Vluchtelingen13 oktober 2016

Mohaimen: “Als je geluk hebt, neemt een land contact met je op”

Portret van een Iraakse vluchteling

Vonden eerdere vluchtelingen het makkelijk om te landen in Rotterdam? Jaarlijks nodigt Nederland ongeveer vijfhonderd vluchtelingen uit voor hervestiging. In 2013 was de Iraakse Mohaimen Abdulraheem (24) er daar een van. Daarmee kwam een einde aan een jarenlang zwerftocht door het Midden-Oosten.

Beeld: Verena Blok

Nog maar 10 was Mohaimen toen de Amerikanen zijn land, Irak binnenvielen. Samen met zijn gezin sloeg hij op de vlucht, in totaal drie keer, steeds voor een korte periode naar Syrië of Jordanië. In 2006 verhuist de familie naar Syrië. “Mijn ouders hadden allebei werk gevonden. De bedoeling was dat we zouden blijven, dat ik naar school zou gaan. Maar mijn vader vond zijn baan niet leuk en wilde terug naar Irak. Mijn moeder was het daar niet mee eens, ze vond dat hij geduld moest hebben. Toch is mijn vader terug gegaan.” Een paar weken daarna pakten ook Mohaimen, zijn moeder en zusjes hun koffers: “We huurden een auto met chauffeur en begonnen aan de terugreis. Vlak voor we in Bagdad waren, kregen we een auto-ongeluk. De wagen sloeg zeven keer over de kop. Mijn moeder en een van mijn zusjes hebben het niet overleefd.”

Zwerftocht

Met hun dood draait Mohaimens leven honderdtachtig graden. De oorlog maakt hun thuisland te gevaarlijk. Met zijn vader en andere zusje logeert hij bij familie, nu eens bij de een, dan weer bij de ander, dan weer in Irak, dan weer in Libië. “Het was verschrikkelijk, maar ik wist één ding: met mijn middelbareschooldiploma op zak kon ik weg. Ik haalde mijn examen en met mijn zusje mocht ik naar een tante in Jordanië. Waarom mijn vader toestemming heeft gegeven, weet ik tot op de dag van vandaag niet, maar we zijn zo snel mogelijk vertrokken.” De gastvrijheid van Mohaimens tante blijkt tijdelijk: de twee kinderen worden op straat gezet.

Mohaimen en zijn zusje gaan naar het kantoor van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties. “Bij de VN heb ik alles verteld wat mijn zusje en ik al die jaren hebben meegemaakt. Gelukkig had ik allerlei papieren bewaard. Een politierapport van het ongeluk, de overlijdensakte van mijn moeder. Ik heb ook gesproken over hoe mijn vader ons mishandelde. Na dat gesprek hadden mijn zusje en ik binnen een paar dagen onze vluchtelingenstatus.”

Het VN-kantoor speelt de dossiers van Mohaimen en zijn zusje ook door aan de International Organization for Migration (IOM). Die bekommert zich om de kwetsbaarste vluchtelingen, zoals kinderen. Op die manier kan een vluchteling aan een land worden voorgedragen voor hervestiging. Mohaimen: “Als je geluk hebt, neemt een land contact met je op. Ik kreeg hoop. Misschien was dit een kans.”

Geheim

Dan besluit Mohaimens zusje halsoverkop terug naar Irak te gaan. “Al die jaren op de vlucht, ze was zo moe. Ze wilde terug naar huis en is teruggegaan naar onze vader in Irak.” Mohaimen wordt bij de VN op kantoor ontboden: ze willen opheldering. Het dossier van zijn zusje wordt verwijderd. “De ambtenaar die ik sprak, maakte me duidelijk dat er meer nodig was om mijn dossier bij de IOM in behandeling te houden. Mijn vluchtverhaal, de situatie met mijn vader, het was niet genoeg. Hij bleef maar aandringen. Was er echt niet meer? Toen heb ik mijn geheim verteld: ik ben gay. Ik huilde toen ik het gezegd had. In Irak worden homo’s gedood. Ik vond het echt eng om te vertellen.”

‘Dit is wat we nodig hebben’, zei de ambtenaar. Ik denk dat hij allang gezien had dat ik homo ben. Maar ik moest het zelf zeggen, anders telde het niet.”

“Mijn vluchtverhaal, de situatie met mijn vader, het was niet genoeg. Was er echt niet meer?”

Vier maanden na dat gesprek krijgt Mohaimen bericht dat de Nederlandse ambassade met hem wil praten. “De timing was ongelukkig, omdat ik geopereerd moest worden aan mijn benen. Die operatie kon niet wachten, als gevolg van het ongeluk dreigde ik verlamd te raken. Maar het gesprek met de Nederlanders kon ook niet worden uitgesteld. Dit was a once in a lifetime opportunity. Ik heb mezelf meteen na de operatie opgepept en zorgde dat ik op tijd was voor mijn afspraak op de Nederlandse ambassade. Daar ben ik door vijf mensen vijf uur lang geïnterviewd. Het was heel privé. Dingen die ik liever voor mezelf hou. Wat ik wel en niet leuk vind, mijn seksuele oriëntatie, sensitiviteit. Alles, echt alles.” Vier weken later hoort Mohaimen dat hij welkom is in Nederland. Zijn vliegtuig vertrekt in december 2013. “Het laatste half jaar in Jordanië heb ik besteed aan mijn integratiecursus. Nederlands, maar ook cultuur en gebruiken. Ik was blij en tegelijk bang.”

Versnelde cursus Nederlands

Eenmaal in Nederland krijgt Mohaimen een woning in Rotterdam en helpt de stichting voor vluchtelingstudenten UAF hem met een versnelde cursus Nederlands, eerst bij de TU Delft, later bij de VU in Amsterdam. Die twee universiteiten hebben speciale taalprogramma’s voor mensen met een middelbareschooldiploma. “Daarna heb ik een schakeljaar op het Albedacollege gedaan. Toen groeide mijn taal, het verbeterde. Ik haalde mijn staatsexamen Nederlands. Ik werd toegelaten op de Hogeschool Rotterdam, waar ik nu een bachelor biologie en laboratoriumonderwijs doe. Het eerste jaar was ontzettend moeilijk, maar ik heb al mijn studiepunten gehaald. Uiteindelijk wil ik farmacie of farmacologie studeren. En andere vluchtelingen helpen met de taal en hun weg vinden in Nederland. Wat ik heb geleerd, kunnen zij ook.”

Dit artikel is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:hervestiging, International Organization for Migration, Irak, UNHCR, vluchteling en vluchtelingenonderzoek

Sectie: Vluchtelingen

kaart: Hogeschool Rotterdam Academieplein, G.J. de Jonghweg, Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *