PolitiekStedelijke ontwikkeling & architectuur28 november 2016

Help, Rotterdam wordt gekoloniseerd door yuppen

Opinie

Malique Mohamud is tegen de Woonvisie. Specifieker: tegen gentrificatie. Vernieuwing is vooruitgang? Alleen als je portemonnee dik genoeg is. Anders betekent het verdringing.

Beeld: Marvin Bruin

Mijn 14-jarige buurjongen en ik lopen richting de ijssalon op de West-Kruiskade. Het is een broeierige nazomeravond zoals wij ze de afgelopen jaren kennen. Het excuus om te pauzeren, is dat Defanté schepijs van mij tegoed heeft. Hij woont boven ons kantoor in het Oude Westen bij zijn oma en komt regelmatig langs om te vertellen over zijn avonturen in de buurt, op school en niet te vergeten over zijn kersverse vriendinnetje.

We lopen langs de nieuwe koopwoningen in de straat. Kostprijs: minimaal 3 ton heb ik me laten vertellen. Ik vraag hem wat hij van de, nu nog met hekwerk omringde huizen vindt. “Ik weet niet. Zal wel goed zijn als ze de buurt mooier maken toch.” De vanzelfsprekendheid waarmee hij ervan uitgaat dat vernieuwing ook voor hem positief uit zal pakken, raakt me. We lopen gauw door.

Gentrificatie

Nu Rotterdam in de lift zit, wordt in navolging van Londen, New York en Amsterdam ook onze stad gegentrificeerd. De retorische vraag of minder kapitaalkrachtige Rotterdammers ook zullen profiteren van vernieuwing wordt pijnlijker naarmate er meer cafés en restaurants met obscure bieren en biologisch verantwoorde menukaarten in de buurt hun deuren openen. Omdat al die nieuwe horecagelegenheden nieuw publiek nodig hebben, komt het goed uit dat de gemeente 20.000 betaalbare sociale huurwoningen wil slopen om ruimte maken voor meer hoger opgeleide mensen in de stad. Vaak zijn die wit en sluiten hun levensstijl en inkomen aan op deze voorzieningen.

Voor Defanté betekent het dat zijn wijk de komende jaren compleet zal veranderen. Zijn vriendjes en vriendinnetjes zullen door stijgende huurprijzen waarschijnlijk moeten verhuizen. De gemeenschappen waar zij uit voortkomen, worden uit elkaar getrokken.

Alles in het belang van vooruitgang, lijkt het motto. Maar vooruitgang voor wie? En ten koste van wat?

“De praktijk laat zien dat ras en klasse in de stedelijke omgeving een grotere rol dan ooit spelen”

Overal ter wereld laat het gentrificatieproces zien dat bewoners van multiculturele volkswijken zoals het Oude Westen niets meer dan een demografisch ongemak zijn in de weg naar rijke, witte stadscentra. Niemand zal het zo stellig verwoorden, maar de praktijk laat zien dat ras en klasse een grotere rol dan ooit spelen in de stedelijke omgeving.

 

Lees ookDe Kieswijzer WoonreferendumNog geen idee wat je op 30 november moet stemmen bij het Woonreferendum? Of wil je checken of je huidige mening klopt? Geef je mening over 9 stellingen en je krijgt een persoonlijk advies.

Een veelgehoord argument is dat gentrificatie meer economisch evenwicht in armoedige buurten brengt. Wat feitelijk klopt. Maar als we voorbij de papieren wereld kijken naar steden waar dit proces al heeft plaatsgevonden, dan zien we dat gentrificerende nieuwkomers doorgaans niet investeren in de gemeenschappen waar zij zich vestigen. Vaak vormen ze enclaves. Soms letterlijk achter hekken. Men eigent zich ten koste van armere, vaak gekleurde mensen, een deel van de stad toe.

Een voorbeeld hiervan, is hoe scholen in buurten waar de nieuwe middenklasse zich vestigt niet mêleren, maar vaak even gesegregeerd en ondergefinancierd blijven. Vraag je eens af wat toenemende segregatie doet met de leefbaarheid van een stad?

Diversiteit versus inclusiviteit

We roemen onze stad om haar etnische diversiteit. Maar verder dan zelffeliciterende soundbites komen we niet. Of het nou glazen plafonds bij de gemeente, een leliewitte cultuursector of het monoculturele bedrijfsleven is, inclusiviteit is paradoxaal genoeg geen prioriteit in een stad die zich kenmerkt door etnische diversiteit. Dit contrast is zorgwekkend omdat het hooguit leidt tot symbolisch diversiteitsbeleid. De facto brownwashing.

In de gentrificatie van de afgelopen jaren is de politiek van gescheiden werelden het sterkst zichtbaar. Zie hier hoe, volledig volgens recept, een rode loper van yogastudio’s in Noord, kluswoningen in Spangen, een Food Factory op Katendrecht en bierfestivals in het Oude Westen worden uitgerold. Faciliteiten die de niet gebruikt worden noch opgezet zijn met de oorspronkelijke bewoner als bedoelde eindgebruiker. Deze voorbeelden laten, net als in andere gegentrificeerde steden zien dat vernieuwing een eufemisme is voor verdringing.

In de feestelijkheid van internationale lijstjes, prestigieuze gebouwen en generieke foodfestivals veranderen we beetje bij beetje in een stad waar vernieuwing ten dienste staat van mensen met geld. Een stad waar vooruitgang grote delen van de bevolking uitsluit en Defanté wordt gereduceerd tot multicultureel decorstuk voor witte liberalen.

“Inclusieve steden worden vanzelf populair maar populaire steden niet vanzelf inclusief”

We hebben geen sloopvisie nodig, maar een vergezicht van een creatieve, dynamische en inclusieve stad. Een perspectief waarin de potentie van Defanté om zijn stad te verrijken de hoeksteen vormt van beleid. Een situatie waarin we investeren in de Rotterdammers aan wie de vruchten van ‘vernieuwing’ voorbij gaan.

Haast 70 procent van schoolgaande kinderen in Rotterdam is bi-cultureel. We hebben bestuurders nodig die dat potentieel op waarde kunnen schatten. Want inclusieve steden worden vanzelf populair, maar populaire steden niet vanzelf inclusief.

Vervreemd van stedelijke realiteit

Witte politici, vaak van middelbare leeftijd, die zich geen voorstelling kunnen maken van de kracht van culturele inclusiviteit, zullen het economisch potentieel van een Defanté niet zien. Hun voorkeur gaat overduidelijk uit naar een witte middenklasse van buiten de stad. De racistische ondertoon in het campagnefilmpje van Leefbaar Rotterdam is hier het bewijs van. En hoe toekomstbestendig is het beleid van het college als je toekomstige belastingbetalers met een woonvisie als deze impliciet de boodschap geeft dat zij geen onderdeel zijn van vernieuwing in de stad?

De nostalgische hang naar een vervlogen Rotterdam illustreert hoe vervreemd dit soort politici zijn geraakt van onze stedelijke realiteit. De vraag is: willen we dit voor onze stad? Zolang vertegenwoordiging op het stadhuis en in de cultuursector even monocultureel blijft, zullen perspectieven van een cultureel dynamische samenleving tragisch genoeg onvoldoende gewicht dragen en vooral interessant zijn voor opiniestukken als deze.

Defanté en ik zitten, inmiddels lang en breed, op het terras van de ijssalon. Ik vertel hem dat dit de enige plek in heel Nederland is waar je schepijs in de smaak Fernandes kunt krijgen. Zijn reactie: “Dat is oud nieuws mos. Beter ga je werken. Rondhangen is niet goed voor jou.” We lopen rustig terug naar onze straat.

DOSSIER Woonreferendum

In aanloop naar het Woonreferendum op 30 november 2016 besteedt Vers Beton aandacht aan de Woonvisie. Deze artikelen zijn mede mogelijk gemaakt door een subsidie van de Gemeente Rotterdam voor de campagne (categorie ‘neutraal’) rondom het referendum.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:Gentrificatie, woonreferendum en woonvisie

Secties: Politiek en Stedelijke ontwikkeling & architectuur

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • draag inhoudelijk bij aan de discussie (en ja, humor mag, graag zelfs!)
  • blijf on-topic
  • speel op de bal, niet op de man

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *