Politiek16 december 2016

Anoniem uithuilen bij de pers is gewoon laf

Column

Peter van Heemst weet uit eigen ervaring hoe anonieme kritiek uit de eigen gelederen de verhoudingen verziekt. Kennelijk is deze manier van werken een vast onderdeel van het politieke bedrijf geworden.

Peter van Heemst Beeld: Jeroen van de Ruit

Anonieme kritiek uit eigen politieke kring, die zijn weg naar de media vindt: vergif is het. Het zaait onderling wantrouwen en achterdocht. Het bederft de sfeer. Het levert grote beschadigingen op. Bovenal werkt het ontregelend en verstoort het de orde van de dag. Gooit agenda’s overhoop. Leidt af van de inhoud.

SP-leider Roemer had er deze week mee te maken. In het Algemeen Dagblad luchtten twee fractieleden anoniem hun hart. De lijsttrekker zou niet geschikt zijn de fractie te leiden, “laat staan het land”. Zo’n kwalificatie is altijd dodelijk, maar zeker aan de vooravond van de Tweede Kamerverkiezingen. Want ook bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen rezen twijfels over het vermogen van Roemer onder grote druk het hoofd koel te houden. Een maandenlange enorme voorsprong in de polls gaf hij in 2012 binnen een paar weken uit handen. De verwachte megawinst van zestien zetels bleek na het tellen van de stemmen te zijn gesmolten tot nul.

Laf. Dat is het eerste woord dat mij te binnen schiet als fractieleden anoniem uithuilen bij de pers. In het AD was ook de Rotterdamse SP-fractievoorzitter Leo de Kleijn aan het woord. Niet anoniem dus. En zo hoort het. Hij sloot zich aan bij de kritiek op het leiderschap bij en de koers van de SP. Dat is geen nieuw Rotterdams SP-geluid. In januari van dit jaar legde Kevin Levie, voorzitter van de SP Rotterdam, zijn functie neer. In een uitvoerige toelichting op dat verrassende besluit maakte hij duidelijk waar het in zijn partij aan schortte: “De landelijke SP staat volstrekt stil. Er is gebrek aan open discussie en ze laat het op beslissende momenten afweten.” Dat verhaal leverde veel lof op. Voor de eerlijkheid, de directheid en de bezorgdheid die er uit sprak.

“Die ene anonieme bron maakte alle fractieleden verdacht”

Uit eigen ervaring weet ik hoe anonieme kritiek de verhoudingen verziekt. Meer dan eens zat de PvdA-gemeenteraadsfractie in de periode 2006 tot 2010 behoorlijk ontredderd bij elkaar als een of meerdere fractieleden bij het Rotterdams Dagblad anoniem hun hart hadden gelucht. Soms over inhoudelijke ruzies, soms over de fractiediscipline. Een smakelijk onderwerp waar de krant graag over schreef. En die ene anonieme bron maakte alle fractieleden verdacht. Het leek mij weinig vruchtbaar de fractieleden een voor een – zoals kennelijk in de SP is gebeurd – aan een kruisverhoor te onderwerpen. Dat heeft nog nooit een dader opgeleverd die met rood hoofd stotterend zijn misstappen bekend. Het leidt wel tot nog meer spanning, ergernis en boosheid. En ook tot veel extra publiciteit.

Jan Tromp, een door de wol geverfde Volkskrant-journalist, trok op de radio stevig van leer tegen het Algemeen Dagblad. Anonieme bronnen gebruiken voor een aanval op een politiek leider was in zijn ogen verwerpelijk. Bronnen moeten zich eerst bekend maken en pas daarna mag kritiek met naam en naam in de krant belanden. Ik keek drie keer vol ongeloof naar de radio. “Alleen met naam en toenaam?” Even googelen bewees dat ik terecht mijn oren niet kon geloven over zoveel journalistieke kolder. Er wordt, helaas, aan de lopende band door de ene politicus anoniem kritiek geuit op de andere. Niet netjes. Niet fatsoenlijk. Maar het is niet anders. Kennelijk is deze manier van werken een vast onderdeel van het politieke bedrijf geworden.

“Anonieme critici zien zichzelf graag als helden, die een eenzame strijd voeren voor een hoog en verheven ideaal”

Ik zag hoe in 1995 de toenmalige CDA leider Enneüs Heerma in de krant dreigde met opstappen als de anonieme kritiek uit de eigen gelederen op zijn functioneren niet zou stoppen. Het einde van Job Cohen begon nadat anonieme PvdA’ers in de krant aan zijn poten begonnen te zagen. Recenter bekritiseerden bijna alle fractievoorzitters ( ja, je leest het goed, fractievoorzitters) het functioneren van de inmiddels opgestapte Tweede Kamerfractievoorzitter. VVD-prominenten liepen bij de media anoniem leeg over het krakkemikkige functioneren van VVD-minister Ard van der Steur. En elke keer was de kritiek op dat gedrag even terecht als voorspelbaar: laf. En elke keer stelde ook de Volkskrant de kolommen graag beschikbaar aan de anonieme critici.

In het waarom van het anonieme klagen, heb ik me nooit verdiept. Oud minister Van Dam zou het vast “gewichtigmacherie” hebben genoemd. Misschien ligt de verklaring in het wat platvloerse antwoord van Marco Pastors, oud-leider van Leefbaar Rotterdam, op de vraag: “Heiligt in de politiek het doel de middelen?” Stellig beweert hij: “Altijd. Als je tenminste een goed doel hebt.” Anonieme critici zien zichzelf graag als helden, die een eenzame strijd voeren voor een hoog en verheven ideaal. Voor een goed doel. Eén ding zien ze over het hoofd. Een journalist noteert de kritiek met graagte, maar respect verdient de anonieme bron er niet mee. Minachting is wat hem achter zijn rug om ten deel valt. En dat is dan ook wat ik in een fractievergadering iedereen duidelijk maakte: voor anonieme klagers hebben journalisten nul komma nul procent waardering. Echt nul komma nul. En daarna gingen we weer snel over tot de orde van de dag.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:emile roemer, Kevin Levie, Leo de kleijn en SP

Sectie: Politiek

kaart: Coolsingel 40, Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *