Stedelijke ontwikkeling & architectuur28 september 2016

Festivalstad Rotterdam begon met Ahoy’

Het lijkt tegenwoordig alle dagen feest in festivalstad Rotterdam, vooral nu het culturele seizoen van start is. Dat begon in de wederopbouwjaren met manifestatie Ahoy’, vertelt Paul Groenendijk.

Beeld: Archief BroekBakema, met dank aan Platform Wederopbouw Rotterdam

Rotterdam is uitgegroeid tot dé festivalstad van Nederland. Hoewel de festivaltraditie in 1950 werd gestart met de manifestatie Ahoy’, vonden de daaropvolgende grootschalige evenementen (E55, de Floriade en C70) maar eens in de vijf jaar plaats. In de Wederopbouwperiode was nog weinig ruimte en geld voor cultuur. De grootschalige, tijdelijke festivals voorzagen in de behoefte aan amusement en ontspanning. Tijdelijke gebouwen bleken daarbij zeer bruikbaar.

Onverwoestbare Rotterdamse geestkracht

De eerste grote manifestatie, Rotterdam Ahoy’, had de Rotterdamse haven als thema. Door de oorlog was een beoogde grote tentoonstelling – over de bedrijvigheid in de haven ter gelegenheid van de opening van de Maastunnel (1942) – niet doorgegaan. De manifestatie in 1950 stond vooral in het teken van het herstel van de haven en paste daarmee in de positieve naoorlogse wederopbouwsfeer. De organisatie wilde ‘de onverwoestbare Rotterdamse geestkracht’ tonen. Dijkzigt en Het Park dienden als locaties, tot op heden populaire plekken voor Rotterdamse festivals. Een brug over de Westzeedijk verbond de gebieden. Vanwege het haventhema was ook de Parkkade er nadrukkelijk bij betrokken.

De sfeer werd beschreven in Het Vrije Volk van 15 juni 1950, de dag dat koningin Juliana de manifestatie opende. “Hoe meer men in de richting van Dijkzigt kwam, hoe feestelijker de aanblik van straten en pleinen werd. Overal zag men mastbossen met wimpels in de nationale en stedelijke kleuren, overal werd men begroet door het Ahoy’-mannetje. Aan de Rochussenstraat staat de imposante welkomstpoort in ijzeren balken en voor het tentoonstellingsgebouw woei in de wind een bos van vlaggen, wimpels en andere doeken. Zo spreekt Rotterdam-Ahoy’ tot de fantasie van de honderdduizenden, van dichtbij en van verre, die onze stad, haar bevolking en haar werkdrift willen leren kennen. En eens te méér zegt Rotterdam-Ahoy’ tot het land, zijn bevolking en zijn regering: „Hier zijn we, Rotterdam-Ahoy’!””

Beeld: Nationaal Archief, met dank aan Platform Wederopbouw Rotterdam

De tentoonstelling trok in zes maanden tijd 1.650.000 bezoekers. Er was dan ook veel aandacht voor. Het Vrije Volk verzorgde een speciale krant die op het festivalterrein werd geschreven en gedrukt. De NCRV maakte in samenwerking met Philips experimentele tv-uitzendingen. Een kleimodel van het beeld De Verwoeste Stad van Ossip Zadkine trok veel bekijks. Een vijftien meter hoge stalen plastiek op de hoek van Mathenesserlaan en Rochussenstraat, vlakbij de entree van het terrein, was het symbool van de tentoonstelling. Organisator Jac. Kleiboer stelde de architecten Van den Broek en Bakema aan als toezichthouders. Zij nodigden een keur aan jonge en onbekende architecten, kunstenaars en artiesten uit, zoals Aldo van Eyck, Herman Haan, Gust, Romijn, Wally Elenbaas, Louis van Roode en Karel Appel.

De sfeer van het vooroorlogse Rotterdam werd in paviljoen Oudt-Rotterdam herschapen

In Het Park waren verschillende losse kiosken en paviljoens te bezichtigen. Een grote trekker was het paviljoen Oudt-Rotterdam, dat ook ’s avonds was geopend. Hier was de sfeer van het vooroorlogse Rotterdam herschapen. Publiekslieveling was Johnny Ahoy’, een creatie van de bekende komiek en toneelspeler Johnny Kraaykamp. “De sluiting van Oud-Rotterdam, in het Ahoy’-park, was weer een plechtigheid op zich zelf. Omstreeks acht uur trok ‘n veelkleurige optocht over de Westzeedijk. Alle prominente Oud-Rotterdammers troonden op diverse voertuigen en de belangstelling was bijna even groot als later, toen het in de kleine straatjes niet om door te komen was.” (Het Vrije Volk van 11 september 1950)

Achter de villa van Van Hoboken (het huidige Natuurmuseum) stond de eerste Ahoy’-hal, een oude stalen hal voorzien van bijgebouwen. De Ahoy’-hal bleef na de tentoonstelling staan en werd gebruikt voor concerten, sportwedstrijden en allerlei manifestaties, zoals bijvoorbeeld Jeugdland en E55, de tweede grote wederopbouwtentoonstelling. Daarvoor werd er in 1955 de Energiehal naast gebouwd. Pas met de bouw van de Medische Faculteit in 1966 moesten de hallen wijken; ze werden gedemonteerd en verplaatst. De Ahoy’-hal stond nog enkele jaren op het Heliportterrein aan het Pompenburg, de Energiehal tot 1999 aan de Abraham van StolkwegIn 1970 werd aan het Zuidplein Sportpaleis Ahoy’ geopend. Alleen de naam herinnert aan de manifestatie uit 1950 en de eerdere hallen.

Van Hendrix tot Hardcore

In de oude Ahoy’-hal werd in 1954 een legendarische uitvoering van Mahlers Achtste Symfonie door het Rotterdams Philharmonisch Orkest gegeven. In de verplaatste hal aan het Pompenburg was op 10 november 1967 het enige concert van Jimi Hendrix in Nederland. En in de Energiehal beleefde de Rotterdamse hardcore scene hoogtijdagen met A Nightmare in Rotterdam en Terrordome. Ahoy, inmiddels zonder apostrof, staat bekend om nieuwe festiviteiten. Op Zuid genoten we behalve van North Sea Jazz en de Vrienden van Amstel ook van Pink Floyd, de Rolling Stones, Prince, Lady Gaga, Adele, Frank Zappa, Bruce Springsteen, James Last en, niet te vergeten, Lee Towers. Ook het nieuwe complex heeft een speciale plek in het collectieve geheugen van muziekminnend Rotterdam verworven!

Wederopbouw Rotterdam
Exact 75 jaar na de start van de wederopbouw schenkt Vers Beton aandacht aan de ontwikkelingen die Rotterdam maakten tot de stad die het nu is. De kenmerkende wederopbouwarchitectuur ondervindt met name de laatste jaren een herwaardering. In samenwerking met Platform Wederopbouw Rotterdam maken we een serie over de vaak nog verborgen verhalen achter de wederopbouwperiode.

De sectie Stedelijke Ontwikkeling & Architectuur wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. (meer info)

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:75 jaar wederopbouw, Ahoy en Wederopbouw Rotterdam

Sectie: Stedelijke ontwikkeling & architectuur

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *