Economie21 februari 2017

Fossiele hoofdstad houdt de kop in het zand

Opiniestuk

Rotterdam heeft economisch veel te verliezen wanneer in 2050 het gebruik van olie, kolen en gas nog maar 10 procent is van wat het nu bedraagt. Hoog tijd dat het gemeentebestuur dat erkent en serieus aan de slag gaat, betoogt Adriaan Korthuis. 

Het ene na het andere rapport over de energietransitie ziet in Rotterdam het licht. Na het programma Duurzaam ‘Duurzaamheid dichter bij de Rotterdammer’ en het Plus programma Duurzaam is er nu de Roadmap Next Economy. De vele projectjes en rapporten met ambitieuze titels wekken de indruk dat Rotterdam druk bezig is met de energietransitie, maar in de praktijk is weinig resultaat en samenhang te ontdekken. Dat is zonde. Rotterdam loopt een reëel risico economisch achterop te raken.

De komende dertig jaar ruilen we kolen, olie en gas in voor elektriciteit uit wind, zon en aardwarmte, voor een flink deel afkomstig van onze eigen daken. Kunststoffen uit de traditionele petrochemie maken plaats voor plantaardige kunststoffen. We krijgen allemaal te maken met deze omwenteling, die is ingezet door snel ontwikkelende technologie en verder vorm krijgt dankzij de afspraken in Parijs om het gebruik van fossiele brandstoffen te beëindigen.

Fossiele hoofdstad

In Rotterdam weten het bestuur en de politiek niet zo goed wat ze moeten doen met deze ontwikkelingen. Niet heel verwonderlijk, want we zijn de hoofdstad van de fossiele energie. Onze stad produceert bijna 20% van de CO2-uitstoot van het land, terwijl we maar 8% aan het bruto binnenlands product bijdragen. De haven draait op fossiel: olieraffinage, petrochemie en de overslag van kolen, olie en gas houden de haveneconomie drijvend. Zo konden we de directeur van het Havenbedrijf onlangs horen verklaren (vanaf 16’36”) dat in 2050 de haven nog steeds voor 40 tot 50 procent op fossiel draait. Tegelijkertijd impliceert het Akkoord van Parijs dat we in 2050 nog maar 10 procent van de huidige hoeveelheid fossiele brandstof gebruiken.

Dezelfde tweeslachtigheid kenmerkt het beleid van het stadsbestuur. Sinds het kortwieken van het ambitieuze Rotterdam Climate Initiative, zien we van de gemeente vooral rapporten: het programma Duurzaam (‘Duurzaamheid dichter bij de Rotterdammer’), het Plus programma Duurzaam (‘Klimaatakkoord Rotterdam Parijs’) en dan nu de Roadmap Next Economy. De rapporten hebben grotendeels dezelfde opzet en toonzetting. De inleidingen erkennen de grote veranderingen in de samenleving en benadrukken de noodzaak om voortvarend te handelen. De uitwerkingen overtuigen vervolgens een stuk minder: weinig doelgericht, weinig samenhangend en vooral weinig meetbaar. Geen enkel rapport benoemt een doelstelling voor CO2-uitstootvermindering.

"Geen enkel rapport benoemt een doelstelling voor CO2-uitstootvermindering"

Programma Duurzaam

Het programma Duurzaam is het antwoord van het huidige college op het Rotterdam Climate Initiative van eerdere colleges. Het doel om de uitstoot van broeikasgassen met de helft te verminderen werd ingeruild voor het zweverige ‘Rotterdam hèt inspirerende voorbeeld te laten zijn voor andere deltasteden in de wereld die de duurzaamheidstransitie doormaken’. Op een aantal vlakken gaat het college de goede kant op, bijvoorbeeld met het onderdeel ‘droge voeten’, dat de stad weerbaar maakt tegen hoge waterstanden en hoosbuien. Het vergroenen van gemeentelijk vastgoed ligt op schema.

Maar het isoleren van 10.000 woningen voor 2020 is echter een tandeloze doelstelling op een totaal van 290.000 woningen. En zelfs dat aantal wordt niet gehaald. Het bouwen van windturbines in het havengebied gebeurt ook zonder dat het in het programma Duurzaam staat. Andere deelprogramma’s zoals het ‘worden van een koploper op het gebied van de circulaire economie’ zijn zo abstract geformuleerd dat niet duidelijk is wat de gemeente gaat doen.

Het pluspakket Duurzaam van begin vorig jaar voegt 2 miljoen euro toe aan het oorspronkelijke budget van 13 miljoen, onder meer voor extra zonnepanelen. Er wordt een begin gemaakt met een energie-infrastructuurplan, waarmee belangrijke vragen als ‘hoe zorgen we ervoor dat de Rotterdammer straks zijn energie in huis krijgt’ worden beantwoord.

Gemiste kans

De programma’s Duurzaam en Plus geven echter geen antwoord op de vraag hoe Rotterdam naar de fossielvrije toekomst koerst. Er is een verzameling sympathieke projecten, maar het is niet duidelijk hoe ze bijdragen aan de energietransitie. De gemeente doet ook geen poging de transitie zelf te kwantificeren, bijvoorbeeld in tonnen CO2, in percentages duurzame woningen of in aantallen banen. En durft zich zeker niet te branden aan de vraag wat we in de toekomst niet meer moeten doen. Een gemiste kans.

De Roadmap Next Economy, vorig jaar opgesteld onder het toeziend oog van duurzaamheidsgoeroe Jeremy Rifkin, zucht onder dezelfde ambivalentie. De gloedvolle inleiding dat de regio Rotterdam – Den Haag vaart moet maken met de transitie naar de nieuwe economie verzandt verderop in het rapport in onvervalste lulkoekbingo. Ook in dit rapport ontbreken de getallen. Wat is het gewenste eindpunt, hoeveel CO2 wordt er dan nog uitgestoten, hoeveel verdienen we in de nieuwe economie, hoe dragen de voorgestelde projecten daaraan bij en hoeveel gaat dat kosten? En wie betaalt? Ook de Roadmap blijkt bij nader inzien een verzameling van sympathieke projecten gegroepeerd rond een onsamenhangend doel. Wie door de oogharen heen kijkt kan zelfs tot de ietwat cynische conclusie komen dat het binnenhalen van EU-subsidies voor schone-schijn projecten het belangrijkste doel lijkt te zijn.

"Stop met het vastklampen aan wat onherroepelijk verdwijnt"

Het wordt tijd dat politiek en bestuurlijk Rotterdam de kop uit het zand trekt. Dat begint bij het openlijk erkennen van de noodzaak tot transitie en van de impact van het Akkoord van Parijs op de stad. Om vervolgens echte keuzes te maken. Hoe zorgen we voor voldoende draagvlak en financiering voor grootschalige isolatie? Hoe faseren we de ontmanteling van de gasinfrastructuur? Waar stoppen we mee? Waarmee verdienen we ons geld als olie en gas ophouden? Stop met het vastklampen aan wat onherroepelijk verdwijnt en zet alles in om een koploper te worden in de nieuwe economie.

Geschreven met dank aan: Nienke Binnendijk, Chris Roorda en Marten Witkamp. 

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:collegebeleid, duurzaam, fossielvrij, klimaatbeleid, Parijsakkoord en the next economy

Sectie: Economie

kaart: Gemeente Rotterdam, Coolsingel, Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *