voor de harddenkende Rotterdammer

De overheid dient voorwaarden te scheppen waarbinnen vluchtelingen succesvol kunnen integreren, betoogde bijzonder hoogleraar Mobiliteit, Toezicht en Criminaliteit Richard Staring in zijn Rotterdamlezing. Hoe goed varen vluchtelingen bij de eigen-verantwoordelijkheid-koers die Rotterdam vaart?

integratie-p02_low
Beeld door: beeld: Rachel Sender

‘Hoogopgeleide vluchteling krijgt in Rotterdam geen kans’, aldus de kop boven de bijdrage van Margot Smolenaars eerder deze week. Zij laat in het artikel verschillende Rotterdamse politici aan het woord over het afgewezen convenant met de stichting voor vluchtelingstudenten UAF, waarbij het idee is dat studenten met een vluchtelingenstatus van bijstandsplichten, zoals het actief zoeken naar werk en het aanvaarden van aangeboden werk, gevrijwaard worden. Is het daadwerkelijk zo dat hoogopgeleide vluchtelingen geen kansen krijgen in Rotterdam? Wie of wat bepaalt een succesvolle inburgering van deze specifieke groep nieuwkomers?

Zelf de regie is goed

Het is goed dat de gemeente Rotterdam in lijn met het Nederlandse participatiebeleid vluchtelingen primair zelf de regie voor hun leven geeft. Mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun positie in die stad en samenleving. Taalverwerving en werk is daarbij cruciaal, evenals het leren bewegen in een stad als ook het kennisnemen van de lokale geschiedenis. Tegelijkertijd blijkt keer op keer dat het niet afdoende is om de bal uitsluitend bij de nieuwkomer te leggen. Nieuwkomers, of het nu gaat om arbeidsmigranten, buitenlandse studenten of vluchtelingen, moeten ook de gelegenheid krijgen om kansen te grijpen en te benutten. Het is het maatschappelijke klimaat en het overheidsbeleid dat dergelijke gelegenheden voor vluchtelingen en andere nieuwkomers creëert. Anders geformuleerd, om tot een succesvolle incorporatie van nieuwkomers in de samenleving te komen, dient de overheid zowel op landelijk als op lokaal niveau voorwaarden te creëren waardoor nieuwkomers hun eigen verantwoordelijkheid ook ten volle te kunnen benutten.
Het kunnen benutten van kansen heeft van alles te maken met de verschillende startpositie die nieuwkomers innemen ten opzichte van de Nederlandse bevolking, maar ook ten opzichte van elkaar. Onder de nieuwkomers nemen vluchtelingen een bijzondere plek in. Vluchtelingen ontbreekt het bij aankomst vaak aan een ondersteunend netwerk en juist dat netwerk speelt een belangrijke rol bij de inburgering en het vinden van (passend) werk.

Mindere startpositie

Want hoe vinden mensen een baan? Naast de belangrijke rol die is weggelegd voor de formele route van vacatures, arbeids- en uitzendbureaus, vinden mensen juist vaak via via werk. In sociaal-wetenschappelijk jargon zijn de sociale netwerken waar mensen deel van uitmaken cruciaal voor het vinden van werk en dan vooral de weak ties, de wat meer oppervlakkige kennissen en contacten. Hier zit voor een deel het probleem van veel vluchtelingen. Hun vrienden- en kennissenkring is vaak relatief klein en nog niet goed ingebed in die Rotterdamse of Nederlandse samenleving. Juist bij het vinden van werk is binding met mensen die de weg weten te vinden naar werk zo belangrijk.
Studeren met daarbij een tijdelijke vrijwaring van bijstandsplichten zou de mindere startpositie van deze vluchtelingen kunnen compenseren. Niet alleen kunnen vluchtelingen met een studie een betere aansluiting met de Nederlandse arbeidsmarkt realiseren, ook doen ze tijdens hun studie allerlei relevante sociale contacten op, die hen helpen in te burgeren en de weg naar de arbeidsmarkt te vinden. Daarmee zou dit convenant een uitstekende invulling van een flankerend en stimulerend overheidsbeleid voor vluchtelingen kunnen zijn die, gezien hun ongelijke startpositie, een tijdelijk extra zetje onder de kont kunnen gebruiken.

Minst witte bolwerk

Rotterdam is een stad met ruim 600.000 mensen die zich kenmerken door een grote diversiteit aan etnische, culturele, religieuze en politieke achtergronden. Deze diversiteit gaat bovendien samen met een grote verscheidenheid aan opleidingsniveau, arbeidsmarktparticipatie en binding en betrokkenheid bij de samenleving en waar in numeriek opzicht in sommige buurten geen sprake meer is van een dominante autochtone Nederlandse groep. Deze hedendaagse diversiteit is een feit. Alleen daarom al getuigt het van weinig realiteitszin om tegen de komst en opvang van vluchtelingen in Rotterdam te zijn. Door vluchtelingen louter als een probleem te definiëren, wordt niet alleen de geschiedenis en de kracht van de stad ontkend, maar wordt ook een negatief stigmatiserend beeld van vluchtelingen gecreëerd, dat de inburgering van deze grote groep nieuwkomers actief belemmert. Dat is een gemis, want Rotterdam ontneemt zich zo de kans om deze specifieke groep aan zich te binden.
Succesvolle, hoogopgeleide vluchtelingen kunnen als voorbeeld gelden voor andere vluchtelingen, die wellicht geen of een minder hoge opleiding hebben, maar wel ambitieus zijn. Ook zullen deze vluchtelingen tijdens hun studie in interactie met docenten en andere studenten een positieve bijdrage leveren aan datzelfde onderwijs waar de ‘gemiddelde brave Nederlandse student’ van profiteert. We mogen Nederlandse studenten deze rolmodellen dan ook niet onthouden!
Het Rotterdam van mijn dromen is een stad met diversiteit die insluit en zo weinig mogelijk uitsluit. De Erasmus Universiteit Rotterdam behoort met ruim een op de vijf studenten van niet-westerse komaf tot het minst witte universitaire bolwerk van Nederland en staat daarmee symbool voor Rotterdam, de meest diverse Nederlandse stad.  Vluchtelingen zijn wat mij betreft dan ook van harte welkom in de Rotterdamse collegebanken. Dit mede in de hoop dat ze na hun studie niet als vluchteling maar als criminoloog, jurist of econoom worden aangesproken. Daar profiteren niet alleen zij, maar bovenal de Nederlandse samenleving van.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
richard-staring-interview-rotterdamlezing-2-1280×854

Richard Staring

Richard Staring is bijzonder hoogleraar Mobiliteit, Toezicht en Criminaliteit aan de Erasmus School of Law. Hij doet onderzoek naar mensensmokkel. In mei hield hij de Rotterdamlezing ‘In Rotterdam slaapt niemand op straat’: over de komst en opvang van Syriërs en andere vluchtelingen.

Profiel-pagina
sender

Rachel Sender

Rachel Sender (illustrator) is nieuwsgierig naar mensen. Wat doen ze, waarom en hoe? Maar ook wil ze weten hoe wij als mensen ons gedragen in een stedelijke omgeving. Haar werk concentreert zich op die vragen. Dat maakt haar illustraties geschikt voor redactionele toepassingen. Door haar ervaring als grafisch ontwerper gaat ze vrij om met ruimte, verhouding en kleur. Het is fleurig en speels en maakt de kijker op slag medeplichtig.

Profiel-pagina
Lees 4 reacties