Politiek7 april 2017

De Rekenkamer voor de rechter: het moet niet gekker worden

Column

Dankzij de Rekenkamer weten we dat de gemeente nog steeds zo lek is als een mandje. Irritant? Mooi. Laten we niet vergeten dat de Rekenkameronderzoekers voor ons de macht controleren, zegt Peter van Heemst.

Peter van Heemst Beeld: Jeroen van de Ruit

“De 4 grootste lekken van Rotterdam”, kopte de Volkskrant een paar dagen terug. Ze had de hand weten te leggen op een nog niet openbaar gemaakt rapport van de Rekenkamer Rotterdam dat de vloer aanveegde met de beveiliging van informatie. Bij gemeentelijke panden staat de deur wagenwijd open en kan dus elke onverlaat naar binnen lopen om USB-sticks met spyware achter te laten. Ook de agenda van de burgemeester is simpel te hacken: mensen met kwade bedoelingen kunnen in een handomdraai achter zijn werk- en reisschema komen. En dan zijn ook nog de persoonsgegevens van de ruim 630.000 Rotterdammers niet veilig “opgeborgen”.

Onafhankelijk

De Rotterdamse gemeenteraad had het onderzoek aangevraagd. Die was ongerust over de vele verhalen die de ronde deden over een slechte beveiliging van informatie. En wie zou dit beter kunnen onderzoeken dan de instantie die in het leven is geroepen om voor de gemeenteraad en de Rotterdammers onafhankelijk onderzoek te doen: de Rekenkamer. Om dat te onderstrepen wordt de baas van de Rekenkamer niet door Burgemeester en Wethouders benoemd, maar door de gemeenteraad. Net als een andere volstrekt onafhankelijke onderzoeker: de gemeentelijke Ombudsman.

de Rekenkamer: de instantie die in het leven is geroepen om voor de gemeenteraad en de Rotterdammers onafhankelijk onderzoek te doen

Het eerste dat me opviel was dat er alleen over vier lekken kon worden bericht, dankzij een nóg groter lek: iemand had de Volkskrant een exemplaar van het controversiële onderzoek toegespeeld. Maar het was ook curieus dat er een Rekenkameronderzoek nodig was om zwakke plekken in de beveiliging te achterhalen. Je zou toch denken dat een slimme wethouder of een alerte burgemeester zelf periodiek laat checken of de boel op orde is. Daarna voelde ik boosheid opkomen. Vooral toen ik las dat de mankementen allang bekend waren terwijl er niets aan deze lekken is gedaan. Rotterdammers moeten erop kunnen vertrouwen dat de gemeente zorgvuldig met hun persoonlijke gegevens omgaat. Dat ze niet op straat komen te liggen, laat staan dat ze in handen vallen van criminelen of andere slechteriken.

Bij deze wat onrustige overpeinzingen bleef het niet. Want als klap op de vuurpijl wilde het College van B en W naar de rechter stappen om publicatie van het Rekenkamerrapport tegen te gaan. Er zouden te veel onthullingen instaan over de gaten in de beveiliging en dat zou mensen alleen maar op verkeerde gedachten kunnen brengen. Naar de rechter? Ik kon mijn ogen niet geloven. Maar het stond er echt. In Rotterdam dreigde het stadsbestuur dus de rechter in te schakelen om een onafhankelijke onderzoeker min of meer de mond te snoeren. Het boterde af en toe al – laat ik zeggen – matig tussen het College en de Rekenkamer, maar de onderlinge verhoudingen lijken nu op een historisch dieptepunt te zijn aangeland.

Irriteren moet

Een goede Rekenkamer, ook die van Rotterdam, roept regelmatig irritaties op. Niet bij u of mij, zeg maar de gewone burger, maar bij de machthebbers. Bij de bestuurders dus die te horen krijgen of ze hun werk goed doen. Want een Rekenkamer doet onafhankelijk grondig onderzoek naar de effectiviteit en doelmatigheid van het werk van de gemeente. Ze brengt eventuele tekortkomingen in kaart en legt dat in openbare rapporten vast, vaak voorzien van een hele reeks aanbevelingen. En dat vinden bestuurders niet altijd even leuk om te horen. Of ze nu minister zijn, wethouder of burgemeester: ze incasseren liever een mand vol lof en een berg complimenten dan scherpe kritiek en slechte recensies.

Macht moet worden gecontroleerd. De gemeenteraad doet dat. Met horten en stoten, maar in mijn ogen maakt de raad van Rotterdam er door de bank genomen serieus werk van. Niet voor niets was Rotterdam een van de eerste steden waar een heuse raadsenquête is gehouden om inzicht te krijgen in de kostenoverschrijdingen bij een groot bouwproject.

En dan is er de Rekenkamer. Onmisbaar voor effectieve controle. Met nog geen twaalf mensen neemt de Rekenkamer lastige vragen bij de kop, soms op verzoek van de gemeenteraad, meestal op eigen initiatief. Ze pluist kwesties uit en legt ze drie keer onder het vergrootglas. Niet om de wethouders en de burgemeester schaakmat te zetten. Maar om de volksvertegenwoordiging te helpen haar controlerende taak naar behoren te verrichten. Dreigen met een kort geding is niet alleen ongepast, het is een bestuurlijke misser van een ongekende soort.

Reageer of deel op Social Media

Tags:B en W, burgers, gemeenteraad, informatie, rekenkamer en veiligheid

Sectie: Politiek

Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *