Stedelijke ontwikkeling & architectuur29 december 2016

“Rotterdam Zuid kampt met een identiteitscrisis”

‘Dit is Zuid’-directeur Teun de Booij over het belang van buurtidentiteit

Er is in 2016 genoeg gezegd en geschreven over Rotterdam Zuid. Over de flinke veranderingen die hier gaan plaatsvinden, mede naar aanleiding van de Woonvisie. Maar daar wil Teun de Booij, directeur van stichting Dit is Zuid, het helemaal niet over hebben: “Liever benadruk ik het moois van Zuid.”

Vanaf het kantoor op de zevende verdieping van de Maasilo heeft de Teun de Booij goed zicht over Zuid. Hij vertelt er over de activiteiten die Dit is Zuid sinds dit jaar organiseert. Met zijn stichting presenteert De Booij het ondergeschoven kindje van de Rotterdamse stadsdelen op een andere manier. Niet alleen stadsgenoten, nieuwkomers en toeristen, maar óók de Zuiderlingen zelf moeten de schoonheid en potentie van hun eigen buurt inzien. Het informatiepunt in RAAF dat daartoe dient bestaat bijna een jaar en deze maand presenteerden ze de eerste toeristische kaart van Zuid. Mooie mijlpalen, maar waarom is dat eigenlijk nodig?

Beeld: Fleur Beerthuis

Wat is het doel van Stichting Dit is Zuid?

“Met onze activiteiten willen we mensen enthousiast maken voor dit deel van de stad, dat is het doel. Met rondleidingen door wijken en gebouwen, met het informatiepunt in RAAF als alternatief VVV’tje. Maar ook: mensen uit Zuid enthousiast maken over de plek waar ze wonen. Mensen willen graag op een betekenisvolle plek wonen. Vertel je tegen iemand over Blijdorp, dan is er vaak herkenning en een positieve reactie. Diezelfde reactie krijg je niet als je het over Bloemhof hebt, dat zegt nog te weinig. Als we kunnen aantonen dat die identiteit er wel degelijk is, dan maak je het een fijnere plek om te wonen.”

Hoe ziet de identiteit van Zuid er uit volgens jou?

“Die is divers en nog steeds in wording. Rotterdam Zuid kampt met een identiteitscrisis. Vroeger bestond het uit drie dorpjes. Het is niet organisch gegroeid. Dat maakt het ook wel weer gaaf, want achter elke wijk zit een idee. Vreewijk en Kiefhoek liggen niet ver uit elkaar, maar hebben allebei een totaal andere visie op bouwen en samenleven. Vreewijk is een groen dorp in de stad waar iedereen een eigen tuin heeft, terwijl Kiefhoek veel modernistischer oogt en uit stadswoningen bestaat waar mensen juist voorzieningen met elkaar delen. Die verschillen in identiteit zijn goed om te benadrukken.”

"Het omarmen van Zuid betekende ook het afpellen van mijn eigen vooringenomenheid"

Jullie presenteerden deze maand de kaart van Zuid, wat toont die precies?

“We brengen Zuid daarmee letterlijk in kaart. Het is een podium voor toeristische plekken op Zuid. Als je een kaart van Rotterdam ophaalt bij Rotterdam Tourist Info, dan is die afgeknipt bij ons. En natuurlijk, Schiebroek staat er ook niet op. Maar wij vinden dat jammer, juist ook door de vele dingen die er staan te gebeuren hier. Het is een gouden kans om dat te laten zien. Rotterdam Partners wilde hier ook erg graag aan meewerken, hoor.”

Waarom is die kaart belangrijk?

“Er is veel gecentreerd op de Wilhelminapier en Katendrecht. Logisch, er is daar ook veel meer aanbod. Maar het is een kip en ei verhaal. Als je een koffietentje opent in Carnisse en je staat niet op de kaart, dan is het lastig pionieren. Wij willen dus dat podium bieden, een steuntje in de rug. Ik hoop dat het een katalysator kan zijn van deze ontwikkeling op Zuid.”

De Booij benadrukt dat het van belang is daarbij de identiteit van Rotterdam Zuid te omarmen: “Je moet hier helemaal niet op elke hoek een koffiebar willen, met hipsters achter hun Macbook. De ontwikkeling hier moet juist over de kracht van dit gebied gaan.”

Groeide je zelf op in Rotterdam Zuid?

“Nee. Sterker nog, ik had ook veel vooroordelen. Ik kwam nooit in dit deel van de stad. Ja soms, dan ging ik naar de Kuip. Het omarmen van Zuid betekende ook het afpellen van mijn eigen vooringenomenheid. Ik liep hier per toeval tegen leuke dingen aan waar ik geen weet van had. Zo leeft er hier veel meer een dorpse sfeer. Mensen zijn vriendelijker, groeten elkaar op straat. Dat paste niet bij het beeld dat ik had van Zuid.”

Beeld: Fleur Beerthuis

De Booij groeide op in Blijdorp, Overschie, het Kleiwegkwartier en Coolhaven: “We verhuisden vaak.”  Zijn vooroordelen over Zuid werden in zijn jeugd gevoed door zijn vader, psychiatrisch verpleegkundige voor de crisisdienst van Riagg Rijnmond. “Zijn ervaringen speelden een rol, ja. Ik herinner me een verhaal over zijn bezoek bij iemand aan de Oranjeboomstraat. Overal zat bloed aan de muur, dat ben ik nooit vergeten. Natuurlijk liegen de cijfers er niet om. Er wordt vaak gezegd dat er ook in Rotterdam West dingen gebeuren, maar als je kijkt naar de focuswijken op Zuid dan wonen daar gewoon veel meer mensen in armoede. Tegelijk is bijna nergens in West-Europa het aantal jongeren per vierkante kilometer zo dicht als in Rotterdam Zuid. Het is dus des te belangrijker dat daarin wordt geïnvesteerd.”

Investeren, zoals op Katendrecht is gebeurd?

“Er zijn altijd twee kanten. Zelf woonde ik op Katendrecht, net voordat de Rijnhavenbrug werd geopend. Wij hebben de gentrification daar meegemaakt en hoorden bij de yuppen die er gingen wonen omdat de buurt beter bereikbaar werd. Maar het verschil met andere delen van Zuid qua woningaanbod is dat op Katendrecht veel nieuwe woningen zijn gebouwd op plaatsen waar eerst industrie was. Ons huis stond op de plek van oude vleesopslagloodsen. Er gingen daar, kortom, veel minder bestaande woningen verloren.”

Inmiddels woon je bij de Entrepothaven, ook in Feijenoord. Waarom besloot je aan de Zuidkant te blijven?

“Er zijn verschillende momenten geweest dat ik werd geconfronteerd met mijn eigen vooroordelen. Iedereen heeft ze, zo zijn we geprogrammeerd. Maar dan getuigt het juist van karakter om daar de strijd mee aan te gaan of die vooroordelen op zijn minst te onderzoeken. Ik liep tegen de mijne aan na een gesprek met een man uit een bewonersorganisatie. Hij sprak gebrekkig Nederlands, maar later zag ik op LinkedIn dat hij een stuk hoger opgeleid was dan ikzelf. Dat had ik niet verwacht. Het gaf me een klap om mijn oren. Zulke ervaringen en ontmoetingen hebben mijn blik verruimd.”

Welke plekken in Rotterdam Zuid zou je zelf aan een toerist tonen?

“De oude dorpskern van Charlois is er één, bij de Boergoensevliet. De Tarwewijk heeft ook charme. Die staat slecht bekend, er werd er voor het eerst preventief gefouilleerd. Nu is er veel groen en spelen er kinderen buiten. De bouwstijl is vergelijkbaar met die van Blijdorp. Het wordt er steeds veiliger en de wijk krijgt steeds meer karakter. Ook de Afrikaanderwijk heeft een sterke identiteit, die heel anders is dan het naastgelegen Katendrecht. Je zal er niet snel een restaurant als CEO (baas van het vlees) zien. De horeca omarmt de identiteit van de wijk veel meer. En natuurlijk is de Afrikaandermarkt fantastisch.”

Komen de tours van Dit is Zuid langs die plekken?

“We hebben een aantal standaard tours: Katendrecht, Afrikaanderwijk, Charlois, Tarwewijk en eentje door de Maassilo zelf. Als mensen in contact willen komen met een buurtbewoner, dan kunnen we dat regelen via onze connecties in de buurt. Zo was er iemand met een collectie van duizenden tuinkabouters, heel bijzonder. Op verzoek namen we mensen daar mee naartoe. Altijd overigens met respect voor de buurt en bewoners, we willen ver van ‘aapjes kijken’ blijven.”

"Er zijn veel Rotterdammers die de helft van hun eigen stad niet kennen"

Gaan er veel toeristen mee met jullie tours door Zuid?

“Ja. Nou ja, dat zeg ik heel stellig, maar het zijn er nog te weinig. Af en toe.”

Hoe wakkeren jullie die interesse verder aan?

“Onze kaart ligt al op veel verschillende punten in Rotterdam. We willen meer samenwerken met hotels en hostels en hopen dat het mede daardoor in een stroomversnelling komt. Het lijkt me te gek voor toeristen om juist iets anders dan de geijkte dingen te zien. Weg van de massa. Het liefst wil je mensen het gevoel geven dat ze iets bijzonders zien, iets echts. Een bijna exclusieve ervaring.”

Dit is Zuid bestond eerst alleen uit vrijwilligers. Met De Booij aan het roer als directeur is de stichting sinds een aantal maanden aan het professionaliseren  Met de kaart van Zuid zijn de eerste stappen in de promotie van het echte Zuid gezet. De Booij: “We maken een filmpje waarbij je ziet hoe twee personen naar de Witte de Withstraat fietsen. De een vanaf Noord, de ander vanaf Zuid.” Je kunt raden hoe het afloopt. De Booij hoopt Noorderlingen te motiveren vaker naar Zuid te komen, zodat ze hopelijk zien wat hij ziet in Zuid. “Het is een verrijking. Ik noemde mezelf vroeger Rotterdammer, maar wist de weg op Zuid helemaal niet. Ik denk dat er veel Rotterdammers zijn die de helft van hun eigen stad niet kennen.”

Krijgen jouw dochters, op school in Feijenoord, iets mee van de negatieve berichtgeving over Rotterdam Zuid?

“Ze kunnen lezen dat ze opgroeien in het afvoerputje van Nederland. Dat doet wel iets met je, vooral omdat je weet dat het niet klopt. Er zit een kern van waarheid in, maar de cijfers worden beter. Het is bizar wat er de afgelopen zeven jaar op Katendrecht is gebeurd als je naar de criminaliteitscijfers kijkt. Er was zelfs een jaar dat het er veiliger was dan in Hillegersberg! Daar hebben we hard om gelachen. Maar alleen Charlois heeft al drie focuswijken die ook Europese aandacht krijgen, dus er is wel iets aan de hand natuurlijk.”

Toch zou De Booij iedereen een huis op Zuid aanraden. “Als je ziet wat de Rijnhavenbrug heeft gedaan voor Katendrecht, dan kan dat pontje voor Charlois ook veel betekenen. Wat de impact van de Woonvisie zal zijn? Ja, er zijn ook rampscenario’s denkbaar. Schneider was bijvoorbeeld erg trots op een stuk in Charlois, tegenover De Quackstraat. Het is illustratief voor wat ze willen op Zuid: rijtjeshuizen met een tuintje, voor mensen die ‘wooncarrière’ willen maken. Maar wat is daar dan neergezet? Die huizen vind je overal in Nederland, het is standaardbouw. Ik vraag me af of dat de identiteit van de plek omarmt.”

Beeld: Fleur Beerthuis

Doorschieten in het benadrukken van de identiteit van de buurt, dat kan natuurlijk ook. De Booij noemt de promotie voor het nieuwbouwproject Kaapvaarder. Een poster toont de kaapvaarder zelf: een kerel achter het stuurwiel van een schip, met een baard, shirt met Bretonse streep en een pijp in de mond. De Booij: “Daar is een identiteit uitvergroot tot iets lachwekkends. Het wrange is ook nog eens dat die huizen allemaal boven de drie ton kosten. De schippers en havenwerkers gaan daar echt niet in wonen!”

Hoe dan wel? De sleutel zit ‘m in het ontdekken, onderstrepen, omarmen én zichtbaar maken van de identiteiten van de verschillende buurten op Zuid. De Booij: “Natuurlijk kun je er ook één grote nieuwbouwwijk van maken, maar dan vergooi je kansen. Zuid is als een lappendeken van verschillende manieren van bouwen en samenleven. Dat moeten we juist koesteren.”

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:Afrikaanderwijk, Charlois, Dit is Zuid, eindejaarsinterview, Feijenoord, interview, Katendrecht, Kiefhoek, maassilo, Rotterdam Zuid, Tarwewijk, Vreewijk en woonvisie

Sectie: Stedelijke ontwikkeling & architectuur

kaart: RAAF Rotterdam, Maashaven Zuidzijde, Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *