Voor de harddenkende Rotterdammer

Het klimaat is te belangrijk om aan het individu over te laten, betoogt Maurice Specht. Tijd voor collectieve actie: een revolverend spouwmuurfonds, waarmee we 75.000 Rotterdammers kunnen mobiliseren en 42 megaton CO2 kunnen besparen.

EPSON MFP image
Beeld door: beeld: Rémon Mulder

Afgelopen augustus ging er op Facebook een artikel uit Vrij Nederland rond dat massaal gedeeld werd. De strekking van het verhaal, de mensheid wordt met uitsterven bedreigd en dat is haar eigen schuld. Naast het beangstigende verhaal, maakte vooral de titel indruk op me: ‘Hoe vertel je het je kinderen?’. Tja, hoe vertel ik mijn dochter over een paar jaar dat we het collectief verkloot hebben en ik ondertussen niets gedaan heb? Ik wilde zelf dus alsnog iets doen. Maar wat?
Het gaat niet om het aanboren van alternatieve, duurzame energiebronnen, maar om minder energie verbruiken las ik in een ander recent artikel. Nu verbruik ik zelf al heel weinig, dus daar zat de winst niet. Het moest massaal gebeuren. Spouwmuurisolatie is een al heel lang bestaande techniek die zich bewezen heeft. Wat nu eens als we dit massaal in Rotterdam gaan doen?

Een collectieve non-innovatie

Van alle isolatiemaatregelen heeft spouwmuurisolatie de snelste terugverdientijd – het argument wat het bij zowel overheid als consument altijd goed doet. Binnen vier jaar heb je de investering van € 1.000 terugverdiend door de lagere stookkosten. Een spouw is nu niets anders dan verloren ruimte. Isoleren – door deze ruimte te vullen met een isolerend materiaal – ervan is een klimatologische interventie die én geen horizonvervuiling oplevert en (nutte)loze ruimte productief maakt. In Rotterdam komen  75.000 woningen daarvoor in aanmerking: de helft van alle tussen 1920 tot 1976 gebouwde woningen zijn – naar schatting van Milieucentraal – niet geïsoleerd. 75.000 huishoudens verspillen zo onnodig geld en CO2 uit.
Maar hoe 75.000 mensen te mobiliseren? Wat nu als het ze niets kost. En daar komt het tweede deel om de hoek kijken: het revolverende fonds. Het idee hiervan is heel simpel: vanuit het fonds, opgezet als burgerinitiatief, wordt de investering in de spouwmuur betaald. De volgende vier jaar betaalt de spouwmuur-eigenaar het bedrag terug op basis van de besparing op de gasrekening. Zo kunnen we Rotterdam dus een stuk klimaatneutraler maken, zonder dat het ons geld kost. Ja, volgens onze berekening hebben we op het hoogtepunt 22 miljoen in omloop, maar als we en 10.000 huizen per jaar doen, dan hebben we dat bedrag op 1 juli 2029 weer terug in kas.
Door het op deze collectieve manier aan te pakken – en daar zit het innovatieve van dit plan – breken we met een traditie in het klimaatbeleid van de afgelopen jaren. Daarin worden we vooral als individu aangesproken: ofwel via voorlichtingscampagnes en individuele stimuleringsmaatregelen, ofwel via de markt die ons als individuele consumenten benadert. In het ene geval heet het voorlichting en subsidie in het andere marketing en korting.
Het klimaat is echter te belangrijk om aan het individu over te laten. Het is een publiek belang en dus vraagt het om collectieve actie. Niet door de straat op te gaan, maar door collectief te gaan handelen. Alleen zo ontsnappen we ook aan het gevoel dat veel mensen hebben: ‘ach wat ik doe, maakt toch geen verschil’. En collectief handelen levert ons zowel individueel als collectief heel wat op.

De eerste vier jaar betaal je terug, maar de zestien jaren erna (het rendement van de spouwmuurinvestering wordt berekend op 20 jaar) zijn pure winst. Op een spaarrekeing zou dat neerkomen op 11% rente. Individueel gezien levert het een besparing van 8,23% op de CO2 uitstoot van een gemiddeld Rotterdams huishouden. En tezamen is dat 42 megaton CO2 besparing per jaar.
Dat zegt niemand iets, dus daarom wat referenties: om 42 megaton te compenseren zouden we 24 keer het Kralingse Bos moeten planten. Het staat gelijk aan 1 miljoen keer op en neer met de auto van de Rotterdamse naar de Antwerpse Schouwburg. Of is hetzelfde als met alle 629606 inwoners van Rotterdam Airport naar Straatsburg vliegen en daar pleiten dat ze nu verdomme eens wat gaan doen voor het klimaat (en dan houden we nog wat kilo’s CO2 aan reductie over ook).
Daarmee zijn we er nog niet qua klimaatdoelstellingen, maar we weten uit ervaring dat wanneer mensen eenmaal actief bezig gaan met energiebesparing, ze vaak enthousiast en fanatiek worden. Het isoleren van de spouwmuur, kan zo ook weleens dienen als katalysator van meer ‘klimaatactivisme’.

Van een goed idee naar een actief fonds

Jan Terlouw zei het recentelijk ook bij De Wereld Draait Door: technisch en economisch kunnen we het al lang oplossen, maar het ontbreekt ons aan politieke wil en maatschappelijke kracht. Het spouwfonds is technisch niet innovatief en wel financieel sluitend. En dus is het slechts een kwestie van het ‘motortje in gang zetten.
Maar een goed of een overtuigend verhaal is nog niet genoeg om het ook daadwerkelijk van de grond te krijgen, dus zijn we nu bezig om preciezer in kaart te brengen waar de huizen zich bevinden, zijn we in gesprek met diverse partijen over mogelijke garantstelling voor de financiering, en zijn we aan het nadenken over het organiseren van een campagne om Rotterdammers warm te krijgen voor het fonds.
Dat het klopt en een impact kan hebben, daar zijn mijn mede-initiatiefnemers en ik – en mensen waar we mee spreken – inmiddels van overtuigd. Nu is het ‘slechts’ een kwestie van het voor elkaar krijgen. Dat zal vast lastiger zijn dan we nu denken, maar laten ons niet tegen houden. Is het niet omdat we overtuigd zijn van ons gelijk, dan is het wel opdat ik straks mijn dochter kan vertellen dat we er ten minste alles aan hebben gedaan om de toekomst te veranderen.
UPDATE
Maurice Specht was te gast bij Reporter Radio om over zijn plan te vertellen. Luister het fragment hier terug.

Deze column is deel van een serie op Vers Beton waarin klimaatexperts steeds een vraagstuk bespreken rondom fossiele energie en de toekomst van Rotterdam.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

IMG_20160626_145826

Maurice Specht

Maurice Specht is zelfstandig onderzoeker, gefascineerd door hoe mensen zelf de wereld om zich heen vormgeven. Daarnaast is hij (mede-)initiatiefnemer van Leeszaal Rotterdam West en Buitenplaats Brienenoord.

Profiel-pagina
Avatar-remon-mulder

Rémon Mulder

Illustrator

Rémon Mulder (1994) is een dromer en een tekenaar. Hij houdt zich als stedenbouwkundige graag bezig met de stad. Hij gebruikt zijn tekeningen tijdens het ontwerpen om de verbeelding van de toeschouwer aan te wakkeren, en een toekomstige wereld te onthullen.

Profiel-pagina
Lees 12 reacties
  1. Profielbeeld van R.Sörensen
    R.Sörensen

    Beetje commercieel stukje. Alleen de advertentie van de spouwmuurvuller ontbreekt.

    Laat ik dan ook een duit in het zakje doen (vinger van de censuurknop E.L.)
    Plant gewoon veel meer bomen op vrije plekken: Liefst vruchtenbomen. Ik heb al moties ingediend in gemeente en provincie en gehaald, maar zie er weinig van.
    Er staat in heel Rotterdam nog maar één mispel is me verteld (golfbaan Kralingen)
    Betegelde tuinen helpen ook niet erg.

      1. Profielbeeld van Bart
        Bart

        ???? Top idee Hilde! Eenvoudig en overzichtelijk.

        Het mooie aan het idee vind ik juist dat het een commercieel stukje is. We gaan echt niet structureel de boel redden als het uit vrijwilligerswerk, puur idealisme en goede doelen werk moet komen. Juist de economisch sluitende modellen kunnen ervoor zorgen dat we onze kinderen in 2035 wel in de ogen kunnen kijken! In 2035 is ons Carbon Budget op bij business as usual, daarom tijd for wat unusual business lijkt mij zo.

  2. Profielbeeld van Peter Rommens
    Peter Rommens

    Dit is een geweldig initiatief. Het idee is net nieuw; wel dat er een club is die het gaat doen. Corporaties mogen niet of zelden, voor particulieren is het per huishouden net te veel uitzoekerij.

    Behalve klimaat, milieu en de portemonnee is dit ook een flinke werkgelegenheid voor Rotterdam. En structureel.

    Als dit verder opgepakt wordt doe ik graag mee. Mijn huis niet: dat heeft sinds 3 jaar al spouwmuurisolatie.

  3. Profielbeeld van R.Sörensen
    R.Sörensen

    Even voor de goede orde Peter. Zie je nu zelf hoe raar dit is?
    Je wil meewerken aan het doorvoeren van een maatregel, waaraan jezelf voldaan hebt.
    Klinkt erg klassiek links: Ik vind dat ik iets heeeeel erg goeds gedaan heb, dus anderen moeten hetzelfde gaan doen. Hoe?

    1. Profielbeeld van Peter Rommens
      Peter Rommens

      Hallo R(onald?),

      Ik schreef volgens mij niet dat ik iets “goeds” heb gedaan, of dat anderen iets “moeten”. Ik bied mijn vakkennis en tijd graag belangenloos. Je kunt daarover meer vinden op LinkedIn. Aangezien mijn huis al weinig energie gebruikt kan ik me ook veroorloven om een startbijdrage te storten in zo’n revolving fonds. Dat ik daarmee op termijn geld kan verdienen klinkt inderdaad als “links lullen en rechts vullen” ;-)

      1. Profielbeeld van M Witkamp
        M Witkamp

        Niks mis met geld verdienen door idealen te verwezenlijken! Haha, alsof je alleen geld zou mogen verdienen door de wereld te verkloten… :-)

  4. Profielbeeld van Corrie Vulto
    Corrie Vulto

    Goed initiatief. Kunnen woningbouwcorporaties daar ook niet meteen bij aanhaken. Deze hebben ook een groot aantal niet geïsoleerde woningen in Rotterdam.
    Dat er meer bomen moeten komen in Rotterdam. Ik pleit voor en, en.
    Corrie Vulto

  5. Profielbeeld van Arjen van der Straaten
    Arjen van der Straaten

    Beste Maurice, als na de terugverdientijd het rendement per jaar 11% bedraagt (lees ik dat goed?), heb je dan overwogen een businessplan te maken? Als huishoudens ‘winst’ maken op de energierekening, willen ze wellicht een deel van de winst met je delen en bij een rentetarief zoals we nu hebben, is dat deel voor (groene) investeerders wellicht voldoende om bij je in te stappen.

  6. Profielbeeld van Mike
    Mike

    Geld lijkt me het probleem niet maar wel hoe “we” dit massaal in Rotterdam gaan doen, bijna iedereen die maar een beetje initiatief heeft heeft dit al lang gedaan. Hoe gaan we woningeigenaren massaal overtuigen spouwmuurisolatie te nemen.

    Voor nieuwe huizen geldt een energieprestatiecoëfficiënt (EPC) die om het zoveel jaren wordt verhoogd, dus nieuwe huizen hebben elke zoveel jaar minder energie nodig. Voor bestaande bouw is het geprobeerd met het energielabel maar moeten we niet ook naar een minimum EPC voor bestaande bouw?

    1. Profielbeeld van Peter Rommens
      Peter Rommens

      Dag Mike,
      mensen die initiatief nemen hebben dit vaak al gedaan of uitgezocht. Het is dus nodig om een grotere groep te verleiden. De beste manier lijkt me dan ook om mensen te “ontzorgen” en ze een scherp aanbod te doen.

      Voor isolatiebedrijven is het voordeliger om een heel woonblok te doen dan een losse woning. In mijn geval daalde de prijs van €1.000 naar € 750 omdat mijn buurvrouw ook meedeed. Dat moet nog lager kunnen. Als de woningen hetzelfde zijn kan de aanbieder een standaard offerte maken, scherp plannen en inkopen. Een avondje in een buurthuis of liever nog bij iemand die al geisoleerd is dan een klein opstapje. Rotterdammers zijn best wel voor straat- en buurtacties (kijk maar naar alle Opzoomer-acties)

      De moeilijkste groep blijft helaas VvE’s. Daar is veel te winnen, maar blijkt het keer op keer lastig om iedereen mee te krijgen. Die groep is ook in Rotterdam groot. Gelukkig doet een club als VvE belang en Vereniging eigen huis wel eea.

      Persoonlijk geloof ik niet in strengere wetgeving. Dat leidt tot weerstand, discussie, ontwijkgedrag. Dan blijven we hangen in gedoe; actie is beter.

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.