Kunst & Cultuur8 maart 2017

Onzichtbare vrouwen uit de wederopbouw

Waar was de vrouw in de Rotterdamse wederopbouw? Museum Rotterdam presenteert in samenwerking met Zonta Club Rotterdam de tentoonstelling ‘Vrouwen van Rotterdam’. Onze snuffelstagiair Lydia de Gelder sprak met curator Sjouk Hoitsma.

Winkelen op de Lijnbaan, 1961 (geschat) © Ary Groeneveld / Stadsarchief Rotterdam

Vorig jaar werd 75 jaar wederopbouw van de stad gevierd. De man speelde in de Wederopbouw een heldhaftige rol, terwijl de vrouwen hierin wel onzichtbaar leken; hun verhaal was onbekend. Tot nu. In de tentoonstelling ‘Vrouwen van Rotterdam’ van Museum Rotterdam worden niet alleen vrouwen uit de wederopbouw belicht, maar ook zeven moderne ‘powervrouwen’ komen aan bod, zoals Neelie Kroes en Aruna Vermeulen.

Waarom vonden jullie het nodig om vrouwen in de wederopbouw te belichten?

“Bij veel tentoonstellingen door de jaren heen over de wederopbouw worden vooral mannen in beeld gebracht, omdat zij vooral aan het roer stonden. De vrouwen, meestal huisvrouw en moeder, waren vaak onzichtbaar. De vraag die wij stelden was: waarom zien we die vrouwen alleen maar in die bepaalde rol? Dat is de insteek geweest voor deze tentoonstelling. Wat was het werk van vrouwen eigenlijk? Daarnaast was het ook de vraag van Zonta Club Rotterdam [liefdadigheidsorganisatie die zich inzet voor de positie van de vrouw, red.] wat we konden doen aan altijd alleen maar ‘mannen, mannen, mannen’.”

Hoe hebben jullie de keuze gemaakt voor de verschillende vrouwen die in de tentoonstelling te zien zijn?

“Ik had zelf al een aantal ideeën voor de tentoonstelling, en daarom werd ik gevraagd als curator. De insteek was dus: vrouwen aan het werk. Net na de oorlog werden vrouwen heel erg teruggeduwd in het huishouden. Na hun afwezigheid werden de mannen weer het hoofd van het gezin. Door de overheid werd dat gefaciliteerd. Als je als vrouw in overheidsdienst was, maar ook bij veel andere banen, werd je ontslagen als je ging trouwen. Er was echt sprake van het terugdringen naar een passievere rol. Verder werden vrouwen handelingsonbekwaam: ze hadden geen zeggenschap meer over het geld. Zelfs als een vrouw een stofzuiger wilde kopen, moest haar man daarvoor tekenen. Dat heeft officieel tot 1956 geduurd, maar in de praktijk waren vrouwen tot in de jaren zestig handelingsonbekwaam. Als je dit aan vrouwen van nu vertelt, vinden ze dat vaak shocking.”

“Aan het einde van de jaren zestig en het begin van de jaren zeventig kwam er een tweede feministische golf. De maatschappelijke positie van de vrouw veranderde in die tijd sterk. Het is bijzonder om te kijken wat je hiervan terugziet in de levens van vrouwen. Ik heb toen gekeken wat er in die tijd allemaal is gebeurd en veranderd en ik dacht: het zou mooi zijn als we vrouwen zouden kunnen vinden die in de oorlog actief zijn geweest en daarna weer terug het huishouden in moesten. Er zijn ook vrouwen die nooit getrouwd zijn omdat ze een carrière wilden. Op een gegeven moment kwam ik een vrouw tegen die stewardess is geweest. Dat is natuurlijk een beroep waar ieder meisje van droomde, dus dat is wel bijzonder om dat dan neer te zetten. We hebben vrouwen gezocht die met hun leven stonden voor wat er in die tijd gebeurde.”

Welke boodschap willen jullie met deze tentoonstelling meegeven? En is hij ook interessant voor mannen?

“Ik denk dat de boodschap van de tentoonstelling duidelijk is, ook omdat we moderne vrouwen hebben tentoongesteld. Aan alle vrouwen die nog leven heb ik gevraagd wat hun advies zou zijn aan de jonge vrouw van nu. En dat hebben ze ook allemaal gegeven. Wat ik heel vaak hoorde was ‘je moet hard werken en onafhankelijk zijn’. Daar is nog steeds sprake van. En als het dan gaat over de doelgroep: ik denk dat de tentoonstelling voor mannen en voor vrouwen interessant is. Voor mannen ook omdat het over hun moeder en grootmoeder gaat.”

Ook het kledingbeeld uit de wederopbouwperiode is weergegeven, door outfits te presenteren. Is dit niet heel cliché, om mode te laten zien in een vrouwententoonstelling?

“We hebben als museum een grote kostuumcollectie en de tentoonstelling is eigenlijk ook een modeverhaal. Als je kijkt naar hoe de vrouwen gekleed gaan na de oorlog, en de hele jaren vijftig door, dan zie je een heel traditioneel vrouwelijk modebeeld. In de jaren zestig verandert dat. De outfits zijn een soort spiegel van de verandering van de rol van vrouwen. Daarom hebben we ook de mode uit die tijd laten zien. Misschien is het cliché, maar het is zoals het is. We hadden er ook een modetentoonstelling van kunnen maken, maar die keuze hebben we niet gemaakt.”

Benieuwd geworden naar de tentoonstelling? De tentoonstelling loopt tot 1 oktober in Museum Rotterdam.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:internationale vrouwendag, Museum Rotterdam, tentoonstelling en wederopbouw

Sectie: Kunst & Cultuur

kaart: Rodezand 16, 3011 AN Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *