Human interestPolitiek24 september 2016

(Un)labeled: de zin en onzin van labeltjes

Dit weekend viert Rotterdam de seksuele diversiteit tijdens de jaarlijkse Rotterdam Pride. Volgens Susanna Khouw helpt het labelen van mensen in de strijd voor emancipatie. 

Beeld van Florine van Rees

Na maanden voorbereiden is de derde editie van de Rotterdam Pride, met als thema (Un)Labeled, momenteel in volle gang. De stad viert vier dagen lang seksuele en gendergerelateerde diversiteit. Homoacceptatie als maatschappelijk onderwerp is desondanks nog heel actueel.

De recente schietpartij in homonachtclub Pulse in Orlando, door de LHBT-gemeenschap direct herkend als haatmisdaad maar door conservatief Amerika bestempeld als aanval op de maatschappij, heeft ook in Nederland een discussie losgemaakt.

Evenals elders in de wereld en gesteund door veel hetero’s verzamelden Nederlandse LHBT’ers zich rond homomonumenten, om stil te staan bij de slachtoffers die net als zij buiten de heteronormatieve en genderbinaire norm vallen. Eveneens in Rotterdam. Gewapend met regenboogvlaggen en saamhorigheid begaf een stoet zich naar het regenboogzebrapad op het Churchillplein, de enige tastbare plek waarmee de stad haar inzet voor de LHBT-gemeenschap toont.

Lees ookHuman interestHomomonument in Rotterdam: voor wie dan?Opinie

Het gemis van een gewichtiger symbool leidde tot een petitie voor de creatie van een echt homomonument. In een artikel op Vers Beton vroeg Fabian van Keeren zich daarop af wat het nut hiervan is. “Door [LHBT’s] als een (coherente) gemeenschap af te schilderen, categoriseer je en plaats je ze als groep buiten het ‘normale’”, aldus Van Keeren. En dat is blijkbaar iets wat we dus niet moeten willen. Het lijkt op de retoriek die conservatief Amerika gebruikte in de verslaggeving van de Pulse-schietpartij. Lastig.

Eindeloos genuanceerd

Toegegeven: het betwijfelen van coherentie binnen de LHBT-gemeenschap wordt enigszins versterkt door de rits letters die de simpele termen ‘homogemeenschap’ en ‘homo’s’ de afgelopen jaren hebben vervangen. LHBT is de verzamelafkorting voor lesbisch, homoseksueel, biseksueel en transgender. Tegenwoordig worden er vaak ook letters aan vastgeplakt voor queer, intersekse, aseksueel en ‘plus’. Het volledige spectrum van niet-hetero, niet-cisgender en niet-monoseksueel is immers eindeloos genuanceerd. Wat dacht je van panseksueel, polyamoreus of gendernonbinair? Blijkbaar is er de behoefte ontstaan om ook die marginalere groepen in de overkoepelende noemer ‘LHBTQIA+’ op te nemen.

"Labels kunnen belangrijk zijn voor het ontdekken, ontwikkelen en ontplooien van een eigen identiteit"

Je kunt je afvragen of het verstandig is om het terminologisch zo ingewikkeld te maken, wanneer er nog genoeg te strijden valt qua LHBT-inclusiviteit en algemene beeldvorming. Het beantwoordt echter de wens van LHBTQIA+’ers om erkend, herkend en omarmd te worden. Buiten maar ook binnen de eigen gemeenschap.

Beeld: Florine van Rees

Labels kunnen belangrijk zijn voor het ontdekken, ontwikkelen en ontplooien van een eigen identiteit. Ook is het simpelweg een middel om elkaar te kunnen vinden. Niet alleen om je geborgen te voelen bij gelijkgestemden, maar ook bijvoorbeeld als je op zoek bent naar een partner. Ondanks de bekende stereotypes, zijn er juist veel LHBT’ers die daar heel ‘normaal’ niet aan voldoen. Toch is het fijn dat die herkenbaar zijn op een date-app. Tot slot maakt een label een (belangen)groep herkenbaar. Een essentieel middel voor lobby’s, maatschappelijke voorlichting en uiteindelijk volwaardige acceptatie.

Acceptatie versus discriminatie

Het relaas van Van Keeren tegen het buiten het ‘normale’ plaatsen van LHBT’s als groep, stipt daarom een frustrerend probleem aan dat we vaak tegenkomen in maatschappelijke discussies. Als het gaat om minderheidsgroepen leven we in een tolerant land. We zijn allemaal Nederlanders en doen niet aan wij/zij-denken, maar eigenlijk alleen als er sprake is van herkenning door gelijkenis met de norm. Zo zijn moslims bijvoorbeeld vaak pas oké wanneer het ‘zulke lieve buren’ zijn of als tegen een moslim kan worden gezegd: “ik vergeet soms dat je moslim bent”. En als er aandacht wordt gevraagd voor zaken waar minderheidsgroepen tegenaan lopen, wordt dat al snel bestempeld als onterecht geklaag. Tolerantie in een notendop.

Volgens recente bevindingen van de European Social Survey staat Nederland op het gebied van LHBT-acceptatie bovenaan in Europa. zo zegt 93% van de Nederlanders dat LHBT’s vrij moeten kunnen zijn in hoe zij hun leven leiden. ‘Slechts’ 35% vindt het aanstootgevend om homostellen te zien zoenen in het openbaar.

Anderzijds ontving de Amsterdamse politie in 2013 per dag gemiddeld twee meldingen van homodiscriminatie en homogerelateerd geweld, mede dankzij de inzet van het speciale politienetwerk Roze in Blauw. In Rotterdam lag dit gemiddelde namelijk maar op drie meldingen per week en was er slechts één melding van transgenderdiscriminatie in heel 2015. Dat klinkt weinig, maar landelijk doet meer dan tweederde van alle LHB-slachtoffers en bijna 90% (!) van alle transgenderslachtoffers geen officiële melding van ondervonden discriminatie of geweld.

"De Amsterdamse politie ontving in 2013 per dag gemiddeld twee meldingen van homodiscriminatie en homogerelateerd geweld"

Werk aan de winkel

Desondanks klinken steevast ongeloof en verontwaardiging wanneer wordt aangekaart dat er nog sprake is van discriminatie op de werkvloer, op school of op straat, of wanneer men erkenning vraagt voor de problematiek. “Waar gaat dit over?”, hoor je dan. Of: “Nederland ís homotolerantie! Homo’s kunnen trouwen. Er is een Gay Pride. Er is homotoerisme. Er zijn homo’s op TV. Wat willen ze nog meer?”

Nu kan je daarmee zeggen dat het zo slecht nog niet is voor LHBT’ers in Nederland. Hier hebben we godzijdank geen gewelddadige aanslagen of discriminerende wetten tegen LHBT’ers. Dat het bestaan van veel (verscholen) homofobie, homodiscriminatie en homogerelateerd geweld in onze samenleving een onderwerp van taboe is (behalve natuurlijk wanneer dit gebeurt in niet-westerse kringen) is intussen echter wel duidelijk.

Beeld: Florine van Rees

Er is helaas nog te weinig kennis over, begrip voor en erkenning van seksuele- en gendergerelateerde diversiteit en hiermee gepaard gaande problematiek. Zo is er op veel middelbare scholen onvoldoende en tekortschietende seksuele voorlichting over LHBT-zijn en LHBT-intimiteit. Er is weinig aandacht voor genderdiversiteit en de homo-emancipatiestrijd wordt maar kort aangestipt in de geschiedenisboekjes.

Hoe kunnen we praten over LHBT-gerelateerde zaken als we niet erkennen dat er ook in ons tolerante land nog veel werk aan de winkel is? Als we uitgaan van de argumentatie van Van Keeren en dus LHBT’ers niet als coherente gemeenschap benoemen en beschouwen, wordt het te makkelijk om klachten over het hoofd te zien of weg te zetten als onbelangrijk.

Verdeeld

De sleutel voor elke emancipatiebeweging is om een gedeelde identiteit, een gedeeld doel en een saamhorige massa te hebben. Dat geldt ook voor de LHBT-gemeenschap. Het niet willen toekennen hiervan leidt juist tot de onbedoelde categorisatie van onbekend-maakt-onbemind, waar Van Keeren met goede bedoelingen voor vreest.

De Rotterdam Pride, editie (Un)Labeled, draait volledig om deze discussie: hebben wij (ook als gemeenschap) wel een label nodig? Daarin lijkt de LHBT-gemeenschap ook verdeeld. Waar een transseksuele man zich bevrijd voelt door zich eindelijk te kunnen identificeren met een label, zal een genderqueer zich misschien juist beperkt voelen in die hokjesgeest. En waar de een vindt dat het gebruik van labels wij/zij-denken in de hand werkt, vindt de ander dat labels hard nodig zijn om maatschappelijk bewustzijn te creëren. Ook lastig.

Wij legden de kwestie voor aan enkele bezoekers van de Pride en vroegen waarom zij zichzelf (niet) labelen. Eén ding werd zo in elk geval duidelijk: niemand is het over labels eens. Wat dat betreft zijn we allemaal gelijk.

Olave: "Labels hebben mij geholpen om een plek te vinden. Maar ze kunnen ook verzwakkend werken, zodra we elkaar gaan vertellen hoe we dan moeten zijn als homo's, queers of als transgenders." Beeld: Florine van Rees
Gert-Jan: "Blank zijn en man, dan heb je altijd nog meer privilege dan de rest van de community" Beeld: Florine van Rees
Alexandria: "Je bent méér dan een label. Labels stelt ons in staat om actie te ondernemen en iets op de politieke agenda te krijgen.” Beeld: Florine van Rees
Pieta: “Zolang we nog niet helemaal geïntegreerd en geaccepteerd zijn, zijn labels nodig. Ik ben lesbienne en de keus in vrouwen is beperkt. Daarom is het handig om een label te hebben.” Beeld: Florine van Rees
Beerchabi: "Mensen zijn bang om uit de kast te komen. Niet alleen als homo maar ook over dat ze een fetisj hebben" Beeld: Florine van Rees
Maarten: "In wezen is ieder mens biseksueel; dat is de basis. Alleen weet je nooit in welk percentage. Ik denk dat het ongezond is als je minder dan 10% biseksueel bent, want dan zou je elkaar ook niet kunnen omhelzen of heb je iets tegen je eigen sekse" Beeld: Florine van Rees

Reageer of deel op Social Media

Tags:discriminatie, emancipatie, gay, homo, homofobie, labels, LHBT en pride

Secties: Human interest en Politiek

Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *