Voor de harddenkende Rotterdammer

Morgen zal de gemeenteraad het besluit nemen over de Woonvisie. Als het woonreferendum ons iets heeft geleerd is het dat de politiek apathische Rotterdammer niet veel binding heeft met zijn stad, volgens Michiel Wallaard. Wat nu?

TimSake-HetFalenVanHetWoonreferendum
Beeld door: beeld: Tim Sake

Als we niet oppassen zal het niet lang duren voordat het woonreferendum ergens weggestopt in de vergetelheid raakt. Op de dag des oordeels bleek dat er onder de Rotterdamse bevolking amper aandacht was voor het referendum. Hooguit onder, zoals het nu neergezet wordt, een groepje beroepsactivisten. Toch zijn er redenen om dit referendum als een belangrijk kantelpunt in de Rotterdamse politieke geschiedenis te gaan beschouwen. Gebleken is dat het Rotterdamse (politieke) burgerschap anno 2016 nog maar bitter weinig voorstelt.

Apathische Rotterdammers

Dat slechts zeventien procent van de Rotterdammers zich burger genoeg voelde om een uitspraak te doen over zoiets concreets als de bouwkundige toekomst en inkomenssamenstelling van hun eigen wijk en woning is schokkend. De SP spreekt van een overwinning omdat er ruim 60.000 nee-stemmers waren, maar daarmee houden de socialisten alleen zichzelf voor de gek. Als iedere inwoner met een huis met een, nu nog, lage huurprijs was komen opdagen was wellicht de opkomstdrempel gehaald en was er mogelijk glansrijk gewonnen. De mensen bleven echter massaal thuis, waarmee het cliché bevestigd werd dat een groot deel van de Rotterdamse bevolking weinig binding met de stad heeft.
De voorstanders van de woonvisie voelen zich misschien gesteund door de gedachte “niet komen opdagen is voorstemmen”. Dit lijkt me een illusie omdat de opkomst in Rotterdam bij verkiezingen al jaren dramatisch laag is. Het grote reservoir aan referenda hatende doch politiek bewuste strategische thuisblijvers waaraan de voorstanders zich kunnen optrekken is er waarschijnlijk helemaal niet. Belangrijker nog: de overgrote meerderheid van de Rotterdammers is de laatste jaren bij álle niet-landelijke verkiezingen thuisgebleven (ook bij gemeenteraadsverkiezingen!). Dit referendum is daarom eerder een bevestiging dan een uitzondering van de regel dat de apathische Rotterdammer niet meedoet aan politieke besluitvorming.

Flexburger

Wat dit referendum ook laat zien is dat de meeste Rotterdammers geen directe relatie (meer) zien tussen hun stemrecht en de inrichting van hun concrete leefomgeving en/of hem niet belangrijk vinden. Zoals de flexwerker zich niet verbonden voelt met het reilen en zeilen van zijn bedrijf (omdat hij er maar kortstondig werkt), is ook een ‘flexburger’ in opkomst met de Rotterdammer als landelijke trendsetter. Een burger die zich niet zozeer ziet als (bestendige) producent en burger van zijn stad, maar vooral als (tijdelijke) consument en inwoner van zijn stad.
Die flexburger is het resultaat van een langjarig proces waarin Rotterdam vooral gepresenteerd is als hippe entertainmentpropositie in plaats van een gemeenschap waarin actieve burgers de stad maken. De flexburger is ook een gevolg van een veranderende arbeidsmarkt (minder stabiele carrières), liefdesmarkt (meer relatiewisselingen) en minder wordende sociale cohesie omdat een snelle in- en uitstroom van bewoners in bepaalde wijken de norm is geworden. Kortom, door deze economische, culturele en demografische factoren vermindert de kans op stabiele buurten vol betrokken, langdurig in hetzelfde huis verblijvende burgers die een radicale transformatie van hun wijk nooit en te nimmer zouden accepteren.

Volgens mij zou VVD-fractievoorzitter Antoinette Van Der Laan dit soort nu afwezige politiek burgerschap maar geldverspilling vinden. “Dit is zonde van het geld. Het zijn een hoop tonnen die in de Maas zijn gegooid. Dit onderwerp leeft niet bij de Rotterdammers. Mensen zijn bezig met Sinterklaas en de kerstvakantie.” Dat zoveel Rotterdammers aan haar oproep tot politieke passiviteit gehoor hebben gegeven bevestigt voor mij dat de neoliberale woonvisie is geland in vruchtbare aarde. Politiek is blijkbaar hooguit een keer in de vier jaar een bolletje inkleuren.

Zwanenzang of gezaaide kiemen

Het is pijnlijk om dit onder ogen te zien, en het zou als progressieve Rotterdammer fijner zijn te vluchten in sociale cohesiepraatjes over broederliefde in Spangen en gezellige bruine buurtkroegen in Crooswijk (de SP doet dat vol overgave). Maar het is zoals een van de voorstemmers me vertelde: “De lage opkomst bevestigt juist dat wijken aangepakt moeten worden. Als die cohesie zo goed was daar, dan waren ze wel massaal tegen gaan stemmen om hun fijne buurtje overeind te houden.”
De toekomst zal moeten uitwijzen of dit referendum de definitieve zwanenzang markeerde van een op Rotterdam gericht inclusief burgerschap, waarbij ook de belangen van lagere inkomens volwaardig meetellen. Als dit referendum iets heeft duidelijk gemaakt is het dat er veel onbenut potentieel is voor een intensievere bevolkingspolitiek, eenzijdig gericht op de belangen van kapitaalkrachtigen in de stad. Immers, de zittende inwoners die daardoor geraakt kunnen worden zijn overwegend überhaupt niet politiek actief en daarom geen machtsfactor.
Maar misschien zijn wel de kiemen gezaaid voor het ontwaken van een nieuw stedelijk elan. Dan is deze harde dreun nodig geweest om het streven naar een inclusief burgerschap te laten ontwaken uit zijn lusteloze winterslaap. Ik hoop daarop. Maar dat kan alleen als de voorstanders daarvan een nederlaag ook een nederlaag noemen, lessen leren en aan de slag gaan om Rotterdammers duidelijk te maken dat er een ding is waar echt aan gebouwd moet worden in deze stad: burgerlijk bewustzijn.

Voordat je verder leest...

Vers Beton heeft jouw support nodig! Wij kunnen alleen blijven bestaan dankzij support van lezers. Maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

13335912_10153504147546965_7885047312804932106_n

Michiel Wallaard

Michiel Wallaard is in het dagelijkse leven vakbondsbestuurder. In een vorig decennium studeerde hij af als socioloog aan de Erasmus Universiteit. Hij woont in het Nieuwe Westen.

Profiel-pagina
avatar-tim-sake

Tim Sake

Tim Sake (1984) is sinds zijn afstuderen (WdKA, 2008) afwisselend werkzaam als zelfstandig illustrator, grafisch ontwerper, organisator van het festival Zine Camp maar ook als traditioneel letterschilder. In al zijn werk komt een sterke passie voor handwerk naar voren. Dit is met name zeer goed zichtbaar in zijn illustratieve werk waar de hand zelf vaak wordt ingezet als protagonist van zijn illustraties.

Profiel-pagina
Lees 6 reacties
  1. Profielbeeld van Joey
    Joey

    Lekker makkelijk om te zeggen dat je geen binding met de stad hebt als je niet opdaagt bij een consultatief referendum. Misschien moet je de vorige artikelen eens lezen om er achter te komen waarom dat was.

  2. Profielbeeld van Rick
    Rick

    Hoezo ” ..het cliché bevestigd werd dat een groot deel van de Rotterdamse bevolking weinig binding met de stad heeft…”?

    Misschien moet de plaatselijke politiek de democratie serieus nemen door nooit en te nimmer meer lastige materie trachten te vangen in een simpel ja/nee. Weg met het referendum!

    Wat nou “flexburger”?

    Rotterdam is juist wat het is dankzij de Rotterdammer die vertrouwen heeft in zijn stad en daar persoonlijk in investeert op zowel sociaal, cultureel als economisch vlak.Geen trotser volk dan een Rotterdammer.

    Dit ondanks de immer veranderende visie van de politieke partijen.

  3. Profielbeeld van wim
    wim

    De meeste mensen die ken zijn zeer betrokken bij de stad, niet apathisch of tijdelijk hier. Om mij heen was volop discussie maar bijna niemand ging stemmen omdat ze zich niet meer willen laten vertegenwoordigen door welke van de huidige politieke vertegenwoordigers dan ook.

  4. Profielbeeld van Paul
    Paul

    “De lage opkomst bevestigt juist dat wijken aangepakt moeten worden. Als die cohesie zo goed was daar, dan waren ze wel massaal tegen gaan stemmen om hun fijne buurtje overeind te houden.” Nee meneer, om het mooi in het Engels te zeggen, ‘they don’t give a shit!’. 170 culturen kent Rotterdam, 50% is allochtoon, 0,0 band met Rotterdam cq Nederland. Kijk naar dat Stads Idee, opkomst van 3x niks, die er komen zijn meestal kennissen.

    Tonnen de maas in voor een referendum, nog altijd beter dan miljoenen spenderen om uit te vechten met Amsterdam wie de hoofdstad wordt van een WK, dat vervolgens niet aan NL werd gegeven!

  5. Profielbeeld van Frank/Janine
    Frank/Janine

    Tja, uitgedaagd om de discussie te verdiepen zou ik de interessante analyse juist willen verbreden. Niet alleen heb ik de hoogst techniese woonvisie doorgeploeterd. Daarna ben ik ook door het lijvige evaluatierapport gegaan van de Erasmus van – twee jaar na de opheffing deelgemeentes – functioneren gebiedscommissies. Wat mis gaat wordt goed omschreven maar geen heldere conclusies en aanbevelingen. Dit bestuursorgaantje zou iets van een gedepolitiseerde experimenteervijver moeten worden voor nieuwe vormen van burgerparticipatie in het bestuur. In kantoor de Rotterdammer is er een afdeling met een gelijk doel. Ze weten echter van nix en houden zich bezig met het ombouwen van stadsinitiatief naar citylab en the right to challenge. Wat dat betekent hebben we 30 november ervaren; als het bestuur zich stokdoof opstelt voor argumenten kun je nooit genoeg kanonnen uitrollen om ze omver te blazen.
    Misschien is mijn verhaaltje hierover te belerend en te weinig intellectueel voor vers beton
    http://www.riorotterdam.nl/de-nieuwe-stad-staat/
    Tegen de tijd dat de toekomst van de gebiedscommissies in de raadszaal van Coolsingel aan de orde komt publiceert http://www.dezwartespiegel.nl een interessant gesprekmet de makers van het rapport http://www.ris.rotterdam.nl/cgi-bin/showdoc.cgi/action=view/id=256646/type=pdf/Een_kwestie_van_kiezen_EBMR.pdf

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.