “De rit betekent iets. Wij Rotterdammers hebben behoefte om te zien wat er in onze stad gebeurt! Rotterdam krijgt zijn gezicht terug. Wie nu door de stad loopt kan zonder reserve zeggen, dat het hart weer klopt. Overal bruist het leven, overal vindt men de sporen van durf en initiatief. Of men nu met Rotterdammers of met niet-Rotterdammers spreekt, voor iedereen is het een openbaring. Ook daarom kunnen wij de rit niet meer missen.”

437.155 kilometers

Elk jaar worden meer geïnteresseerden rondgereden. In november 1955 wordt de balans na tien jaar opgemaakt: 472.211 passagiers en 437.155 afgelegde kilometers (tienmaal de omtrek van de aarde). Vanaf 1956 organiseert de VVV vanwege de grote belangstelling zelfs een aparte rondrit voor de buitenlandse toeristen. Folders zijn in vier talen beschikbaar: Nederlands, Engels, Frans en Duits. Het is nauwelijks voor te stellen dat er tien jaar na de oorlog alweer Duitse toeristen naar Rotterdam komen. Vanaf 1957 neemt de belangstelling af. Op topdagen vertrekken er nog wel twintig bussen met rondritters vanaf het Weena, maar het haalt bijna lange na niet de cijfers van de vorige jaren. Het Vrije Volk van 6 augustus 1957: “Wellicht zijn de Rotterdammers, die altijd zoveel interesse toonden voor de opbouw van de stad, er wel van overtuigd, dat er in het afgelopen jaar in verhouding niet zoveel is veranderd in en om de stad.”

vers-beton-rotterdam-wederopbouwrit-bus
Beeld door: beeld: Stadsarchief Rotterdam

In 1960 gaat het roer om: de rit (kosten: ƒ1,25) gaat niet langer door het centrum. De aandacht wordt verlegd naar de uitbreidingen op de Linker Maasoever, naar de nieuwe wijken van Hoogvliet en de raffinaderijen van Pernis. “De opbouwrit 1960 zal hen er brengen. En -aardige verrassing- zij zal de mensen zelfs het hart van een grote raffinaderij laten zien: die van de Shell. De bus maakt een 5 km lange tocht over de terreinen van deze onderneming. Sigaretten uit, fotograferen verboden….” (Het Vrije Volk van 17 mei 1960)
De belangstelling zakt daarna verder en in 1962 wordt de Wederopbouwrit omgedoopt tot ‘Kris Kras door Rotterdam’. Heel even wordt de negatieve trend gekeerd, maar in 1966 rijden de bussen toch voor het laatst. Bijna vijftig jaar later, in juli 2015, doet de Hop On Hop Off-bus zijn intrede in Rotterdam.

Wederopbouw Rotterdam
Exact 75 jaar na de start van de wederopbouw schenkt Vers Beton aandacht aan de ontwikkelingen die Rotterdam maakten tot de stad die het nu is. De kenmerkende wederopbouwarchitectuur ondervindt met name de laatste jaren een herwaardering. In samenwerking met Platform Wederopbouw Rotterdam maken we een serie over de vaak nog verborgen verhalen achter de wederopbouwperiode.

De sectie Stedelijke Ontwikkeling & Architectuur wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. (meer info)

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
PaulGroenendijk

Paul Groenendijk

Paul Groenendijk werd in 1957 in Rotterdam geboren en studeerde in 1984 af als architect aan de TU Delft. Sindsdien werkt hij als publicist en onderzoeker.
Naast het samenstellen van architectuurgidsen beheert hij www.architectuurgids.nl, is hij betrokken bij Rotterdam Woont en het Platform Wederopbouw Rotterdam. In 2015 verscheen van zijn hand de architectuurgids Rotterdam Architectuur Stad bij NAi010.

Profiel-pagina
Nog geen reacties