Economie10 januari 2017

Zo gaan Rotterdammers 42 megaton CO2 besparen

Columnserie over klimaatvraagstukken

Het klimaat is te belangrijk om aan het individu over te laten, betoogt Maurice Specht. Tijd voor collectieve actie: een revolverend spouwmuurfonds, waarmee we 75.000 Rotterdammers kunnen mobiliseren en 42 megaton CO2 kunnen besparen.

Beeld: Rémon Mulder

Afgelopen augustus ging er op Facebook een artikel uit Vrij Nederland rond dat massaal gedeeld werd. De strekking van het verhaal, de mensheid wordt met uitsterven bedreigd en dat is haar eigen schuld. Naast het beangstigende verhaal, maakte vooral de titel indruk op me: ‘Hoe vertel je het je kinderen?’. Tja, hoe vertel ik mijn dochter over een paar jaar dat we het collectief verkloot hebben en ik ondertussen niets gedaan heb? Ik wilde zelf dus alsnog iets doen. Maar wat?

Het gaat niet om het aanboren van alternatieve, duurzame energiebronnen, maar om minder energie verbruiken las ik in een ander recent artikel. Nu verbruik ik zelf al heel weinig, dus daar zat de winst niet. Het moest massaal gebeuren. Spouwmuurisolatie is een al heel lang bestaande techniek die zich bewezen heeft. Wat nu eens als we dit massaal in Rotterdam gaan doen?

"Het isoleren van de spouwmuur, kan dienen als katalysator van meer 'klimaatactivisme'"

Een collectieve non-innovatie

Van alle isolatiemaatregelen heeft spouwmuurisolatie de snelste terugverdientijd – het argument wat het bij zowel overheid als consument altijd goed doet. Binnen vier jaar heb je de investering van € 1.000 terugverdiend door de lagere stookkosten. Een spouw is nu niets anders dan verloren ruimte. Isoleren – door deze ruimte te vullen met een isolerend materiaal – ervan is een klimatologische interventie die én geen horizonvervuiling oplevert en (nutte)loze ruimte productief maakt. In Rotterdam komen  75.000 woningen daarvoor in aanmerking: de helft van alle tussen 1920 tot 1976 gebouwde woningen zijn – naar schatting van Milieucentraal – niet geïsoleerd. 75.000 huishoudens verspillen zo onnodig geld en CO2 uit.

Maar hoe 75.000 mensen te mobiliseren? Wat nu als het ze niets kost. En daar komt het tweede deel om de hoek kijken: het revolverende fonds. Het idee hiervan is heel simpel: vanuit het fonds, opgezet als burgerinitiatief, wordt de investering in de spouwmuur betaald. De volgende vier jaar betaalt de spouwmuur-eigenaar het bedrag terug op basis van de besparing op de gasrekening. Zo kunnen we Rotterdam dus een stuk klimaatneutraler maken, zonder dat het ons geld kost. Ja, volgens onze berekening hebben we op het hoogtepunt 22 miljoen in omloop, maar als we en 10.000 huizen per jaar doen, dan hebben we dat bedrag op 1 juli 2029 weer terug in kas.

Door het op deze collectieve manier aan te pakken – en daar zit het innovatieve van dit plan – breken we met een traditie in het klimaatbeleid van de afgelopen jaren. Daarin worden we vooral als individu aangesproken: ofwel via voorlichtingscampagnes en individuele stimuleringsmaatregelen, ofwel via de markt die ons als individuele consumenten benadert. In het ene geval heet het voorlichting en subsidie in het andere marketing en korting.

Het klimaat is echter te belangrijk om aan het individu over te laten. Het is een publiek belang en dus vraagt het om collectieve actie. Niet door de straat op te gaan, maar door collectief te gaan handelen. Alleen zo ontsnappen we ook aan het gevoel dat veel mensen hebben: ‘ach wat ik doe, maakt toch geen verschil’. En collectief handelen levert ons zowel individueel als collectief heel wat op.

"We breken we met klimaatbeleid van de afgelopen jaren waarin we vooral als individu aangesproken worden"

De eerste vier jaar betaal je terug, maar de zestien jaren erna (het rendement van de spouwmuurinvestering wordt berekend op 20 jaar) zijn pure winst. Op een spaarrekeing zou dat neerkomen op 11% rente. Individueel gezien levert het een besparing van 8,23% op de CO2 uitstoot van een gemiddeld Rotterdams huishouden. En tezamen is dat 42 megaton CO2 besparing per jaar.

Dat zegt niemand iets, dus daarom wat referenties: om 42 megaton te compenseren zouden we 24 keer het Kralingse Bos moeten planten. Het staat gelijk aan 1 miljoen keer op en neer met de auto van de Rotterdamse naar de Antwerpse Schouwburg. Of is hetzelfde als met alle 629606 inwoners van Rotterdam Airport naar Straatsburg vliegen en daar pleiten dat ze nu verdomme eens wat gaan doen voor het klimaat (en dan houden we nog wat kilo’s CO2 aan reductie over ook).

Daarmee zijn we er nog niet qua klimaatdoelstellingen, maar we weten uit ervaring dat wanneer mensen eenmaal actief bezig gaan met energiebesparing, ze vaak enthousiast en fanatiek worden. Het isoleren van de spouwmuur, kan zo ook weleens dienen als katalysator van meer ‘klimaatactivisme’.

Van een goed idee naar een actief fonds

Jan Terlouw zei het recentelijk ook bij De Wereld Draait Door: technisch en economisch kunnen we het al lang oplossen, maar het ontbreekt ons aan politieke wil en maatschappelijke kracht. Het spouwfonds is technisch niet innovatief en wel financieel sluitend. En dus is het slechts een kwestie van het ‘motortje in gang zetten.

Maar een goed of een overtuigend verhaal is nog niet genoeg om het ook daadwerkelijk van de grond te krijgen, dus zijn we nu bezig om preciezer in kaart te brengen waar de huizen zich bevinden, zijn we in gesprek met diverse partijen over mogelijke garantstelling voor de financiering, en zijn we aan het nadenken over het organiseren van een campagne om Rotterdammers warm te krijgen voor het fonds.

Dat het klopt en een impact kan hebben, daar zijn mijn mede-initiatiefnemers en ik – en mensen waar we mee spreken – inmiddels van overtuigd. Nu is het ‘slechts’ een kwestie van het voor elkaar krijgen. Dat zal vast lastiger zijn dan we nu denken, maar laten ons niet tegen houden. Is het niet omdat we overtuigd zijn van ons gelijk, dan is het wel opdat ik straks mijn dochter kan vertellen dat we er ten minste alles aan hebben gedaan om de toekomst te veranderen.

UPDATE
Maurice Specht was te gast bij Reporter Radio om over zijn plan te vertellen. Luister het fragment hier terug.

Deze column is deel van een serie op Vers Beton waarin klimaatexperts steeds een vraagstuk bespreken rondom fossiele energie en de toekomst van Rotterdam.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:2035, isolatie, klimaat, klimaatbeleid, Parijsakkoord en spouwmuur

Sectie: Economie

kaart: Kralingse Bos, Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *