Voor de harddenkende Rotterdammer

Dankzij de Rekenkamer weten we dat de gemeente nog steeds zo lek is als een mandje. Irritant? Mooi. Laten we niet vergeten dat de Rekenkameronderzoekers voor ons de macht controleren, zegt Peter van Heemst.

Peter
Peter van Heemst Beeld door: beeld: Jeroen Van de Ruit

“De 4 grootste lekken van Rotterdam”, kopte de Volkskrant een paar dagen terug. Ze had de hand weten te leggen op een nog niet openbaar gemaakt rapport van de Rekenkamer Rotterdam dat de vloer aanveegde met de beveiliging van informatie. Bij gemeentelijke panden staat de deur wagenwijd open en kan dus elke onverlaat naar binnen lopen om USB-sticks met spyware achter te laten. Ook de agenda van de burgemeester is simpel te hacken: mensen met kwade bedoelingen kunnen in een handomdraai achter zijn werk- en reisschema komen. En dan zijn ook nog de persoonsgegevens van de ruim 630.000 Rotterdammers niet veilig “opgeborgen”.

Onafhankelijk

De Rotterdamse gemeenteraad had het onderzoek aangevraagd. Die was ongerust over de vele verhalen die de ronde deden over een slechte beveiliging van informatie. En wie zou dit beter kunnen onderzoeken dan de instantie die in het leven is geroepen om voor de gemeenteraad en de Rotterdammers onafhankelijk onderzoek te doen: de Rekenkamer. Om dat te onderstrepen wordt de baas van de Rekenkamer niet door Burgemeester en Wethouders benoemd, maar door de gemeenteraad. Net als een andere volstrekt onafhankelijke onderzoeker: de gemeentelijke Ombudsman.

Het eerste dat me opviel was dat er alleen over vier lekken kon worden bericht, dankzij een nóg groter lek: iemand had de Volkskrant een exemplaar van het controversiële onderzoek toegespeeld. Maar het was ook curieus dat er een Rekenkameronderzoek nodig was om zwakke plekken in de beveiliging te achterhalen. Je zou toch denken dat een slimme wethouder of een alerte burgemeester zelf periodiek laat checken of de boel op orde is. Daarna voelde ik boosheid opkomen. Vooral toen ik las dat de mankementen allang bekend waren terwijl er niets aan deze lekken is gedaan. Rotterdammers moeten erop kunnen vertrouwen dat de gemeente zorgvuldig met hun persoonlijke gegevens omgaat. Dat ze niet op straat komen te liggen, laat staan dat ze in handen vallen van criminelen of andere slechteriken.
Bij deze wat onrustige overpeinzingen bleef het niet. Want als klap op de vuurpijl wilde het College van B en W naar de rechter stappen om publicatie van het Rekenkamerrapport tegen te gaan. Er zouden te veel onthullingen instaan over de gaten in de beveiliging en dat zou mensen alleen maar op verkeerde gedachten kunnen brengen. Naar de rechter? Ik kon mijn ogen niet geloven. Maar het stond er echt. In Rotterdam dreigde het stadsbestuur dus de rechter in te schakelen om een onafhankelijke onderzoeker min of meer de mond te snoeren. Het boterde af en toe al – laat ik zeggen – matig tussen het College en de Rekenkamer, maar de onderlinge verhoudingen lijken nu op een historisch dieptepunt te zijn aangeland.

Irriteren moet

Een goede Rekenkamer, ook die van Rotterdam, roept regelmatig irritaties op. Niet bij u of mij, zeg maar de gewone burger, maar bij de machthebbers. Bij de bestuurders dus die te horen krijgen of ze hun werk goed doen. Want een Rekenkamer doet onafhankelijk grondig onderzoek naar de effectiviteit en doelmatigheid van het werk van de gemeente. Ze brengt eventuele tekortkomingen in kaart en legt dat in openbare rapporten vast, vaak voorzien van een hele reeks aanbevelingen. En dat vinden bestuurders niet altijd even leuk om te horen. Of ze nu minister zijn, wethouder of burgemeester: ze incasseren liever een mand vol lof en een berg complimenten dan scherpe kritiek en slechte recensies.
Macht moet worden gecontroleerd. De gemeenteraad doet dat. Met horten en stoten, maar in mijn ogen maakt de raad van Rotterdam er door de bank genomen serieus werk van. Niet voor niets was Rotterdam een van de eerste steden waar een heuse raadsenquête is gehouden om inzicht te krijgen in de kostenoverschrijdingen bij een groot bouwproject.
En dan is er de Rekenkamer. Onmisbaar voor effectieve controle. Met nog geen twaalf mensen neemt de Rekenkamer lastige vragen bij de kop, soms op verzoek van de gemeenteraad, meestal op eigen initiatief. Ze pluist kwesties uit en legt ze drie keer onder het vergrootglas. Niet om de wethouders en de burgemeester schaakmat te zetten. Maar om de volksvertegenwoordiging te helpen haar controlerende taak naar behoren te verrichten. Dreigen met een kort geding is niet alleen ongepast, het is een bestuurlijke misser van een ongekende soort.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

peter-van-heemst

Peter van Heemst

Peter van Heemst was Staten-, Tweede Kamer-, gemeenteraadslid en in 2006 lijsttrekker van de PvdA in Rotterdam. Tegenwoordig is hij onder meer politiek analist van Vers Beton.

Profiel-pagina
Jeroen van de Ruit kopie

Jeroen Van de Ruit

Illustrator

Profiel-pagina
Lees 5 reacties
  1. Profielbeeld van Jean-Luc
    Jean-Luc

    Idealiter hoort de gemeente niet hiervoor naar de rechter te gaan, daar heb je een punt en dat doen ze meestal dus ook niet bij de andere rapporten van de rekenkamer volgens mij.

    Maar dit is volgens mij een uitzonderingsgeval waarbij er eventueel nog makkelijker gegevens van meer dan 600.000 Rotterdammers op straat kunnen komen. Is het juist niet handig dat de rechter, die ook onafhankelijk is, kijkt of het in ons belang is om het rapport openbaar te maken?

    Ik vind het te makkelijk geredeneerd dat directe openbaarmaking altijd de beste optie is voor Rotterdammers. Maar dit moet wel gebeuren als de belangrijkste lekken zijn gedicht, dus binnen een half jaar als dat kan.

    1. Profielbeeld van Martin Duif
      Martin Duif

      Het probleem is juist dat het dicht maken van die lekken niet gebeurd. Dus met die gedachtegang kan het rapport kan nooit openbaar gemaakt worden.

      1. Profielbeeld van Jean-Luc
        Jean-Luc

        Ah, het gaat dus niet over de lekken zelf maar vooral waarom ze niet worden dichtgemaakt. Dan mag het inderdaad meteen openbaar

  2. Profielbeeld van Paul
    Paul

    Overheid incl Rotterdam functie al tientallen jaren niet goed! Hoe kunnen anders Vogelaarswijken ontstaan, voedselbanken er zijn, kloof tussen arm en rijk groter en groter, steeds groter groeiende intolerantie en wat dacht men van MH-17! Echte problemen worden niet aangepakt, het is allemaal pluche.

    On-topic; hoe zit het bij andere gemeente met de beveiliging? Vind elke gemeente het wiel opnieuw uit? Je zou zeggen dat gemeentes samenwerken op dit soort vlakken.

  3. Profielbeeld van Pim
    Pim

    De discussie over de functie van de rekenkamer is onnodig, zo hebben we met elkaar afgesproken hoe zaken in de hand gehouden kunnen worden. Macht corrumpeert immers heel gemakkelijk. Een andere zaak is of je de “criminelen” van deze wereld altijd op het spoor moet zetten van zaken die je niet zo handig hebt gedaan. Ik denk van niet. Als ze het zelf uitvinden is het al erg genoeg, waarom ze helpen. Nee waar het om gaat is dat er al eerder is vastgesteld dat er iets loos is en dat men daar niet of niet genoeg aan heeft gedaan. Daar zou ik een rechtsgang wel op zijn plaats vinden. Fouten maken is jammer maar oplossen toont je werkelijk karakter. Via de rechter kan je afdwingen dat er wel wat aangedaan wordt. Meer burgers en organisaties zouden onze overheden moeten dwingen om gemaakte afspraken na te komen.

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.