Kunst & Cultuur8 december 2016

Gezocht: een goed, uitdagend, prikkelend, onverwacht, intelligent en origineel gesprek

Opinie

Simone van Hulst vindt dat de Rotterdamse debatcultuur slaapt en niet meer van deze tijd is. Op de Debatnacht gaat ze daar verandering in brengen. Wat is er eigenlijk mis met de debatten en discussies volgens Simone?

Beeld: Rachel Sender

Hoe ver moet ik terug in de tijd in het becommentariëren van de debatten en talkshows die het Rotterdamse landschap bekleden? Ik zoek naar een krachtterm, iets archaïsch. Middeleeuws? Of is het genoeg om te zeggen dat dit echt niet meer kan?

Het debat en het publieke gesprek zijn gestold in een herhaling van zichzelf. Je hebt geen microscoop nodig om die diagnose te stellen. Het sussende refrein van het Rotterdamse gesubsidieerde debat: twee of meer witte mannen die elkaar in het bijzijn van een passief publiek tegenspreken over grote onderwerpen onder leiding van een ― liefst mannelijke ― gespreksleider.

Natuurlijk zijn er uitzonderingen, een enkele excuusvrouw, een toevallige niet-witte spreker. Soms krijgt het publiek wel spreektijd maar vaak alleen als er nog tijd over is en dan moet het snel en efficiënt. Geen zijpaden betreden, maar vanaf het begin met zijn allen in een race naar ultieme en concrete oplossingen.

Hoezo democratisch?

Het is natuurlijk geen exclusief lokaal symptoom. Niet alleen de Rotterdamse publieke programmacultuur slaapt, we zien het ook op nationaal niveau en mediabreed. Nu verwijs ik graag ― ik hoop ten overvloede ― naar de dramatische Buitenhof aflevering met feministisch icoon Chimamanda Ngozi Adichie. Wie durft, klikt hier om terug te kijken.

Francisco van Jole sprak onlangs in een radio-interview over eenzelfde eentonigheid in de politiek. Hij zette het aan door zich voor te stellen dat we gediplomeerden uit Syrië ontvangen en hun trots ons democratische systeem laten zien. Wat laten we ze dan precies zien? Alleen maar witte mannen!

Hij heeft gelijk, dit is ook een typisch geval van ‘dit kan echt niet meer’. Het gaat er alleen niet om dat we beter zijn dan anderen. Dat lijkt op neokapitalistische en (sorry) mannenlogica: beter, sneller, meer! We hoeven onszelf niet te vergelijken met anderen, want dan gaan we van zelfbevraging naar zelfbevrediging met een snel en teleurstellend orgasme.

Taartje in het gezicht

Het is tijd om naar onszelf te kijken. Ik stel voor om te beginnen met zelfspot. Laten we onszelf parodiëren. Vergroot het uit. Zet de sprekers witte pruiken op, trek ze toga’s aan of dinosauruspakken (hier zijn echt goede voorbeelden van). Ik realiseer me dat dit niet voor iedereen nodig is, maar blijkbaar zijn er programmeurs en debatleiders die een taartje in hun gezicht nodig hebben.

Een programma over de vraag of kunst ‘helpt’ met drie witte mannelijke directeuren op leeftijd onder leiding van een witte man? Kan niet meer! Of een andere flater: het programma over de burn-outgeneratie met drie witte, welgestelde mannen van veertig jaar en ouder en een mannelijke presentator.

Een diagnose stellen is eenvoudig. Commentaar hebben van een afstand ook. Het is tijd voor meer alternatieven

Na de zelfspot volgt een serieuze noot. Er moeten echt veel meer alternatieven beschikbaar komen. Als ze er zijn, moeten ze zichtbaar worden. Ik staar me misschien blind op de programmering van Arminius, na het verdwijnen van de Unie het gesubsidieerde epicentrum van programma en debat. Waar moet de Rotterdammer heen die wil praten over uiteenlopende zaken met uiteenlopende mensen op uiteenlopende manieren? Worm? De Dépendance?

Een diagnose stellen is eenvoudig. Commentaar hebben van een afstand ook. Het is tijd voor meer alternatieven. Er zijn hier goede voorbeelden van: de programma’s van Tent, De Dépendance, de programmering van Rotterdam Unlimited, de events van The Hang-Out 010 of Talk Theater van Shanti Singh en Munish Ramlal.

Wat deze programma’s overeenkomstig hebben, is dat ze naast een drastisch andere en verfrissende selectie van sprekers niet beantwoorden aan een nauwsluitend model van vraag en antwoord, probleem en oplossing, onwetende tegenover deskundige.

Gezocht: collectief geweten

Dit is naast een kritische noot op de status quo en inrichting van het actuele aanbod in programma’s ook een oproep tot gedurfder programmeren. Experimenteer met vormen, kies andere gasten dan de usual suspects en houd de gespreksdoelen kritisch tegen het licht.

De vraagstukken waar actuele debatten over gaan zijn niet geschikt voor fastfoodformats dus kies eens iets anders dan een klassieke setting. Laat een programma een dag duren of een hele nacht, vraag eens door op een reactie uit het publiek, laat de achterkant zien. Wie bepaalt wie er spreekt en waarom?

Rotterdam heeft een collectief geweten nodig. Niet alleen in de vorm van programmamakers en debatleiders die zich bewust zijn van de keuzes die ze maken, maar ook in de vorm van het publiek. Want het is het publiek dat blijft komen en zich steeds weer passief laat maken, misschien liever passief informatie absorbeert dan intervenieert.

De smalltalkshow – het anti-debat als alternatief? Ben je moe van het debat als race naar concrete oplossingen? Heb je geen zin meer om passief publiek te zijn? En zoek je naar gesprekken waar niet alleen maar witte mannen aan het woord zijn? Tijdens de debatnacht zetelt in de commissiekamer een nieuw en openbaar geweten. Te midden van klassiek debatgeweld deelt het publiek de tafel met de sprekers. In een tot op het laatste moment onbekende samenstelling spelen we blinde- vlekken bingo en fileren we het debatmenu. We fouilleren onze ego’s, betreden verboden zijpaden, verzinnen nieuwe problemen voor de oplossingen die we per ongeluk toch bedacht hadden.Bemachtig een stoel en zoek mee naar alternatieven!Koop tickets voor de debatnacht
Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:Arminius, debat, debatcultuur, debatnacht en WORM

Sectie: Kunst & Cultuur

kaart: Arminius Debatcentrum, Museumpark, Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *