Voor de harddenkende Rotterdammer

Ondanks het slecht functioneren van de gebiedscommissies, adviseren de onderzoekers in het rapport ‘Een Kwestie van Kiezen’ door te gaan met dit bestuursmodel. Griffioen zet kritische kanttekeningen bij de onderzoeksmethode en de onafhankelijkheid van het onderzoek.

Anke Griffioen
Boven: Anke Griffioen. Afbeelding door Jeroen van de Ruit

Aan de zoektocht naar een legitieme en effectieve Rotterdamse gemeente, is met het evaluatierapport over de gebiedscommissies ‘Een Kwestie van Kiezen’ weer een puzzelstukje toegevoegd. Het onderzoek brengt de problemen uitgebreid in kaart maar mist een belangrijk perspectief. Ook het verband tussen de bevindingen en aanbevelingen is zwak. Dit roept vragen op over de gekozen onderzoeksmethode en de onafhankelijkheid van het onderzoek.

Merkwaardig is dat de onderzoekers het participatieve gehalte van gemeentelijk optreden onderzochten, zonder actief participerende burgers daarbij te betrekken. Er is uitvoerig gesproken met mensen die onderdeel zijn van het bestuurlijk model zoals ambtenaren, leden van gebiedscommissie en raadsleden. Burgers zijn alleen digitaal via een voorgekookte enquête ondervraagd, en er zijn wat korte straatinterviews afgenomen.
De actief participerende burger is in het onderzoek buiten beschouwing gelaten. Ik vermoed dat de onderzoekers hier bewust voor hebben gekozen om een zogenaamde ‘neutrale foto’ te maken van het huidige model, zonder gehinderd te worden door goed ingevoerde participerende burgers. Die zijn natuurlijk ook ‘lastig’. De reflex van bestuurders is om de legitimiteit en representativiteit van deze burgers in twijfel te trekken. De onderzoekers doen in feite hetzelfde door de participerende burger niet te horen.

Belangenverstrengeling?

Een aantal zaken zijn in dit rapport goed in kaart gebracht, en de bevindingen zijn kritisch. De vraag is wél wat de relatie is tussen de vastgestelde matige tot slechte score op veel van de uitgangspunten, en het uiteindelijke advies om vanuit dit model verder te werken. Het kan natuurlijk zijn dat het de opdracht van de raad aan de onderzoekers was, om binnen het bestaande model te blijven. Dat zou ernstig zijn, maar ook dat had ik graag in de verantwoording gelezen. Nu redeneren de onderzoekers associatief en interpretatief naar een voorstel toe, zonder de alternatieven buiten het gegeven model in beeld te brengen.
Dus we hebben een probleem. Het is een uitgebreid onderzoek maar hoe wetenschappelijk en onafhankelijk is de uitvoering eigenlijk? Vier hoogleraren hebben voor dit onderzoek getekend dus wie ben ik om die aspecten in twijfel te trekken. Wel blijft het onduidelijk in welke mate deze wetenschappers worden gehinderd door belangenverstrengeling. Kortom het belang van goed wetenschappelijk onderzoek, waarbij de resultaten na discussie met een verantwoording tot conclusies leiden en anderzijds de mogelijk aanwezige belangen van een commercieel universitair onderzoeksbureau om een vervolgopdracht binnen te halen.

Anke Griffioen

Lees meer

Schaduwwethouder Anke Griffioen: “Niet de burger maar de gemeente moet participeren”

Volgens schaduwwethouder Anke Griffioen hoeft de gemeente niet te rekenen op meer…

Focusgebieden

Het gebrekkige functioneren van de gebiedscommissies wordt vooral vanuit het functioneren van het bestuurlijk apparaat verklaard. Hierbij wordt er verwezen naar de gelijktijdig doorgevoerde forse reorganisatie, de korte looptijd van het jonge model dat zich nog aan vormen is én een onevenwichtigheid in de krachtverhouding (gebied versus stad). Maar de meeste gesignaleerde problemen komen niet specifiek voort uit het nieuwe model, noch uit de bezuinigingen. Zij waren al kenmerkend voor het functioneren van de gemeente Rotterdam ten tijde van de deelgemeenten. Het is vooral nodig om cultuur en werkwijze van het gemeentelijk apparaat te veranderen.

Het lijkt mij de hoogste tijd om met een bredere blik experimenten uit te voeren. Alleen dan kan kennis en inzet van burgers, die daadwerkelijke bij willen dragen aan een duurzamer, socialer en gezonder Rotterdam, doorwerken.
Ik stel een model van ‘focusgebieden’ voor. Stel per collegeperiode in overleg met burgers vast te wat er nodig is, op welke plek in de stad en met welke middelen. Richt dan een passende tijdelijke organisatie op om concreet aan de problemen te werken. Na het volbrengen van de opdracht wordt die participatieve organisatie opgeheven. Ondertussen blijft de vaste representatieve ambtelijke geïnstitutionaliseerde organisatie de continuïteit bewaken voor de stad als geheel.

Nepparticipatie

Alle vormen van nepparticipatie die het stadsbestuur kwistig rondstrooit kunnen achterwege blijven. De recente glossy uitnodiging die ik van de burgemeester ontving om als ‘stadsexpert’ in ‘Het verhaal van de Stad’, weer vrijblijvend te komen babbelen, kan ik op geen enkele manier serieus nemen. Mijn inbreng wordt van grote waarde geacht, maar uit alles blijkt dat deze vrijblijvend behandeld zal worden.
Dat staat in schril contrast met de inspreektijd van 3 minuten (!) die de participerende burgers afgelopen week kregen om hun visie op de werking van het bestuurlijk model aan de raad te presenteren. De voorzitter van de raadscommissie zei letterlijk dat het niet de bedoeling was dat er ‘een gesprek’ zou ontstaan tussen de insprekers en leden van de Commissie Gebieden. Dus als participerende burger wordt je zelfs in het hart van de politieke arena amper getolereerd, maar elders mag je wel uren vrijblijvend komen babbelen over Rotterdam in 2037.  Wie het snapt mag het zeggen.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Anke Griffioen

Anke Griffioen

Anke Griffioen is bestuurskundige, filosoof en schoenverkoper. Zij trok diverse projecten om verbeteringen in haar wijk en straat aan te brengen en ontving daarvoor samen met Jeanne Hogenboom in 2013 de van der Leeuwprijs. Bij de uitreiking werd hun sensitieve en doortastende aanpak geroemd en ten voorbeeld gesteld. Griffioen is onze schaduwwethouder economie en bestuurlijke vernieuwing.

Profiel-pagina
Jeroen van de Ruit kopie

Jeroen Van de Ruit

Illustrator

Profiel-pagina
Lees 21 reacties
  1. Profielbeeld van Gijs de Waal
    Gijs de Waal

    Als een van de insprekers tijdens de Raadscommissievergadering waarover Anke spreekt, ben ik het in grote lijnen met haar eens. Na mijn uiteenzetting dat de Gebiedscommissie, waar ik regelmatig inspreek, mij in ieder geval het gevoel geeft mij te horen en hier en daar naar mij te luisteren, vroeg een van de Raadsleden terwijl ik indringend werd aangekeken of ik wel eens bij de Gebiedscommissievergaderingen ben geweest! Dit bewijst dat sommige Raadsleden horende doof zijn voor de inbreng van burgers.
    Ik wil aan het commentaar op het evaluatie rapport van Anke toevoegen dat ik mij verbaasde over de keuze van de respondenten ten behoeve van het onderzoek en dat het de onderzoekers niet is opgevallen dat juist de binnenstadburger het niet wordt gegund om te participeren op de stedelijke beleidsterreinen. Dat we op lokaal terrein als burger en ondernemer hebben kunnen participeren bewijst het opknappen van de Delftsestraat, maar dat project is dan ook niet via de Raad gelopen maar dankzij de Gebiedscommissie via het Cluster (van ambtenaren). Mijn conclusie is dan ook dat het de Raadsleden zijn die voor zichzelf moeten definiëren wat zij onder burgerparticipatie, vooral in de binnenstad, verstaan.
    In welbegrepen eigen belang van de in de binnenstad wonende burger, die zijn geld heeft geïnvesteerd in een woning en voornamelijk zijn geld uitgeeft in de binnenstad, kom ik op om het recht op participatie gestalte te geven.

    1. Profielbeeld van R.Sörensen
      R.Sörensen

      Prima Gijs, wordt lid van een partij en kandideer je.
      Het probleem voor veel raadsleden is, dat in onze stad 600.000 inwoners leven. Een deel daarvan heeft hen een mandaat gegeven voor vier jaar. Dat mandaat is afgegeven n.a.v. de lijsttrekker en/of het partijprogramma (theoretisch alleen dat laatste). Je dient als volksvertegenwoordiger (populist) het belang van je kiezers te vertegenwoordigen en te verdedigen. Soit!

      1. Profielbeeld van Jan Buijs
        Jan Buijs

        Duidelijke reactie van Sörensen: ga je brood verdienen als politicus of houd je mond.

  2. Profielbeeld van R.Sörensen
    R.Sörensen

    Stom vergeet ik weer te vragen hoe het is om schaduwwethouder te zijn en hoe je aan die eretitel komt!

    1. Profielbeeld van Gijs de Waal
      Gijs de Waal

      Beste heer Buijs, uw conclusie dat ik mijn brood zou moeten verdienen als politicus, is volgens mij niet de strekking van de Heer Sorensen’s reactie. Daarenboven zou ik liever onbezoldigd politicus willen zijn.
      Uw afsluitend commentaar: “of houd je mond” doe ik af door Spinoza te parafraseren met het algemeen erkende feit, dat in de vrije wereld de vrijheid van meningsuiting niet alleen een natuurrecht is.

    2. Profielbeeld van Anke Griffioen
      Anke Griffioen

      Geachte heer Sörensen,
      Zoals bij alle eretitels, daar wordt je voor gevraagd. In dit geval door Vers Beton en Lokaal. Alle leden van ons schaduwcollege hebben hun eretitel in dank aanvaard en deze zomer met het college gedebatteerd. De wethouders hebben toen ‘hun’ schaduwcollega’s bedankt voor hun bijdragen en gevraagd of zij deze hele collegeperiode willen volmaken. Ik neem aan dat er na maart 2018 weer een nieuw schaduwcollege komt. Ik begrijp het in Engeland al langer een praktijk is.
      Anke

      1. Profielbeeld van R.Sörensen
        R.Sörensen

        Dank voor het antwoord Anke,

        Leuk dat met elkaar praten en beter nog luisteren.
        Ik neem aan dat de schaduwwethouders verbonden zijn aan een partij, die niet in het college vertegenwoordigd is?
        Ik wil altijd zo graag weten op welk programma iemand gekozen is c.q. waar hij/zij voor staat.

  3. Profielbeeld van Aafke Osse van MaakRuimte
    Aafke Osse van MaakRuimte

    Piet en ik kunnen ons zeer goed vinden in Anke haar voorstel om tijdelijke gebiedsfocus participatie teams op te richten om locaal op “acupunctuur-wijze” gericht zaken aan te pakken. Vanuit Theory U van Otto Scharmer van het Presencing Insituut van het MIT wordt deze aanpak onderschreven. Vanuit wezenlijk contact, luisteren op niveau 4 en actie, doen.

    1. Profielbeeld van R.Sörensen
      R.Sörensen

      Sorry, maar waarom dit beroep op een externe bron, die we alleen via Wikipedia kunnen lezen en waarin we ook de naam Steiner lezen, die voor velen een non wetenschapper is.
      Zou bijna zeggen: Gewoon doen!

      Toch nog een beetje bedankt, want via een andere invalshoek heb ik belangstelling voor antroposofie en ik heb die kennis nu weer even op kunnen halen.

      p.s. Op een off topic reactie reageer ik niet.

      https://en.wikipedia.org/wiki/U-procedure_and_theory_U

  4. Profielbeeld van Stichting Roffanum
    Stichting Roffanum

    Vanuit het bestuur van de bewonersorganisatie Stichting Roffanum, dat overkoepelend bewonersbelang van Rotterdam Centrum behartigd, zijn we verrast en hoopvol dat de discussie over de toekomst van de gebiedscommissies nu breder zal worden gevoerd dankzij de insprekers van meerdere bewonersorganisaties in de gebiedscommissie centrum, in de gemeentecommissies en via het artikel van Anke Griffioen in Vers Beton.

    Het is een feit dat, van de positief kritische houding van participerende bewoners, niet voldoende gebruik gemaakt wordt om te komen tot verdieping in politieke en daarmee ook in ambtelijke besluiten op lokaal niveau. Dat is onbegrijpelijk omdat de participerende bewoner niet de lastige spelbreker is maar juist de vriend van de stad en het stedelijke leven waarvoor hij bewust gekozen heeft. Hij is degene die een helpende hand reikt als hij ziet dat het fout dreigt te gaan. Het is juist zijn houding, theoretische en vooral empirische kennis en oog voor details die de nodige kwaliteit aan de stad kunnen geven.

    Deze bewoner wordt amper serieus genomen in het huidige bestuurlijk systeem. Ondanks de representatieve democratie worden vooral zijn plichten benadrukt maar niet zijn rechten die niet gelijk getrokken worden met die van de andere belanghebbenden. Onze samenleving is sterk geworden niet alleen door mede- maar ook door tegenstemmen vanuit de maatschappelijke veld die dynamiek geven aan de besluitvorming.

    In hun inspreken heeft het bestuur van Roffanum een verzoek ingediend tot het vormen van een experimentele groep die zich gaat houden met wat nodig is om tot een ver dragend, modern bestuurlijk model op lokaal niveau te komen. We zijn benieuwd of de desbetreffende wethouder en raadsleden dat belangrijk vinden en daarop een reactie zullen geven.

  5. Profielbeeld van Gijs de Waal
    Gijs de Waal

    Beste Ronald,
    Dank voor je reactie. Mijn vraag blijft hoe de Raad de participatie van de burger definieert in het gekozen bestuurlijke model. Ikzelf versta er onder, dat van de burger wordt gevraagd zich meer bewust te zijn van zijn omgeving en hoe hij een bijdrage aan het bestuur van de stad kan geven door met ideeën en bevindingen naar voren te komen die hij van waarde acht ter verbetering van het bestuur en het welzijn van de burgers.
    Ik heb nergens in wat voor publicatie ook iets teruggevonden dat de participerende burger lid zou moeten zijn van een politieke partij. Dus jouw opmerking begrijp ik dan ook niet. Misschien kun je dat nader toelichten.
    Ik heb mij indertijd gekandideerd voor de Gebiedscommissie als partijloze burger, omdat ik wilde opkomen voor de burger in de binnenstad zonder de last van een politiek program. Hierdoor moest ik aan zoveel meer voorwaarden voldoen dat het mij onmogelijk werd gemaakt om verkiesbaar te worden.
    Dan jouw opmerking over de functie van de Raad: “Je dient als volksvertegenwoordiger (populist) het belang van je kiezers te vertegenwoordigen en te verdedigen. Soit!”. Sluit dit nu burgerparticipatie in of uit? Als ik sec naar je opmerking kijk geef ik je helemaal gelijk, maar ik mag de gekozen vertegenwoordigers wel bekritiseren als zij in mijn ogen die vertegenwoordiging onvoldoende gestalte geven.
    Een stad met slechts 600000 inwoners is nou niet grootste bestuurlijke probleem, maar misschien wel in de uitvoering van het eigen bestuurlijke model waar participatie van de burger deel van uitmaakt.

    1. Profielbeeld van R.Sörensen
      R.Sörensen

      De burgerparticipatie valt of staat bij de deelnemers.
      Negen van de tien keer is het deelnemen een uiting van ongenoegen. Een speeltuin wordt gesloten, slechte lucht rondom ‘s-Gravendijkwal, VVA wil betere afvalverwerking etc.

      Ik zou overigens helemaal niet tegen dépolitisering van de gebiedscommissies zijn, sterker nog van de gehele gemeentelijke politiek.
      Het is echter zo, dat een direkte lijn via een politieke partij een pré is. Daarom lijkt me een combinatie, zoals hij nu eigenlijk ook al mogelijk is, uitstekend.

      Geld is de sleutel tot oplossing van velerlei problemen. In onze stad zijn sommige mensen c.q. instellingen c.q. stichtingen zeer bedreven in het verkrijgen van subsidies.
      Ik voorzie, dat die zich direct als participerende burgers zullen manifesteren.

      Ik heb een tijdje geleden een idee gelanseerd, waarin m.I. de band tussen burger en bestuur professioneel geregeld kan worden. Dat is een onderdeel van een veel groter rapport dat we (LR) hebben geschreven met André Krouwel (VU)

      http://versbeton.nl/2017/01/participerende-burger-ontbreekt-in-onderzoek-gebiedscommissies/#comment-29864

      1. Profielbeeld van R.Sörensen
        R.Sörensen

        Bij nalezen.

        Ik vergeet te zeggen, dat het onderhouden van contact met de burgers ook een zaak van de politieke partij zelf is. In de fractie van mijn partij zitten vier mensen, waarvan verondersteld wordt dat ze zich alleen daarmee bezig houden.

        Ze doen dat ook, maar het raadslidmaatschap is geen volledige betrekking!
        Daardoor krijgt de menselijke maat een kans. De onderwijzer, verpleegster en de kleine zelfstandige vinden zo ook hun plek in de raad.

      2. Profielbeeld van Anke Griffioen
        Anke Griffioen

        Geachte heer Sörensen,
        Heeft u het rapport van Krouwel voor mij of moet ik hem zelf even bellen (we hebben samen gestudeerd, maar dat terzijde) Ben zeer benieuwd naar zijn bevindingen. Overigens vind ik uw beeld van de participerende burger wel erg zuur, strookt ook niet met wtsch onderzoek. Veel mensen maken zich druk om hun omgeving vanuit daadwerkelijke belangstelling (inter-esse) en dat gaat veel breder dan alleen eigenbelang. Belangrijk deel van geluk vinden mensen in hun gemeenschap en daar willen ze zich dan voor inzetten. De manier waarop ze zich inzetten hangt af van wat ze leuk vinden en kunnen en het gaat echt niet alleen over geld.

      3. Profielbeeld van R.Sörensen
        R.Sörensen

        Beste mevrouw Griffioen

        Uiteraard spreek ik vanuit mijn Eigen ervaring.
        Overigens hebben mijn vrouw en ik om te participeren natuurlijk een Eigen partij opgericht.
        Ook een mogelijkheid dus.

        Hier het rapport.
        Bij de auteurs ontbreekt een mederwerkste van Andre.
        Ze wilde haar naam niet op een rapport van Leefbaar Rotterdam, omdat ze dan waarschijnlijk geen opdrachten meer kreeg. Leve artikel 1 van de grondwet en leve de wetenschappelijke onafhankelijkheid.

        http://www.leefbaarrotterdam.nl/newdocs/Nederland_2_0.pdf

        Uitgangspunt was: Hoe hebben die Denen zo snel de overbodige bestuurslaag tussen gemeente en rijk kunnen afschaffen? Kan dat ook bij ons?
        In het laatste deel filosoferen we een beetje over de gemeentelijke toekomst (LR !

  6. Profielbeeld van Kees Vrijdag
    Kees Vrijdag

    Beste Anke,
    indertijd, toen er keuze was uit twee modellen, was ik voor het andere model. Omdat ik de indruk had dat dat dichter bij de mensen zou staan en er ook minder ruimte voor ‘politiek gedoe’ zou zijn.
    Kleine buurten, een ambtelijke Superman of Superwoman die als een ‘BuurtMarinier’ dingen kan oplossen. Met een vergelijkbaar mandaat als dat van de Stadsmarinier. Een TroubleShooter. De ‘grote’ politieke issues worden in de gemeenteraad / -cie’s besloten. Daarin zou inspraak met expertise een plek moeten krijgen; maar dan liever geen hobbyhorses en nitwits.
    En voor wie wil weten hoe groot de behoefte is aan een ‘m/v met mandaat’ die problemen oplost: leze het boekje ‘Das Umgebungsloket’ dat Mike van Gaasbeek schreef bij zijn afscheid als ‘Chef de Ping-Ping’ van Worm. Als ik niet zelf zo’n Kafkaïaanse ervaring achter de rug had met de realisering van het Indische ‘Straatsieraad’ aan de Boompjes, zou je zijn ‘Werdegang’ afdoen als onmogelijk gezeur van een fantast: dit bedenk je niet. Maar ik heb een hele hoge pet op van Mike en wat hij en Hajo Doorn hebben gerealiseerd. Dus serieus nemen ‘Das Schriftstück Worm’s!’

  7. Profielbeeld van Anke Griffioen
    Anke Griffioen

    Beste Kees,
    Dank voor je reactie en de leessuggestie. Er moet duidelijk nog verder gedacht worden over aanpassingen aan het huidige model. Lijkt me goed als participerende burgers hun stem gaan formuleren want die kennis en ervaring is nog niet geland op de Coolsingel. We spreken elkaar nader.

  8. Profielbeeld van Janine Wegman
    Janine Wegman

    Tjonge, tjonge…..ik was effe in het buitenland en las de recensie van het evaluatierapport gebiedscommissies maar was niet in staat te reageren. Vinkje in mijn hoofd: dat doe ik thuisgekomen alsnog. Blijkt de thread een soort van gederailleerd……..Ik wou er nog even op terugkomen; TV-kanaal de zwarte spiegel heeft de opstellers Loorbach en Steenbergen geinterviewd en het gesprek ging in een gelijksoortige richting als de schaduwwethouders’ kritiek; niet de gebiedscommissies of de bewoners zijn doorslaggevend in het slagen/falen van burgerparticipatie maar de bestuurscultuur. Coolsingel en ‘de Rotterdam’ zouden zichzelf onder de loupe moeten nemen. Maar daar ging het rapport ‘kwestie van kiezen’ nou net niet over
    https://www.youtube.com/watch?v=NmsfEK07sso&t=380s

    1. Profielbeeld van Anke Griffioen
      Anke Griffioen

      Janine,

      Leuk filmpje, Ik zie dat Loorbach ook stelt dat fragmentatie alleen doorbroken kan worden als vanuit de praktijk problemen (fysiek/ sociaal om het best wordt / economisch) worden aangepakt. Dan gaan ambtenaren en betrokkenen bij elkaar zitten, richten zich inhoudelijk op het probleem en gaan ze dat oplossen door grenzen heen. Dat is dus precies wat wij in ons ‘focusmodel’ voorstellen op basis van 15 jaar lang ervaring als participerende burgers en ondernemers . De meeste aanbevelingen uit het rapport blijven te veel binnen het huidige model en zijn eerder ook niet succesvol geweest. Ik ben meer voor een aanpak van ‘doorontwikkelen’ vanaf de basis. Dan wordt het huidige systeem creatief uitgedaagd, de ‘centrale logica’ doorbroken en komen we sneller tot vormen van directe democratie.

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.