Stedelijke ontwikkeling & architectuur3 augustus 2016

Rotterdams Groen: Productietuinen

Serie over de groene kant van de stad

In de serie Rotterdams Groen schrijven Yvonne Rijpers en Joep Klabbers over precies dat. Wat is er aan groen in Rotterdam, en wat zijn de verhalen hierachter? Deel 6: productietuinen.

Beeld: Jasmijn Krol

De buurtbewoners die samen de nieuwe stadstuinen in hun woonwijk bestieren, doen dat enerzijds met ontmoetingen en anderzijds met vergroening als doel. Het verbouwen van eetbare zaken is een leuke bijkomstigheid. Hoe anders is dat  bij de productietuinen van Rotterdam!

Van oudsher werd voedsel dichtbij de consument geproduceerd en geconsumeerd. Zoals we eerder beschreven, waren veel huidige parken vroeger weiden en buitenplaatsen. Met de industriële revolutie, explosieve groei van steden en nieuwe technieken zijn productie en consumptie van voedsel steeds verder van elkaar verwijderd. De stedelijke productietuinen passen in een tegenbeweging die de laatste jaren op stoom kwam. De productie wordt weer zichtbaar, ook in de stad, en levert zo een bijdrage aan de bewustwording van de voedselvraag van steden én het formuleren van een lokaal antwoord hierop. De ‘gezonde stad’ is een thema dat veel Nederlandse steden omarmen. Zo ook de gemeente Rotterdam, die dergelijke initiatieven ondersteunt met lage huurprijzen en projectsubsidies.

Productietuinen zijn stedelijke tuinen bedoeld voor voedselproductie in de stad. Rotterdam heeft er aantal. De bekendste is waarschijnlijk ‘Uit je eigen stad’, het genomineerde project voor Stadsinitiatief 2012. Bij het Marconiplein verrees niet alleen een grote productietuin, maar daarbij ook een winkel, restaurant en plek voor evenementen.  Voormalig zwemparadijs Tropicana – tegenwoordig BlueCity – was ooit dé plek voor gillend grut, maar biedt nu goede grond voor de kweek van paddestoelen. BlueCity stelt een circulaire economie centraal door afval als bouwsteen te gebruiken en huisvest onder andere de stadsboeren van Rotterzwam. Rotterdam krijgt in juli 2017 zelfs een drijvende boerderij: de zelfvoorzienende Floating Farm biedt plaats voor veertig koeien. Nog meer stadsboeren en voedselproductie ín de stad dus. Iets dat bij de Voedseltuin sinds 2011 centraal staat.

Voor de Voedselbank

De Voedseltuin, aan de gedempte Keilehaven, is een productietuin met een hoger sociaaleconomisch doel. De Voedseltuin kweekt biologische groenten en fruit om de Voedselbankpakketten aan te vullen. Dit gebeurt met behulp van vrijwilligers en mensen met een lange afstand tot de arbeidsmarkt. Wij spraken Sven Thorissen, een bestuurslid van de Voedseltuin.

Sven Thorissen Beeld: Jasmijn Krol

We vinden de tuin in een straatje tussen twee kolossen van gebouwen. Het blijkt een prachtig groen gebied en doet wat rommelig aan, met veel groenten en fruit, maar ook ‘gewone’ natuur. Tijdens de wandeling over het (onlangs aangelegde) centrale pad wordt de serene stilte doorbroken door het zoemen van bijen en andere insecten, en af en toe door het geluid van de boten en vele vrachtwagens in de haven erachter. Het centrale pad werd aangelegd door de gemeente en doorkruist de Voedseltuin van de Vierhavenstraat tot aan de Benjamin Franklinstraat, waar de watertaxi aankomt. Binnenkort komt er bij de Vierhavenstraat zowel een entreebord als zebrapad met stoplicht, om de oversteek van de wijk Bospolder-Tussendijken naar dit buitendijks gebied aantrekkelijker te maken. Ook zijn er plannen voor een directe verbinding met het Dakpark, à la de Luchtsingel. Het zou de ultieme verbinding zijn tussen binnen- en buitendijks gebied.

De tuin zorgt ervoor dat een helaas grote groep mensen meer en betere verse producten krijgt

De Voedseltuin ontstond in 2011 in samenwerking met de Voedselbank, die toen naast het braakliggend stuk terrein gevestigd was. Wat begon als een klein project is uitgegroeid tot een professionele organisatie met bestuur, twee betaalde parttime krachten en maar liefst veertig vrijwilligers. Laatstgenoemde groep betreft veelal mensen die re-integreren op de arbeidsmarkt.

In tegenstelling tot andere Rotterdamse productietuinen hier geen (hippe) winkel om vergeten groenten te kopen, maar een tuin die ervoor zorgt dat een (helaas) grote groep mensen meer en betere verse producten krijgt. De opbrengst van meer dan twintig kratten per week gaat naar uitdeelpunten van de Voedselbank, Pax Christi en naar Stichting Pluspunt. Die laatste is een dak-en thuislozen project waar vrijwilligers van de Voedseltuin maandelijks een ‘aanschuifmaaltijd’ bereiden waarbij de hele buurt welkom is.

Vruchtbare toekomst

Thorissen vertelt dat de Voedseltuin eigenlijk vier functies heeft. Het is een productietuin, een leer- en werktuin, een duurzame stadstuin in de openbare ruimte én een plek voor experiment. De rommeligheid van de beplanting is maar schijn, legt Thorissen uit. Dat gebeurt namelijk op basis van het  permacultuur principe, waarbij de kracht van de natuur zoveel mogelijk wordt benut. Er wordt geen gebruik gemaakt van kunstmest, maar van eigen compost. Onder andere uit de aanwezige compost-wc. Groenten en fruit worden omringd door wilde planten en kruiden.

Beeld: Jasmijn Krol

Er is onlangs een nieuw huurcontract voor vijf jaar getekend. De focus ligt de komende jaren op meer experiment en bekendheid. De van oorsprong sociaaleconomische inslag van de tuin probeert Thorissen aan te vullen met meer ruimte voor vernieuwing en innovatie, door nieuwe verbindingen te leggen. Omdat er geen wateraansluiting is, gaan ze bijvoorbeeld inventief om met het regenwater dat via de omliggende daken wordt opgevangen. Samen met het Hoogheemraadschap, Water Sensitive Rotterdam en de Urbanisten worden plannen ontwikkeld voor een bredere waterinfrastructuur die ook een rol gaat spelen in de waterberging en –zuivering van het Merwede-Vierhavengebied. Daarnaast onderzoeken ze samen met LOLA Landscape Architects hoe ze van Voedseltuin kunnen doorgroeien naar een Voedselpark.

Her en der op het centrale pad staan de verroeste sculpturen van 'buurman' Joep van Lieshout. Beeld: Jasmijn Krol

Door buurtbewoners en bedrijven uit de directe omgeving is de tuin al lang ontdekt: ze eten er graag hun broodje op een bankje of één van de aangelegde picknickplekken. Het pad, de oversteekplaats en wellicht de brug in de toekomst zorgen voor een betere openbare toegankelijkheid van de tuin, zodat ook de rest van Rotterdam kennis kan maken met deze groene oase vol voedsel. 

In mei werd de tweede Stadsnatuur Kaart Rotterdam gepresenteerd. Op deze kaart (door Vereniging Deltametropool en LOLA landscape architects) staat al het groen van Rotterdam.

Vanwege vakantie volgt deel 7 van deze serie eind augustus. In de Rotterdamse volkstuin special maken we dan kennis met de Rotterdamse volkstuinders.

De sectie Stedelijke Ontwikkeling & Architectuur wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. (meer info)

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:merwe-vierhavens, Productietuinen, Rotterdams Groen, Voedselbank en Voedseltuin

Sectie: Stedelijke ontwikkeling & architectuur

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *