Voor de harddenkende Rotterdammer

Niks premierbonus, Rutte won de verkiezingen dankzij het daadkrachtige optreden van Ahmed Aboutaleb afgelopen weekend. Hoe kan het dat de PvdA daar niet van profiteerde? Peter van Heemst gaat op zoek naar een verklaring.

Rutte verloor maar liefst acht zetels en won toch royaal de verkiezingen. Op de valreep werd afgelopen woensdag een maandenlange achterstand van de VVD in de peilingen omgebogen naar een fikse voorsprong op Wilders. Op het journaal hoorde ik iemand een dag later zeggen: de premierbonus was dit keer eigenlijk een Erdoganbonus. De Turkije-rel zou de premier en lijsttrekker geen windeieren hebben gelegd.
Het klonk me een tikkeltje ironisch in de oren. Zeker, Rutte kwam in het roerige weekend vaak in het nieuws. Hij oogde daadkrachtig. Een echte premier. Maar veel mensen die ik sprak, waren vooral onder de indruk van de manier waarop burgemeester Ahmed Aboutaleb voor het kabinet een hele berg kastanjes uit het vuur had moeten halen. In zijn stad zat het inmiddels beruchte consulaat. En daar voltrok zich de clash tussen Turkije en Nederland in het echt. Aboutaleb was overtuigend in charge. Ook hem zagen we aan de lopende band op de tv. En iedere keer stond daar keurig de politieke achtergrond bij vermeld. Toch was er bij de landelijke PvdA, toen de stemmen waren geteld, geen sprake van een Aboutaleb-effect. De populariteit van de burgemeester straalde op bijna iedereen af, leek het. Maar niet op zijn eigen partij. Zelfs de Rotterdamse PvdA kon daar geen graantje van meepikken. Sterker nog: ik heb het nog niet nagerekend, maar het zou me niets verbazen als de PvdA in Rotterdam nog wat harder achteruit is geraasd dan landelijk. Een omgekeerd Aboutaleb-effect zou je het kunnen noemen. Het is opmerkelijk en ik heb er geen verklaring voor.

Zo zit de landelijke verkiezingsuitslag voor Rotterdam vol met verrassingen en raadsels. Dat de VVD ooit in Rotterdam de grootste partij zou worden, had niemand, maar dan ook niemand voor mogelijk gehouden. Ik gun het oud- raadslid en VVD-veteraan George van Gent zeer dat hij dit wonderbaarlijke verschijnsel op zijn oude dag nog mee mag maken. In 2006 leerde ik hem kennen als lijsttrekker van de VVD. Met bravoure liet hij de Rotterdamse kiezers in die gemeenteraadscampagne weten te zullen aftreden als de VVD niet ten minste hetzelfde aantal zetels als in 2002 zou halen: vier stuks. Ze waren niet onder de indruk. Het werden er drie, ofwel 25 procent zetelverlies, en Van Gent stapte op. 25 procent is een schijntje vergeleken bij de 70 procent die Asscher op 15 maart 2017 landelijk inleverde, elf jaar later. Over opstappen piekerde Asscher niet.
Met die drie VVD-zetels belandde de partij in 2006 in Rotterdam wonderlijk genoeg niet in de oppositie, maar in een coalitie van PvdA, CDA en, jawel, GroenLinks. Ook nog eens met maar liefst twee forse wethoudersposten. Zo raar kan het dus lopen in de politiek, het is maar dat Asscher het weet.
De gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018 zijn heel dichtbij en nog mijlenver weg. Dat bedacht ik me ook in de roerige verkiezingsnacht die net achter ons ligt. In twaalf maanden kan de politieke wereld wel vijf keer over de kop gaan. Tegelijk is het heel dichtbij. Als Wilders na de Rotterdamse uitslag van afgelopen woensdag definitief de smaak te pakken heeft, dan is hij nu al kandidaten aan het zoeken voor zijn Rotterdamse PVV-lijst. In mijn ogen zou die zeker goed zijn voor acht, wellicht tien raadszetels.
Voor DENK geldt ongetwijfeld hetzelfde. Ze vernederde de PvdA (een ander woord weet ik er niet voor te verzinnen) door met bijna zesduizend stemmen meer dan de PvdA Rotterdam uit de stembusstrijd te komen. Dat wekt ongetwijfeld een stevige electorale eetlust op. En dus zien we DENK volgend jaar maart zeker en vast opnieuw campagne voeren in Rotterdam. Lastig voor de PvdA, maar minstens net zo lastig voor NIDA.
Met de Kameruitslag in de hand gaan we reikhalzend uitkijken naar nog twee nieuwkomers in de gemeenteraad: de ouderen en het Forum voor Democratie. Daarmee zou de gemeenteraad die in 2006 acht fracties telde in 2018 uitdijen tot een raad met veertien fracties. Aan een complete versnippering van de lokale politiek lijkt ook onze stad niet meer te kunnen ontkomen.

Er is nog een ander, in mijn ogen behoorlijk onprettig, vooruitzicht. Dat in 2018 een aantal Rotterdamse wijken in handen gaan vallen van de PVV en andere wijken massaal zullen overlopen naar DENK. Erger nog, dat beide partijen elkaar niet alleen snoeihard bestrijden, maar elkaar ook weten te vinden in het uitroepen van de gemeenteraadsverkiezingen tot een soort referendum over de burgemeester. DENK-voorman Kuzu biechtte het in een campagnefilmpje al op: zijn steun aan de komst van Aboutaleb naar Rotterdam ziet hij als een van de grootste fouten die hij indertijd als PvdA-gemeenteraadslid heeft gemaakt. De minachting van Wilders voor Aboutaleb is bekend. Het zou voor hem een wraakoefening zijn op de Tweede Kamerverkiezingen, die ook zijn gebruikt als een soort referendum over hem en zijn PVV.
De landelijke verkiezingen geven al met al niet veel reden voor Rotterdams optimisme. Politieke spanningen lijken te kunnen oplopen, tegenstellingen kunnen verharden, instabiliteit lijkt toe te nemen. Toch sluit ik niet somber af. Wat zou het goed zijn als politiek Rotterdam niet afwacht hoe Aboutaleb de stad door roerige maanden gaat gidsen, maar ook zelf nadenkt (en handelt) om de Rotterdammers wat meer houvast te gaan geven. Vooral voor SP, GroenLinks en PvdA ligt daar een enorme verplichting en ook een grote kans. Laat ze met ChristenUnie en NIDA de handen ineenslaan om, met erkenning van alle verschillen, een alliantie te vormen die in maart volgend jaar Rotterdammers houvast biedt in roerige tijden. Er zitten vast honderd haken en ogen aan. Maar wie niet waagt die niet wint. Dat geldt voor heel veel in het leven en zeker voor de verkiezingen. Ik ben ervóór.

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

peter-van-heemst

Peter van Heemst

Peter van Heemst was Staten-, Tweede Kamer-, gemeenteraadslid en in 2006 lijsttrekker van de PvdA in Rotterdam. Tegenwoordig is hij onder meer politiek analist van Vers Beton.

Profiel-pagina
Jeroen van de Ruit kopie

Jeroen Van de Ruit

Illustrator

Profiel-pagina
Lees 4 reacties
  1. Profielbeeld van R.Sörensen
    R.Sörensen

    Bedankt George.
    Een verademing, eindelijk deskundig commentaar op deze site.

  2. Profielbeeld van George van Gent
    George van Gent

    Ja dat ik dat nog mag meemaken: de VVD de grootste in Rotterdam. Bij een voor Rotterdamse begrippen zeer hoge opkomst van 72%. Bij de laatste gemeenteraadsverkiezing was deze 45%, tijdens de Fortuyn revolte in de gemeenteraad van 2002 55%. Ondanks de veel hogere opkomst haalt de PVV nu bijna 51.000 stemmen, Leefbaar Rotterdam in 2002 ging hier ver over heen met 86.000. Wilders kan in Rotterdam zelfs niet in de buurt van de schaduw van Fortuyn staan. *)

    Zou bij de gemeenteraadsverkiezing 2018 in Rotterdam de PVV meedoen? Het lijkt mij zeer onverstandig en een nutteloze verzwakking van Leefbaar Rotterdam betekenen. Het is zeer de vraag of voldoende normale kandidaten beschikbaar zullen zijn. Of Denk een lokale poging zal wagen, ten koste van vooral Nida, zullen we zien. Ook dat betekent een verdere versplintering, een vergruizing van de democratie. Die had een dieptepunt in 2004 toen we na alle afsplitsingen bij PvdA, GroenLinks en vooral Leefbaar, met 15 fracties of wat daar voor doorging, de stad bestuurden. Met een College van LR/VVD/CDA met een minderheid in de raad.

    Bij een opkomst die ongeveer een derde minder is, gaan vergelijkingen al gauw mank. Een lagere opkomst die vooral wordt veroorzaakt door weinig aandacht van de media voor de gemeenteraadsverkiezing. De afgelopen weken hebben avond na avond op diverse programma’s per avond de landelijke partijen hun mening kunnen geven en de verschillen aanscherpen. Dat kan niet in deze mate bij de gemeenteraad en zal ook in de campagne van 2018 niet het geval zijn. De lokale politici zijn hier veelal ook minder geschikt voor. We zullen het weer met een paar goedwillende uitzendingen van TVRijnmond voor de liefhebbers moeten doen. Daardoor kent vrijwel niemand een raadslid of een wethouder. Laat staan waar de partijen voor staan en wat en hoe zij het hebben gedaan. Gemeenteraadsverkiezingen verlopen dan veelal langs landelijke lijnen, alleen met veel minder kiezers. Waarbij de belangrijke vragen zijn wie er in 2018 thuisblijven en hoe de ontwikkeling op landelijk vlak het komend jaar verloopt.

    Ook in dit licht is de kabinetsformatie van belang voor de Rotterdamse gemeenteraadsverkiezing.
    Het aantal potentiele VVD kiezers is daarbij in Rotterdam ongekend hoog. Dat is een mooi perspectief voor de stad.

    George van Gent
    Lijsttrekker VVD gemeenteraad 2006

    *) Het aantal VVD kiezers in Rotterdam tijdens de gemeenteraadsverkiezing 2006 bedroeg 16.145 en bij de Tweede Kamer verkiezing dat zelfde jaar 35.000. Ik kan dus ook niet in de schaduw van Rutte staan. En de populariteit van de toenmalige burgemeester Ivo Opstelten heeft de VVD toen ook niet geholpen.

    1. Profielbeeld van Chris de Veth
      Chris de Veth

      Goede benadering van de Rotterdamse politiek, George.
      Maar dat jouw opkomstverwachting voor 2018 minder hoopvol voor de gemeenteraadsverkiezingen zal zijn is twijfelachtig. Onverwachtse zaken – als bv. de aanvaring met Ankara – kunnen zich binnen Rotterdam ook voor doen en hebben meegewerkt aan een hogere opkomst en dit keer de VVD geen windeieren opgeleverd.
      De discussie bij de bevolking over de minimale wens tot integratie van Nederturken zal de spanningen doen toenemen en wellicht een grotere opkomst doen opleveren.

      1. Profielbeeld van George van Gent
        George van Gent

        Hoe ook te betreuren: ook in tijden van grote (landelijke) media aandacht in 2002 (Fortuyn) en 2006 (wie wordt groter de PvdA (!) of LR?) was de opkomst in Rotterdam 55 resp. 59%. De kans dat de opkomst voor de gemeenteraad 2018 gelijk is aan die van de Tweede Kamer nu, 72%, is dus wel nihil. Vijftig procent zou al heel wat zijn.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.