Economie8 augustus 2016

Rotterdam wordt blauwer met vernieuwd Tropicana

Zwemparadijs van weleer wil weer publiek trekken

Voormalig tropisch zwemparadijs Tropicana moet het visitekaartje worden van de blauwe economie: korte lijnen tussen productie en afzet. Jaap Rozema zocht uit wat BlueCity010 anders maakt dan het bestaande palet aan Rotterdamse duurzaamheid. 

 

BlueCity010 past in Tropicana de blauwe economie toe Beeld: Martijn Koolstra

Eind vorig jaar is het voormalige zwembad Tropicana omgetoverd tot een broedplaats voor bedrijven die principes van de blauwe economie hanteren. Onder de paraplu van BlueCity010 dragen verschillende bedrijven bij aan een ecosysteem van duurzaam ondernemen. We hadden al een groene economie, en een circulaire. Waarom dan een blauwe? En waarom in Tropicana?

De blauwe economie staat een nieuwe verhouding voor tussen producent en consument, waarbij productie bij voorkeur zo dicht mogelijk bij de afzetmarkt plaatsvindt. Korte lijntjes dus. In deze economische orde worden consumptieve behoeften afgestemd op de lokale beschikbaarheid van grondstoffen. Ze vindt haar oorsprong in de draagkracht van de natuur. Wat goed is voor de natuur, is goed voor ons, in plaats van andersom. Dit betekent dat sommige producten worden aangepast aan de mogelijkheden die ons door de natuur worden geboden.

In de praktijk is de blauwe economie vooral een nieuwe manier van samenwerken tussen producenten onderling. Ze smeedt ketens. Reststromen als gevolg van productie dienen als grondstof voor andere industriële processen. De Roteb hoeft dus niet meer langs te komen, bij wijze van spreken.

Afval of data delen

Behalve afval kun je denken aan het afvangen van energie, zoals restwarmte, maar ook aan het delen van data tussen bedrijven. Zij hoeven niet steeds het wiel opnieuw uit te vinden en beschikken over relevante gegevens om hun productie of dienstverlening te optimaliseren. De blauwe economie is dus ook een keten van onderling vertrouwen. En de omzet wordt gelijkelijk over de keten verdeeld. Naar een optimaal collectief resultaat. Van de verdeling komt de winst.

Mark Slegers is  één van de initiatiefnemers van BlueCity010, in eerste instantie met zijn bedrijf Rotterzwam. Deze kweekt zwammen op koffiedik dat normaal gesproken in de afvalbak belandt. Als consultant heeft Slegers ervaring opgedaan in het verduurzamen van bedrijven. Vanuit zijn professionele achtergrond weet hij hoe economie en ecologie elkaar kunnen versterken. Slegers beschouwt BlueCity010 als een ecosysteem van bedrijven – momenteel een stuk of vijftig – die gezamenlijk tot doel hebben de afvalberg te laten slinken.

Zo heeft Bundles een wasmachinedeelsysteem opgezet waardoor op termijn minder witgoed hoeft te worden afgedankt. Kees & Co Creatief maakt kleding van afval. En Studio Dust maakt er keramische en textiele spulletjes van voor in je huis. Allemaal lokaal geproduceerd.

Focus op interactie bedrijven

BlueCity010 borduurt voort op een reeks duurzaamheidsinitiatieven in Rotterdam die de afgelopen jaren het licht hebben gezien. Het succes van stadslandbouw zoals Rotterdamse Munt of Dakakker toont aan dat Rotterdammers open staan voor kleinschalige, lokale productie die ook nog eens ecologisch verantwoord is. En affiniteit heeft met een economie die hier geënt is. Er zijn lokale munten Zuiderling en Dam in omloop. Ruilwinkels, weggeefkasten en kringloop zijn niet meer weg te denken uit onze winkelstraten. Hoewel niets zo veranderlijk is als mode, is duurzaamheid ook nog eens erg hip. Lokale productie is populair.

Maar wat BlueCity010 anders maakt dan het bestaande palet aan Rotterdamse duurzaamheid, is de focus op interactie tussen bedrijven die elk een deel van de keten vormen. Het koffiedik voor Rotterzwam komt uit de Aloha Bar; Spireaux kweekt eiwitten met de koolstofdioxide die vrijkomt bij de zwammenteelt van eerstgenoemde; Okkehout bewerkt meubels met bijenwas van de er gevestigde stadsimker.  Economie als een serie ketens verschilt van andere economische modellen, zoals de groene (bestaande productieprocessen verduurzamen) en de circulaire (hergebruik). BlueCity010 zit in een niche.

Te nemen hindernissen

Kansen genoeg voor de blauwe economie in Rotterdam. Hindernissen ook. BlueCity010 moet zich zien te handhaven in een economie die nog niet klaar is voor de principes van de blauwe economie. Slegers erkent dat idealen kunnen botsen met de klassieke kosten-batenanalyses die opgeld doen binnen de financiële markten.

“De blauwe economie heeft tijd nodig om zichzelf te verkopen”

De meeste investeerders zitten niet te wachten op duurzaamheidsexperimenten waarvan nog maar moet worden bewezen of ze rendabel zijn. Die willen snel waar voor hun geld, bijvoorbeeld in de vorm van dividend. Maar zonder investeringen is het lastig innoveren. “Dus daar ga je al. Een deel van onze tijd zit in het verdedigen van ons concept. De blauwe economie heeft tijd nodig zichzelf te verkopen.”

Bovendien is BlueCity010 in grote mate afhankelijk van technologische innovatie om productieprocessen te optimaliseren, maar is de techniek simpelweg niet voorhanden. Zo zou Slegers graag zien dat het hele Tropicana-complex wordt voorzien van gelijkstroom, want minder energieverlies, en dus duurzamer. Voor het moment is het slechts toekomstmuziek. Zo ook de opslag van energie in de Nieuwe Maas. Overigens is het markant te noemen dat het uitdragen van ecologische principes – respect voor moeder aarde – hand in hand gaat met de laatste stand van de technologie, bij uitstek het domein van kennisgedreven interventies in natuurlijke processen.

Is het publiek er klaar voor?

Er is nog een hindernis te nemen, namelijk die van de publieke perceptie. En van voorkeuren, niet altijd te verantwoorden in het kader van duurzaamheid. Het waterverbruik voor een stukje vlees is schrikbarend hoog. Je kunt je terdege afvragen hoe duurzaam het is deze consumptieve behoefte een plek te geven binnen de blauwe economie. Toch kun je het bestellen in de Aloha Bar. Slegers: “Ons restaurant kan morgen compleet vegetarisch worden, als we dat zouden willen, maar ons publiek is er misschien nog niet klaar voor.” Voor koffie (130 liter water per kopje) zijn ongetwijfeld dezelfde overwegingen van toepassing als voor vlees.

Bovengenoemde punten laten goed zien dat de blauwe economie nooit helemaal af kan zijn. Noch volmaakt. Nieuwe technologie schaaft industriële processen bij en creëert nieuwe reststromen, waardoor nieuwe producten ontstaan. Of er een markt is voor die producten, laat staan investeerders, is een tweede. En tot waar trek je de grens tussen duurzaamheid en levensgenot? Is het aan BlueCity010 om consumptiepatronen ter discussie te stellen? Hier komt nog bij dat het een bedrijf eigen is te willen groeien. Hoe groot of – beter – lang mag een keten van productie-reststroom-productie zijn? Wat als een ‘blauw’ bedrijf haar producten kan afzetten in verre oorden, met vervuilend transport tot gevolg?

Tropicana goed gebruiken

BlueCity010 wil het nieuwe concept in de komende jaren verder uitbouwen. De spil hierin is Tropicana, het zwembad van weleer. Voor hergebruik werden tot aan de veiling van het zwembad oktober vorig jaar verschillende ideeën geopperd – van nieuwbouw tot tenniscomplex tot de wederopbouw van Tropicana als tropisch zwemparadijs. Het hoogste bod kwam van BlueCity010, door de financiële slagkracht van een investeerder die nu eens niet aan rendement op de korte termijn dacht.

“Bij warm weer werkt de glazen koepel van het zwembad als broeikas, zodat plantjes goed kunnen groeien”

Slegers heeft als doel de karakteristieken van het pand zo goed mogelijk te benutten. “Bij warm weer werkt de glazen koepel van het zwembad als broeikas, zodat plantjes goed kunnen groeien. Die plantjes zuiveren de lucht en dat maakt Tropicana tot een prettig werkklimaat.”

In de vochtige kelders van het zwembad vinden experimenten met gistculturen plaats. En Tropicana is goed bereikbaar, ligt op een A-locatie aan het water en is te zien in vrijwel alle vergezichten van de Maas tussen de Van Brienenoordbrug en Willemsbrug. Het publiek weet de Aloha Bar te vinden, die je omgekeerd een prettig uitzicht geeft op de bruggen, het Noordereiland en de Kop van Feijenoord.

Weer publiek trekken

Wie denkt dat Tropicana – op de Aloha Bar na – een gesloten bastion is, heeft het mis. Als het aan Slegers ligt, wordt Tropicana een komen en gaan van specifieke publieksgroepen die volop gebruik maken van de ruimte. “Publiek binnenhalen is, net als toen het hier nog een zwembad was, moet onderdeel zijn van de bedrijfsvoering.”

Sommige ondernemers zijn erkende leerbedrijven en bieden stages aan. Programma’s waarin werknemers de kans krijgen zich te heroriënteren op de arbeidsmarkt, is ook iets waar BlueCity010 aan meedoet.  In dit soort programma’s hopen mensen erachter te komen hoe ze hun werkzame leven willen invullen. Bewegingsruimte 010, een van de bedrijven in Tropicana, organiseert onder andere concerten, danslessen en cursussen.

Deze invulling van Tropicana sluit naadloos aan op de blauwe economie. Er wordt kennis en gedachten uitgewisseld tussen verschillende groepen in de samenleving. Iedereen moet toegang kunnen hebben. Want het gevaar dat dit soort broedplaatsen verworden tot een witte, hoogopgeleide enclave ligt op de loer, blijkt maar al te vaak.

Nieuw blauw: Spaanse Polder?

Als het aan BlueCity010 ligt, blijft het niet bij Tropicana. Bedrijventerreinen hebben de toekomst in de blauwe economie. En daar hebben we er in Rotterdam genoeg van, weet ook Slegers. “De Spaanse Polder bijvoorbeeld leent zich uitstekend als locatie waar een ecosysteem van ondernemers gestalte kan krijgen. Een dichte concentratie van bedrijvigheid die elkaar voedt en versterkt.”

Maar eerst is er een mentaliteitsverandering bij ondernemers nodig. De koudwatervrees van bedrijven die al jaren hun ‘ding’ doen, met (on)gezond wantrouwen tegen de boze buitenwereld, is een horde die moet worden genomen. Er is werk aan de winkel.

Reageer of deel op Social Media

Tags:blauwe economie, duurzaam en Tropicana

Sectie: Economie

kaart: Rhijnspoorkade, 3063 Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *