Voor de harddenkende Rotterdammer

Er is in 2016 genoeg gezegd en geschreven over Rotterdam Zuid. Over de flinke veranderingen die hier gaan plaatsvinden, mede naar aanleiding van de Woonvisie. Maar daar wil Teun de Booij, directeur van stichting Dit is Zuid, het helemaal niet over hebben: “Liever benadruk ik het moois van Zuid.”

Vanaf het kantoor op de zevende verdieping van de Maasilo heeft de Teun de Booij goed zicht over Zuid. Hij vertelt er over de activiteiten die Dit is Zuid sinds dit jaar organiseert. Met zijn stichting presenteert De Booij het ondergeschoven kindje van de Rotterdamse stadsdelen op een andere manier. Niet alleen stadsgenoten, nieuwkomers en toeristen, maar óók de Zuiderlingen zelf moeten de schoonheid en potentie van hun eigen buurt inzien. Het informatiepunt in RAAF dat daartoe dient bestaat bijna een jaar en deze maand presenteerden ze de eerste toeristische kaart van Zuid. Mooie mijlpalen, maar waarom is dat eigenlijk nodig?

Teun de Booij-1
Beeld door: beeld: Fleur Beerthuis

Wat is het doel van Stichting Dit is Zuid?

“Met onze activiteiten willen we mensen enthousiast maken voor dit deel van de stad, dat is het doel. Met rondleidingen door wijken en gebouwen, met het informatiepunt in RAAF als alternatief VVV’tje. Maar ook: mensen uit Zuid enthousiast maken over de plek waar ze wonen. Mensen willen graag op een betekenisvolle plek wonen. Vertel je tegen iemand over Blijdorp, dan is er vaak herkenning en een positieve reactie. Diezelfde reactie krijg je niet als je het over Bloemhof hebt, dat zegt nog te weinig. Als we kunnen aantonen dat die identiteit er wel degelijk is, dan maak je het een fijnere plek om te wonen.”

Hoe ziet de identiteit van Zuid er uit volgens jou?

“Die is divers en nog steeds in wording. Rotterdam Zuid kampt met een identiteitscrisis. Vroeger bestond het uit drie dorpjes. Het is niet organisch gegroeid. Dat maakt het ook wel weer gaaf, want achter elke wijk zit een idee. Vreewijk en Kiefhoek liggen niet ver uit elkaar, maar hebben allebei een totaal andere visie op bouwen en samenleven. Vreewijk is een groen dorp in de stad waar iedereen een eigen tuin heeft, terwijl Kiefhoek veel modernistischer oogt en uit stadswoningen bestaat waar mensen juist voorzieningen met elkaar delen. Die verschillen in identiteit zijn goed om te benadrukken.”

Jullie presenteerden deze maand de kaart van Zuid, wat toont die precies?

“We brengen Zuid daarmee letterlijk in kaart. Het is een podium voor toeristische plekken op Zuid. Als je een kaart van Rotterdam ophaalt bij Rotterdam Tourist Info, dan is die afgeknipt bij ons. En natuurlijk, Schiebroek staat er ook niet op. Maar wij vinden dat jammer, juist ook door de vele dingen die er staan te gebeuren hier. Het is een gouden kans om dat te laten zien. Rotterdam Partners wilde hier ook erg graag aan meewerken, hoor.”

Waarom is die kaart belangrijk?

“Er is veel gecentreerd op de Wilhelminapier en Katendrecht. Logisch, er is daar ook veel meer aanbod. Maar het is een kip en ei verhaal. Als je een koffietentje opent in Carnisse en je staat niet op de kaart, dan is het lastig pionieren. Wij willen dus dat podium bieden, een steuntje in de rug. Ik hoop dat het een katalysator kan zijn van deze ontwikkeling op Zuid.”
De Booij benadrukt dat het van belang is daarbij de identiteit van Rotterdam Zuid te omarmen: “Je moet hier helemaal niet op elke hoek een koffiebar willen, met hipsters achter hun Macbook. De ontwikkeling hier moet juist over de kracht van dit gebied gaan.”

Groeide je zelf op in Rotterdam Zuid?

“Nee. Sterker nog, ik had ook veel vooroordelen. Ik kwam nooit in dit deel van de stad. Ja soms, dan ging ik naar de Kuip. Het omarmen van Zuid betekende ook het afpellen van mijn eigen vooringenomenheid. Ik liep hier per toeval tegen leuke dingen aan waar ik geen weet van had. Zo leeft er hier veel meer een dorpse sfeer. Mensen zijn vriendelijker, groeten elkaar op straat. Dat paste niet bij het beeld dat ik had van Zuid.”

Teun de Booij-4
Beeld door: beeld: Fleur Beerthuis

De Booij groeide op in Blijdorp, Overschie, het Kleiwegkwartier en Coolhaven: “We verhuisden vaak.”  Zijn vooroordelen over Zuid werden in zijn jeugd gevoed door zijn vader, psychiatrisch verpleegkundige voor de crisisdienst van Riagg Rijnmond. “Zijn ervaringen speelden een rol, ja. Ik herinner me een verhaal over zijn bezoek bij iemand aan de Oranjeboomstraat. Overal zat bloed aan de muur, dat ben ik nooit vergeten. Natuurlijk liegen de cijfers er niet om. Er wordt vaak gezegd dat er ook in Rotterdam West dingen gebeuren, maar als je kijkt naar de focuswijken op Zuid dan wonen daar gewoon veel meer mensen in armoede. Tegelijk is bijna nergens in West-Europa het aantal jongeren per vierkante kilometer zo dicht als in Rotterdam Zuid. Het is dus des te belangrijker dat daarin wordt geïnvesteerd.”

Investeren, zoals op Katendrecht is gebeurd?

“Er zijn altijd twee kanten. Zelf woonde ik op Katendrecht, net voordat de Rijnhavenbrug werd geopend. Wij hebben de gentrification daar meegemaakt en hoorden bij de yuppen die er gingen wonen omdat de buurt beter bereikbaar werd. Maar het verschil met andere delen van Zuid qua woningaanbod is dat op Katendrecht veel nieuwe woningen zijn gebouwd op plaatsen waar eerst industrie was. Ons huis stond op de plek van oude vleesopslagloodsen. Er gingen daar, kortom, veel minder bestaande woningen verloren.”

Inmiddels woon je bij de Entrepothaven, ook in Feijenoord. Waarom besloot je aan de Zuidkant te blijven?

“Er zijn verschillende momenten geweest dat ik werd geconfronteerd met mijn eigen vooroordelen. Iedereen heeft ze, zo zijn we geprogrammeerd. Maar dan getuigt het juist van karakter om daar de strijd mee aan te gaan of die vooroordelen op zijn minst te onderzoeken. Ik liep tegen de mijne aan na een gesprek met een man uit een bewonersorganisatie. Hij sprak gebrekkig Nederlands, maar later zag ik op LinkedIn dat hij een stuk hoger opgeleid was dan ikzelf. Dat had ik niet verwacht. Het gaf me een klap om mijn oren. Zulke ervaringen en ontmoetingen hebben mijn blik verruimd.”

Welke plekken in Rotterdam Zuid zou je zelf aan een toerist tonen?

“De oude dorpskern van Charlois is er één, bij de Boergoensevliet. De Tarwewijk heeft ook charme. Die staat slecht bekend, er werd er voor het eerst preventief gefouilleerd. Nu is er veel groen en spelen er kinderen buiten. De bouwstijl is vergelijkbaar met die van Blijdorp. Het wordt er steeds veiliger en de wijk krijgt steeds meer karakter. Ook de Afrikaanderwijk heeft een sterke identiteit, die heel anders is dan het naastgelegen Katendrecht. Je zal er niet snel een restaurant als CEO (baas van het vlees) zien. De horeca omarmt de identiteit van de wijk veel meer. En natuurlijk is de Afrikaandermarkt fantastisch.”

Komen de tours van Dit is Zuid langs die plekken?

“We hebben een aantal standaard tours: Katendrecht, Afrikaanderwijk, Charlois, Tarwewijk en eentje door de Maassilo zelf. Als mensen in contact willen komen met een buurtbewoner, dan kunnen we dat regelen via onze connecties in de buurt. Zo was er iemand met een collectie van duizenden tuinkabouters, heel bijzonder. Op verzoek namen we mensen daar mee naartoe. Altijd overigens met respect voor de buurt en bewoners, we willen ver van ‘aapjes kijken’ blijven.”

Gaan er veel toeristen mee met jullie tours door Zuid?

“Ja. Nou ja, dat zeg ik heel stellig, maar het zijn er nog te weinig. Af en toe.”

Hoe wakkeren jullie die interesse verder aan?

“Onze kaart ligt al op veel verschillende punten in Rotterdam. We willen meer samenwerken met hotels en hostels en hopen dat het mede daardoor in een stroomversnelling komt. Het lijkt me te gek voor toeristen om juist iets anders dan de geijkte dingen te zien. Weg van de massa. Het liefst wil je mensen het gevoel geven dat ze iets bijzonders zien, iets echts. Een bijna exclusieve ervaring.”
Dit is Zuid bestond eerst alleen uit vrijwilligers. Met De Booij aan het roer als directeur is de stichting sinds een aantal maanden aan het professionaliseren  Met de kaart van Zuid zijn de eerste stappen in de promotie van het echte Zuid gezet. De Booij: “We maken een filmpje waarbij je ziet hoe twee personen naar de Witte de Withstraat fietsen. De een vanaf Noord, de ander vanaf Zuid.” Je kunt raden hoe het afloopt. De Booij hoopt Noorderlingen te motiveren vaker naar Zuid te komen, zodat ze hopelijk zien wat hij ziet in Zuid. “Het is een verrijking. Ik noemde mezelf vroeger Rotterdammer, maar wist de weg op Zuid helemaal niet. Ik denk dat er veel Rotterdammers zijn die de helft van hun eigen stad niet kennen.”

Krijgen jouw dochters, op school in Feijenoord, iets mee van de negatieve berichtgeving over Rotterdam Zuid?

“Ze kunnen lezen dat ze opgroeien in het afvoerputje van Nederland. Dat doet wel iets met je, vooral omdat je weet dat het niet klopt. Er zit een kern van waarheid in, maar de cijfers worden beter. Het is bizar wat er de afgelopen zeven jaar op Katendrecht is gebeurd als je naar de criminaliteitscijfers kijkt. Er was zelfs een jaar dat het er veiliger was dan in Hillegersberg! Daar hebben we hard om gelachen. Maar alleen Charlois heeft al drie focuswijken die ook Europese aandacht krijgen, dus er is wel iets aan de hand natuurlijk.”
Toch zou De Booij iedereen een huis op Zuid aanraden. “Als je ziet wat de Rijnhavenbrug heeft gedaan voor Katendrecht, dan kan dat pontje voor Charlois ook veel betekenen. Wat de impact van de Woonvisie zal zijn? Ja, er zijn ook rampscenario’s denkbaar. Schneider was bijvoorbeeld erg trots op een stuk in Charlois, tegenover De Quackstraat. Het is illustratief voor wat ze willen op Zuid: rijtjeshuizen met een tuintje, voor mensen die ‘wooncarrière’ willen maken. Maar wat is daar dan neergezet? Die huizen vind je overal in Nederland, het is standaardbouw. Ik vraag me af of dat de identiteit van de plek omarmt.”

Teun de Booij-2
Beeld door: beeld: Fleur Beerthuis

Doorschieten in het benadrukken van de identiteit van de buurt, dat kan natuurlijk ook. De Booij noemt de promotie voor het nieuwbouwproject Kaapvaarder. Een poster toont de kaapvaarder zelf: een kerel achter het stuurwiel van een schip, met een baard, shirt met Bretonse streep en een pijp in de mond. De Booij: “Daar is een identiteit uitvergroot tot iets lachwekkends. Het wrange is ook nog eens dat die huizen allemaal boven de drie ton kosten. De schippers en havenwerkers gaan daar echt niet in wonen!”

Hoe dan wel? De sleutel zit ‘m in het ontdekken, onderstrepen, omarmen én zichtbaar maken van de identiteiten van de verschillende buurten op Zuid. De Booij: “Natuurlijk kun je er ook één grote nieuwbouwwijk van maken, maar dan vergooi je kansen. Zuid is als een lappendeken van verschillende manieren van bouwen en samenleven. Dat moeten we juist koesteren.”

Voordat je verder leest...

Wij kunnen alleen bestaan dankzij support van lezers. Help jij ons om onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk te blijven maken? Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

profielfoto-prisdeputter-versbeton

Priscilla de Putter

Priscilla de Putter (1983) schrijft als freelance tekstschrijver over steden, wonen, mensen en ontwerp voor o.a. platform Wonen in Rotterdam, Woonstad, Dutch Designers (DuDe) magazine, Uitagenda Rotterdam, Vers Beton en diverse bureaus. Ze startte Habitat Magazine in 2013 en werkt aan het boek Habitat Rotterdam (Trichis Publishing, najaar 2018).

Profiel-pagina
Fleur.2

Fleur Beerthuis

Fotograaf

Fleur Beerthuis studeerde aan de Willem de Kooning Academie en werkt nu als fotograaf. Ze vindt Rotterdammers geweldig. Door mensen te portretteren ziet zij een glimp van hun werelden. Ze is nieuwsgierig naar hoe andere mensen leven en denken. Met beelden probeert zij hun verhalen zo goed mogelijk over te brengen.

Profiel-pagina
Lees 6 reacties
  1. Profielbeeld van Mike
    Mike

    Het is grappig dat “Zuid” op houdt bij de wijken die nog langs de Maas liggen, de Zuidelijke Tuinsteden en Beverwaard worden gemakshalve maar vergeten.

    Wie op identiteitscrisis zoekt op Wikipedia komt op de pagina over Erik Erikson tegen:

    Dat wil zeggen, dat het doormaken van een identiteitscrisis een voorwaarde vormt voor een optimale persoonlijkheidsontwikkeling. Een identiteitscrisis is, als elke crisis, een aanvankelijk negatief beleefde emotionele ervaring, maar een onvermijdelijke hindernis om tot een verdere ontplooiing te komen – als de rijstebrijberg aan de grenzen van luilekkerland.

    De problemen van Zuid zijn wat mij betreft niet de identiteit, het is veel meer het gebrek aan goede kansen bij een aanzienlijk deel van de bevolking. Als dat nou eens verbeterd zou kunnen worden zonder het uitwisselen van kansarme door kansrijke.

  2. Profielbeeld van T. Groenendijk
    T. Groenendijk

    Ik ben in 1944 in Maastricht geboren uit Rotterdamse ouders, Op 18 jarige leeftijd naar Rotterdam vertrokken. Met een Rotterdamse vrouw (Beijerlandselaan) getrouwd. Sinds 1977 woonachtig in Roosendaal.
    Ik bezoek Rotterdam nog regelmatig en soms laat ik kennissen Rotterdam zien, op de fiets. Ik begin en eindig altijd op Zuid. Globale route, Pendrecht, Vreewijk, Arikaanderwijk (markt), Kop van Zuid, Wilhelminapier, Noordereiland, Willemsbrug,Oude haven, Centrum (Markthal, CS).
    En altijd even een bezoekje aan Melief Bender. Parkkade (Ballentent), Maastunnel, Pendrecht.
    Iedere keer weer leuk en interessant.
    (Het is jammer dat Delfshaven net iets buiten de route ligt.)

  3. Profielbeeld van Kees Versteeg
    Kees Versteeg

    De identiteitscrisis van Zuid wordt in de eerste plaats veroorzaakt door migratieverschijnselen. De Woonvisie is ook belangrijk maar die zal uit zichzelf de identiteitscrisis niet oplossen.

    Punt is dat een multiculturele samenleving eigenlijk alleen goed kan gedijen in een ‘hoogcultuur’ waarin alle afzonderlijke bevolkingsgroepen trots zijn op hun eigen culturele inbreng maar vooral trots zijn op het geheel.
    Daarvan is nu geen sprake. Zuid is een ingezakte Hollandse cultuur en het gat dat daardoor is ontstaan heet dus ‘identiteitscrisis.’ And nobody seems to know what’s next.

    Zuid heeft daarom een fikse culturele injectie nodig. De sleutel hiervoor ligt m.i. in een goede samenwerking tussen Hollandse bestuurders en Nederlandse Turken. Je kunt bv. een aantrekkelijke culturele as tussen Wilhelminapier, Katendrecht en het toekomstige Feyenoord City maken door in de Kocatepemoskee aan het Afrikaanderplein een dependance van het Topkapimuseum (het oude paleis van de sultan in Istanbul) te vestigen. Gesteld natuurlijk dat zoiets haalbaar is. Amsterdam-Zuid heeft een dependance van de Hermitage in Petersburg en dat is al jarenlang een groot succes. Rond het Afrikaanderplein kun je dan weer allerlei andere, kleinere projecten verzinnen op het terrein van horeca, amusement of wat dan ook. Bedoeling is natuurlijk dat de loop van binnen- en buitenlandse bezoekers erin komt en dat de lokale economie profiteert, maar ook dat duidelijk wordt dat culturen door goede samenwerking een buurt tot bloei kunnen brengen. Die bloei heet dan het ‘Nieuwe Zuid.’ En een goede Woonvisie speelt daar dan weer handig op in.

      1. Profielbeeld van Mike
        Mike

        Leuk idee, op zich zelf een apart artikel waardig.

        Vast één idee voor een locatie in het midden van “Zuid”, de gebouwen/het terrein van de Daniël den Hoed kliniek dat vrij komt zodra de verhuizing naar het Erasmus is afgerond.

        Mooi gelegen tussen de Valkeniersweide en Vreewijk maar het zou snel gereserveerd moeten worden anders gebeurt hetzelfde als het terrein rond het voormalig Zuiderziekenhuis: woonbestemming, zie http://www.nieuws.top010.nl/zuiderziekenhuis-rotterdam-nieuwe-woonwijk.htm

  4. Profielbeeld van Stijn vP
    Stijn vP

    Goed verwoord. Zuid heeft als voordeel dat het naar de noordelijke oever kan kijken naar alle ontwikkelingen daar en de positieve elementen kan proberen naar zuid te halen. De wijken op op zuid hebben allemaal een eigen karakter en historie die gekoesterd mag worden. Feijenoord hebben ze ook al een groot deel van het industriele verleden weggesloopt helaas. Met Schneider aan het roer gaat men de geschiedenis verloochenen en copy paste doen van de rest van Nederland. Eenheidsworst. Daar wordt niemand enthousiast van, behalve eenheidsworst zelf. Ook niet de bewoners die je als Rotterdam moet willen aantrekken dus.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500