voor de harddenkende Rotterdammer

Vrouwen aan de macht waren vroeger een uitzondering. In Rotterdam was Nancy Zeelenberg de eerste vrouwelijke wethouder van Rotterdam. Nauw betrokken bij de bouw van de Doelen en de uitbreiding van de haven, hoewel die niet in haar portefeuille zat.
Wie van ronde getallen houdt, is in 2016 bij Nancy Zeelenberg aan het goede adres. Ze trad zeventig jaar geleden (1946) toe tot de gemeenteraad van Rotterdam, zestig jaar geleden (1956) werd ze de eerste vrouwelijke wethouder, later ook locoburgemeester, een halve eeuw geleden opende ze de Doelen (1966) en dertig jaar geleden (1986) overleed ze op 83-jarige leeftijd.
Het leven van Jannetje Zeelenberg, ‘zeg maar Nancy’, stond in dienst van de stad. Ze werd niet voor niets de ongekroonde koningin van Rotterdam genoemd. Tegenwoordig kijken mensen verbaasd of met een nietszeggende blik als je haar naam noemt. En dat is jammer.

nancyzeelenberg
Nancy Zeelenberg trok graag aan de touwtjes Beeld door: beeld: STADSARCHIEF ROTTERDAM

Laten we de ronde getallen eens langslopen. In 1946 stapte juriste mejuffrouw Zeelenberg over van de Vrijzinnig Democratische Bond naar de net opgerichte Partij van de Arbeid en werd lid van de gemeenteraad. Tegelijk nam ze plaats in de Provinciale Staten. De advocate had haar roeping gevonden op 43-jarige leeftijd: de politiek, bestuurlijk werk doen voor de gemeenschap.
Het onderwerp waar ze mee aan de slag ging, had al van jongs af aan haar interesse: de emancipatie van de vrouw en alles wat daarmee samenhing. Zoals gelijke behandeling en beloning en de positie van de alleenstaande werkende vrouw, de mejuffrouw, zoals dat toen nog werd genoemd.

Wederopbouw

In 1956 werd ze de Rotterdamse wethouder van financiën, een stevige taak omdat de overheid veel investeringen en financiering moest regelen voor de wederopbouw. Toch was ze teleurgesteld dat deze portefeuille niet gecombineerd werd met het Havenbedrijf, zoals bij haar voorganger. Maar in die tijd was de haven ‘geen werkje voor vrouwen’. Als locoburgemeester kreeg ze toch nog veel met de haven te maken. Want Rotterdam werd in haar periode de grootste haven van de wereld. ‘Rotterdam krijgt een burgermoeder’, kopte het Vrije Volk.

In 1962 kreeg Zeelenberg ook nog de portefeuille voor kunstzaken. De cultuursector reageerde positief, want Nancy Zeelenberg was een enthousiast bezoeker van allerlei soorten cultuuraanbod. De wethouder stond bekend om haar degelijke voorbereiding en vasthoudendheid, met een groot oog voor de details.
Onder haar bewind werd de financiering van de uitbreiding van de haven geregeld, de aanleg van de metro en de aanleg van vliegveld Zestienhoven. Ook tal van culturele voorzieningen kwamen er mede dankzij haar bemoeienis. Neem het naar Rotterdam halen van de collectie Van Beuningen, de opdracht voor talloze beelden in de buitenruimte zoals Monsieur Jacques, Sylvette van Picasso en l’Homme qui Marche van Rodin en aan het eind van haar carrière de bouw van een grootse concertzaal: de Doelen.

Good guy bad guy

Omdat ze tijdens haar wethouderschap ook nog lid was van de Tweede Kamer tot 1958 en daarna senator in de Eerste Kamer, kende ze goed de weg in de Haagse circuits. In de jaren 1964 en 1965 moest ze al haar contacten in stelling brengen om meer geld los te krijgen van de landelijke overheid voor de aanleg van de metro, de havenuitbreiding en voor het nieuwe concertgebouw.
Ze had er weinig begrip voor dat de regering de ontwikkeling van Rotterdam zo probeerde af te remmen. Misplaatste zuinigheid, vond ze. Uiteindelijk ging alles toch nog door. In 1965 hing ze als loco-burgemeester de nieuwe burgemeester Wim Thomassen zijn ambtsketen om. Samen met deze nogal steile bestuurder vormde ze een sterk duo van good guy bad guy in de onderhandelingen met het Rijk.

In 1966 opende ze als locoburgemeester en wethouder van kunstzaken het nieuwe concertgebouw van Rotterdam, de Doelen. Tijdens een van haar laatste daden als gemeentebestuurder zei ze: “Jaren van plannen maken zijn nu ten einde, vanavond straalt in een hopelijk verlichte binnenstad de Doelen in volle luister. Ik verwacht dat de bewoners van Rotterdam en omgeving naar dit gebouw hun weg zullen vinden. Na 26 jaar hebben we weer een echt concertgebouw. Ik ben er zeker van dat de Rotterdammers aan dit nieuwe culturele centrum spoedig zullen wennen en er trots op zullen zijn. Zoals in de tuin van de oude Doelen (aan de Coolsingel, red.) vele feesten werden gegeven, verwacht ik dat in en om de nieuwe Doelen het feestelijk hart zal kloppen van het nieuwe Rotterdam.”

Huisvrouwengymnastiek

Daarna gaven 450 dames van de door de Raad van de Lichamelijke Opvoeding georganiseerde huisvrouwengymnastiek een demonstratie van wat oefening en lichamelijke inspanning vermag. Een bijzonder evenement voor de opening van een concertgebouw, waar helaas geen opnamen van zijn.

Nancy Zeelenberg was er als wethouder financiën en kunstzaken trots op dat onder haar bewind de uitgaven voor Kunst en Cultuur van 0,1 procent van de gemeentebegroting gegroeid waren naar twee procent, waarmee ze Rotterdam op de eerste plaats in de rij van de grote steden had weten te plaatsen. Ze genoot zelf ook van het culturele aanbod. Tot het eind van haar leven was ze een enthousiast bezoeker van de concerten in de Doelen.

Ze stierf in 1983 na haar pensioenjaren gewoond te hebben in het centrum van de stad op de Van Oldenbarneveltplaats. Met uitzicht op een van haar favoriete beelden in de stad: Monsieur Jacques. Bij de opbouwdag van 1959 mocht ze dit beeld aan de Coolsingel onthullen en zei toen: “Ik hoop dat hij zich thuis gaat voelen in deze omgeving en zijn stadgenoten van hem gaan houden.” Dat thuis voelen en geliefd zijn gold in ieder geval voor deze geboren Rotterdamse van groot formaat.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
Jacques Börger

Jacques Börger

Jacques Börger (1955) is historicus en woont sinds 1998 in Rotterdam. Jacques is verantwoordelijk voor de communicatie en marketing van Museum Rotterdam en schrijft regelmatig stukjes over Rotterdam en haar geschiedenis.

Profiel-pagina
anne2

Anne Jongstra

Anne Jongstra (1964) ziet zaken graag in historisch perspectief. Hij is geboren en getogen in Rotterdam, studeerde in de jaren tachtig geschiedenis in Utrecht en werkt nu voor het Stadsarchief Rotterdam.

Profiel-pagina
11913506_10207726898754340_5365108176756306874_n

Fenna Schaap

Profiel-pagina
Lees 5 reacties