voor de harddenkende Rotterdammer

De een kijkt met weemoed terug naar drukbezochte linedance-lessen en playbackshows, de ander wil gewoon lekker barbecueën en buiten zijn. Rotterdamse arbeiders en hipsters komen op volkstuincomplexen samen en bekijken elkaar met argusogen.

“Uit de buurt van barbecueërs, herriemakers en onkruidvreters.” Tien jaar geleden moest oud-automonteur Dirk van de Berg volkstuinvereniging Zestienhoven verlaten. Er kwamen nieuwbouwwoningen. Op volkstuinvereniging Eigen Hof vonden hij en zijn vrouw een nieuwe plek. “Niet naast schreeuwende kinderen, maar tussen de tuinders.”
Zij zouden rustig zijn, maaien, schoffelen en snoeien. Zij timmeren buiten het seizoen, houden honden aan de lijn en fietsen aan de hand. Met zijn kat aan een lijntje loopt Van de Berg regelmatig een rondje over het complex. Dan ziet hij van alles wat niet mag. Bakfietsen die het pad belemmeren, kroos waardoor de sloot verstikt, een te hoge heg. “Verloedering moet je tegengaan. Anders ziet de gemeente de waarde niet meer en doekt ze ons op.”

0311-willem-de-kam
Beeld door: beeld: Willem de Kam

Vlindertuin

Volkstuinvereniging Eigen Hof bestaat sinds 1937. Door de crisis wilde de Rotterdammer zelf voedsel verbouwen. Je opgeven kon bij het Comité tot Ontwikkeling en Ontspanning der Werklozen. Tijdens de oorlog werden de Joodse leden van Eigen Hof gedeporteerd. “De tuintjes zagen er verwilderd uit, de paden en sloten waren verwaarloosd en de tuinhuisjes gesloopt bij gebrek aan de hoognodige brandstof voor de kachel thuis”, aldus het jubileumverslag. Middels subsidies is Eigen Hof de verwoesting te boven gekomen.
Het volkstuincomplex aan de rand van Rotterdam is tegenwoordig een openbaar wandelpad en een groene buffer tussen de oprukkende nieuwbouw. Zijn uit nood geboren aard gaat niet meer op. De tuin dient ter vrijetijdsbesteding. De 274 tuinen hebben een mix van stedelingen uit alle bevolkingslagen. Zo divers als de leden zijn, zo verschillend zijn de tuinen. De één heeft een strak gazon met een tegelpad, de ander een trampoline, een kas of een schommel. Verderop ligt een siertuin, een vlindertuin en een wilde tuin met bramenstruiken.

0389-willem-de-kam
Beeld door: beeld: Willem de Kam

Nieuwelingen

De spanningsvelden die sociologen in woonwijken verwachten, worden op volkstuincomplexen gevonden. Terwijl buren in woonwijken langs elkaar kunnen leven, is de volkstuin een collectief goed. Er zijn werkbeurten, regels, een kantine, een winkel en een bestuur. Allen gerund door vrijwilligers.
“Het is hier geen camping”, zou een oudere tuinder eens hebben geroepen toen er een kinderfeestje was. De kinderfietsen stonden in het pad. “Dat is het wel”, riep de overbuurvrouw terug. Samen met haar vriend huurt Emilie Koch grond op de Eigen Hof. Het koppel werkt bij architectenbureau MVRDV. “Wij zien de tuin als vakantiehuisje. Beetje barbecueën, lekker buiten zijn.” Ze kochten hun tuinhuis tien jaar geleden. “Nog steeds worden wij als nieuwelingen gezien. Die wildgroei vinden wij juist mooi en wordt actief onderhouden. Wij houden niet van een aangeharkte tuin met tuinkabouters.”

0328-willem-de-kam
Beeld door: beeld: Willem de Kam

Ook voor de buren

Aan het eind van het pad loopt Lucie Kloos-Stakenburg. Ze draagt een plastic kapje tegen de regen en duwt een kruiwagen voor zich uit. Daarin zit de inboedel van haar tuinhuis. Samen met haar echtgenoot huurt zij al 48 jaar grond op Eigen Hof. Nu de zomer voorbij is, verhuist het echtpaar terug naar hun appartement in Blijdorp. “Verschrikkelijk, de tuin is mijn leven. Hier ben ik in de natuur. Ik slaap er beter, stap buiten en hoor de vogeltjes.” Al jaren geeft de vrouw linedanceles in het clubhuis. Voor steeds minder dansers. “Organiseren is alleen leuk als er mensen komen.”
 

Ze zet de kruiwagen neer en doet haar kapje af. Haar haren zijn keurig in model geföhnd. “Ik ben gek op jonge mensen, maar de moraal gaat achteruit. Sommige nieuwelingen zie je amper. De zomervakantie vieren ze ergens anders. Soms zeggen ze niet eens gedag. Een tuin doe je niet alleen voor jezelf, maar ook voor de buren.” Aan een voorbijganger wordt gevraagd hoe het met de kinderen gaat, een ander krijgt te horen dat hij stukken beter loopt. “Het sociale is juist zo fijn. De jonge mensen willen dat niet.”
In de periode dat Emilie Koch en haar vriend weinig tijd hadden, snelden zij vanuit werk naar de tuin om als een gek het onkruid te wieden en tot diep in de nacht appels te plukken. Hun oogst tomaten mislukt wel eens wanneer ze ’s zomers op vakantie gaan. “Ons hele leven hoeft zich toch niet hier af te spelen?”

0348-willem-de-kam
Beeld door: beeld: Willem de Kam

Gebrom over en weer

Voor de generatie van Kloos-Stakenburg wel. Haar kinderen gingen naar de playbackshows. Er is een jaarlijks bloemencorso en een groente-tentoonstelling. Meneer Kloos is penningmeester. “Nu willen ze een administratiebureau inhuren.” De nieuwe garde heeft geen interesse in playbackshows of bestuurlijke functies. “Ik werkte vroeger, had kinderen en deed de tuin. Nu heeft niemand meer tijd.”
Volgens bestuurslid Martha van Krimpen is ‘vereniging’ het magische woord. Ieder lid tekent de statuten. “Dat is het essentiële verschil met een camping.” Artikel 1: men wordt verondersteld te tuinieren. “Wil je dat niet, dan is een camping inderdaad een betere plaats om je kinderen veilig te laten spelen.” Om de volkstuinbesturen bij te staan in de regelhandhaving, zijn er plannen om een ambtenaar met bevoegdheid in te stellen. “Bestuursleden zijn ook tuinders en haten het om als politieagent te moeten optreden.” Het gebrom over en weer relativeert ze. “Dat is normaal in een micro-maatschappij.”
Volgend jaar viert Eigen Hof zijn tachtigjarige bestaan. “Misschien dat het ons samenbrengt?” vraagt mevrouw Kloos-Stakenburg zich af. “Uiteindelijk wil iedereen toch genieten?”

Arbeidersstad of hipsterstad? Op 27 oktober presenteert Vers Beton samen met Museum Rotterdam de eerste editie van ‘De Rotterdamse Cliché Arena’, een serie gesprekken over Rotterdamse clichés. Lees meer.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
Dore van Duivenbode

Dore van Duivenbode

Dore van Duivenbode (1985) is freelance journalist voor print media, online en voor televisie.
Zij maakt portretten, reportages en documentaires voor onder meer NRC, Vrij Nederland, VPRO, IFFR en RTV Rijnmond.

Profiel-pagina
Willem1

Willem de Kam

Fotograaf

Willem de Kam (1988) studeerde grafisch ontwerp aan de Willem de Kooning Academie. Hij fotografeert nu full-time alles van schreeuwende voetbalsupporters tot kruiswoordpuzzelende bejaarden. Hij doet dit voor diverse media en opdrachtgevers uit de culturele en commerciële sector.

Profiel-pagina
Lees 5 reacties