Voor de harddenkende Rotterdammer

De ontwikkeling van het Rotterdamse groen wordt gedomineerd door het marktdenken. Op deze manier dreigt het groen in de stad alleen toegankelijk te worden voor een rijke, witte elite. Sociaal hovenier Rutger Henneman betoogt dat het anders moet én kan.

Overal staan de knoppen van struiken en bomen op springen. In de vele groene buurttuinen en stadslandbouwprojecten kan je je longen vullen met de geur van de lente. Dit is het hippe, groene Rotterdam. Dit zijn de groene oases in de stad waar je de wereld en je zorgen achter je kan laten. Voorlopig nog tenminste, want het Rotterdamse groen dreigt een decadent goed te worden.

Zuiverende zen-tuin en pizza onder een fruitboom

Dit werd mij weer eens duidelijk gemaakt bij een discussieavond bij Wijkcoöp010 over de ontwikkeling van de Hofbogen. Vanuit verschillende organisaties werden er mooie en ambitieuze ideeën voor de voormalige spoorlijn gepresenteerd. Ideeën variërend van het aanleggen van water-zuiverende, rustgevende tuinen tot een Happy Italy terras met fruitbomen. “Ik zie het al helemaal voor me dat ik lekker tot rust kom in de zuiverende zen-tuin en een pizzapunt eet onder een fruitboom.” De zen-tuin en de pizzapunt zouden nog veelvuldig terugkomen die avond. En hoe meer de mantra herhaald werd, des te meer ik me begon af te vragen of het groen op de Hofbogen, groen voor alle Rotterdammers zou worden. Of zou het alleen gericht zijn op een elite die het geld heeft om regelmatig buiten de deur te eten en daarbij een lokale kruidenthee op het Hofbogen-terras drinkt? Ontmaskerend was het moment dat iemand plenair opmerkte dat de discussieavond, op twee mensen na, alleen maar witte bezoekers had. Niemand die zich echt kon voorstellen hoe dat kwam.
De groene of ecologische beweging in Rotterdam (en de rest van Nederland) heeft een probleem. Het is een rijke, witte elite-beweging die dat zelf niet door heeft. Het lukt ons daarom niet om een massabeweging te worden. Waardoor het ons ook niet zal lukken om van Rotterdam echt een groene, duurzame ecologische stad te maken.

AliceSaey_illustration_politiseer_groen
Beeld door: beeld: Alice Saey

Ondernemers en marktdenken

Het belangrijkste obstakel dat we moeten overwinnen is de politieke consensus van het marktdenken. Het gesprek over de toekomst van de Hofbogen wordt volledig gedomineerd door slimme business-modellen en eigendomsproblemen. De meest serieuze gesprekspartners zijn horecaondernemers. Zoeken we een bestemming voor het oude station? Dan hebben we een eettentje nodig! Voor nu hebben we wel even tijdelijk twee sympathieke tuinmannen gevonden die met de buurt willen tuinieren, maar als we investeerders zoeken om het groen serieus te ontwikkelen, dan vragen we de horeca in de Hofbogen een terrasje te beginnen op hun dak.
Wat is er dan mis met ondernemers die helpen groene plekken te ontwikkelen? Met ondernemers is niks mis. Maar wel met het mechanisme waar zij een onderdeel van zijn. Een ondernemer moet geld verdienen. Een horecaondernemer op een groene plek vraagt drie euro voor een kopje muntthee en het dubbele voor een lokaal gebrouwen biertje. Of biedt een cursus ecologisch moestuinieren aan voor honderden euro’s per jaar. Wie dat geld niet heeft, heeft niks te zoeken op dat hippe steigerhouten terras onder de fruitbomen. Hij of zij wordt uitgesloten van die mooie groene plek.

Door dit mechanisme zijn we met de commerciële groene initiatieven en stadslandbouwprojecten stelselmatig de minderbedeelde stadgenoten aan het uitsluiten van stukken Rotterdams groen. Er is een grote consensus onder stadslandbouwers dat we ‘onafhankelijk’ moeten zijn van de overheid. Maar dat we daarmee afhankelijk worden van mensen met geld en de grillen van de markt zien we daarmee over het hoofd. Zo stellen we ons werk en onze tijd in dienst van mensen met geld, in plaats van er te zijn voor hen die ons écht nodig hebben.
Groen zou toegankelijk moeten zijn voor iedereen. En groen zou in dienst moeten staan van de basisbehoeften van iedereen. Een grote groep van onze stadgenoten lukt het niet om gezonde verse groenten te kopen voor hun kinderen. We zouden het Rotterdams groen moeten inzetten om armoede te bestrijden. Daarvoor moeten we per definitie een beroep doen op steun van de lokale overheid, niet op steun van de markt. Wij moeten onze afhankelijkheid van de rijke witte intellectueel omruilen voor dienstbaarheid aan hen die ons nodig hebben. Dat is onmogelijk via marktwerking.

Politiek Groen

Als groene beweging is het een belangrijke taak om politiek te worden. Politiseer het Rotterdamse groen! Daarmee bedoel ik dat we met onze groene initiatieven de fundamentele inrichting van de samenleving ter discussie moeten stellen.
Groene initiatieven spreken zich eigenlijk nooit politiek uit. Want ze stellen het huidige bestel niet ter discussie. Maar de paradox is dat er veel sterker wordt bijgedragen aan de heersende vrije-markt ideologie wanneer er een a-politieke houding wordt aangenomen. Met de weigering om politiek te worden zijn wij als groene beweging juist de politieke verdedigers van de huidige markt-ideologie. En daarmee dragen we bij aan de uitsluiting van grote groepen Rotterdammers.

Als groene initiatieven hoeven we onszelf niet ‘socialistisch’, ‘neo-liberaal’, ‘christendemocratisch’, ‘anarchistisch’, of ‘feministisch’ te noemen. Het belangrijkste is dat we er met zijn allen voor kiezen dat niemand uitgesloten mag worden van Rotterdams groen en dat dit groen niet in dienst moet staan van luxe-grillen, maar van behoeftes. Laten we armoedebestrijding omarmen als kerndoel van de vergroening van Rotterdam.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

IMG_1541

Rutger Henneman

Rutger Henneman heeft een achtergrond als antropologisch onderzoeker. Nu werkt hij als sociaal hovenier voor GroenGoed in Rotterdam en is redacteur van Het Potentieel en het Stadslandbouwtijdschrift. Hij is secretaris van Vereniging Groen010.

Profiel-pagina
photolinkedin3

Alice Saey

Illustrator

Alice Saey is een Franse illustrator en animatie filmmaker; na haar afstuderen in Straatsburg met een Master in Grafisch Ontwerp in 2014, begon ze haar studio in Rotterdam.

Profiel-pagina
Lees 9 reacties
  1. Profielbeeld van Hans Posthumus
    Hans Posthumus

    De Hofbogen en alles erom heen was vanaf het begin een elitair project. En niet alleen vanuit marktdenken, maar ook om creatieve oplossingen een kans te bieden. Het je daar nu nog tegen afzetten is een politiek achterhoedegevecht. De ontwikkeling gaat wat mij betreft de goede kant op.

    Rutger Henneman is met prachtige initiatieven goed bezig. Maar ik proef uit zijn artikel dat het onderwerp stadslandbouw door het huidige gemeentebestuur in het slop raakt. Of vergis ik mij? Het gebruik van de term groen is daar nu voor in de plaats gekomen kennelijk. En groen is een woord waar iedereen, inclusief marketing, al mee aan de haal is gegaan.

    Op zuid gaat er veel afgebroken worden en komt er nieuwbouw voor in de plaats. Met ruimte voor stadslandbouw? Eigenlijk vermoed ik dat de nieuwe bewoners daar geen behoefte aan hebben als het als armoedebestrijding is bedoeld.

    En de illustratie van Alice Saey bevestigt het cliché van Rotterdam dat teruggebracht is tot het centrum. Waar het fijn wonen is en de gemeente veel aan ‘vergroening’ doet. A.s. vrijdag wordt bij de Laurenskerk een stadspark geopend door een wethouder van Leefbaar Rotterdam. En een lid van Leefbaar Rotterdam wil het groen voor de Markthal langs de Hoogstraat omvormen tot een stadspark. Ik vermoed dat het marktdenken dat in de weg zal zitten.

    Misschien dat Rutger Henneman en Leefbaar Rotterdam eens goed met elkaar moeten praten over de verdere ontwikkeling van de stadslandbouw. En daar politieke tegenstellingen beter even bij kunnen vergeten.

  2. Profielbeeld van Paul
    Paul

    Em ook hier weer lekker white-bashing, niet normaal! Een donker persoon steeds ZWART noemen kan simpel weg niet, stop dan ook met blanke mensen WIT te noemen.

    Zuiderpark is afgelopen jaren gerenoveerd, ga eens kijken, buurtbewoners, allerlei achtergronden , maken er gretig gebruik van. Ook in het Kralingse bos en dergelijke. Vergeet ook niet dat mensen in hun eigen omgeving/cultuur blijven hangen en ook helemaal niet geïnteresseerd zijn in de lokale/landelijke politiek en projecten! Kijk bijvoorbeeld naar voetbalclubs, die draaien op vrijwilligers, vaak laten de ouders van bepaalde kinderen het afweten, het eenzijdig wijzen met de schuldige vinger, ik word er doodmoe van! Ik groeide op Op Zuid en heb daar van dichtbij meegemaakt dat velen geen moer geven om wat de stad doet, als men maar kan leven zoals ze leven. Armoede, dat ook voorkomt bij BLANKE mede-Rotterdammers, oplossen met stadslandbouw, vrijwillig participeren van de lokale bewoners is dan cruciaal, en daar ligt de grootste uitdaging. Wat het Dak Park betreft, wordt daar dan entree voor gevraagd? Zijn er bankjes waar men kan zitten zonder iets te hoeven bestellen? Zo ja, dan is het Dak Park voor iedereen toegankelijk, en aangezien de wijk zeer divers is, nier alleen voor de elite toegankelijk..

    1. Profielbeeld van Luke
      Luke

      Kan het hier alleen maar mee eens zijn. Dhr. Henneman gaat naar die discussieavond, kijkt rond en beoordeeld mensen op hun huidskleur.

      Verder staat er een aantal tegenstrijdigheden in, zoals het voorstellen van meer publiek groen teneinde de “afhankelijkheid van de rijke […] om te ruilen”. De “rijken”, meneer Henneman, betalen voor alles, zeker publieke middelen.

  3. Profielbeeld van Rini Biemans
    Rini Biemans

    Rutger,
    helemaal mee eens. Vandaar ook dat wij juist het groen en de kennis brengen bij de mensen die dit het hardst nodig hebben.
    Wat mij betreft gaat het om een totaal nieuwe benadering van arbeid, natuur en gezondheid.
    Dat kan met onze nieuwe vakman de Tuinman(m/v) en zin fonds investeren in mensen via mensen.
    Groenonderhoud + welzijn = tuinieren

    Volksgezondheid is verantwoordelijkheid overheid. Dus ja de politiek dient zich hierover uit te spreken en niet de verantwoordelijkheid bij de markt of de mensen zelf leggen

    Tijd voor stadsgeneeskunde

    Dokter Biemans

  4. Profielbeeld van Thalita
    Thalita

    Nou bij elk stukje groen in Rotterdam ligt wel een hoop hondenstront.
    bij elk stukje groen laat men de hond uit,je kan nergens een stukje groen of grasveldje vinden om lekker je proseco of je je kleedje en picknicmandje neer te zetten of er ligt wel een berg stront te stinken.

  5. Profielbeeld van Frank/Janine
    Frank/Janine

    Helaas, op Rotterdam-zuid verdwijnt het communutair groen in ras tempo. Nu de bouwcrisis voorbij is wordt de gemeentekas weer kloppend gemaakt door het gebied tussen Laan op Zuid en Afrikaanderplein te ontwikkelen (lees bebouwen). Twee groenprojecten verdwijnen, de stadsboerderij Rotterdamse Munt en de openbare Afrikaandertuin. Verschillende insteek, de Munt verkoopt kopjes muntthee voor 3 euro aan kapitaalkrachtigen die bio-food kopen. Op de Afrikaandertuin worden koppies thee gratis geschonken aan mensen die meewerken aan het onderhoud. Voor beide projecten staken ‘witten’ hun nek uit maar gaan volledig op in hun multi-culti omgeving (als zijn de munt-klanten een tikkie bleker). Beide projecten markeren een moment(-je) in de geschiedenis van zuid. Of het Munt-bedrijf op een andere plek kan overleven? Laten we het hopen, het Doe Het Zelf-groen van de Afrikaandertuin gaat verloren bij gebrek aan verdienmodel, typies geval van jammer.

    1. Profielbeeld van Nienke Binnendijk
      Nienke Binnendijk

      Precies de aanvulling die ik ook wilde opschrijven & interessante casussen voor de beleidsmakers en andere ondernemers/groene buurtbewoners.

      Erg jammer dat de Afrikaandertuin dicht gaat :(

  6. Profielbeeld van Marcel Ramaker
    Marcel Ramaker

    En wat dachten jullie van een soort groenfonds dat gevuld wordt door voorwaarden te stellen in bouw en omgevingsvergunningen e.d. Bij elke uitgave daarvan moet een percentage dat fonds in om publiek groen daar rondom te kunnen realiseren?

  7. Profielbeeld van Ingrid Ackermans
    Ingrid Ackermans

    Inderdaad Groen is een publiek goed!
    Groen levert meerwaarde voor mensen uit alle lagen van de samenleving.

    Het productief & educatief groen in de stad – oftewel de stadslandbouw – biedt niet alleen een geweldige bijdrage aan schonere lucht, een veerkrachtiger stedelijk watersysteem, kennis en bewustzijn over een gezonde leefomgeving en leefstijl, waarde van vastgoed, een verlichting van de taken van zorgprofessionals en mantelzorgers, en nog een aantal andere ecosysteemdiensten. Het stedelijk groen biedt ook perspectief aan kwetsbare Rotterdammers.

    Bij Rotterdamse Munt zijn we optimistisch. Met een lange adem en in samenwerking gaat het ons zeker wel lukken om van Rotterdam een groene & gezonde stad te maken.

    Wij werken aan een hybride model om het publieke groen van en voor Rotterdam te laten groeien en bloeien. Hybride betekend dat we producten en diensten leveren aan Rotterdammers, aan de markt. En ook zeker in opdracht en betaald door de overheid.
    Inderdaad roepen wij de gemeente ook op om groeninitiatieven de kans te gunnen om duurzaam meerwaarde te generen voor de stad; door niet lager gratis gebruik te maken van de energie, de inzet en de vakkunde in deze sector.

    Rotterdamse Munt is ontstaan vanuit de overtuiging dat diversiteit een voorwaarde is voor een veerkrachtige stad. Wij geloven dat het heel gezond is om in tuinen, werkkringen en wijken de diversiteit te versterken. Inclusieve en biodiverse systemen zijn nou eenmaal weerbaarder, levendiger en veel leuker.

    De stadskruidentuin Rotterdamse Munt bestaat nog omdat zij kopjes muntthee a 2 euro en bossen verse munt verkoopt aan diegene die dat kunnen betalen en echt kunnen genieten van de lokale & biologische kwaliteit. Ook de opdrachten om educatieprojecten, lessen en workshops te verzorgen dragen bij aan het voortbestaan.

    Onze klanten en opdrachtgevers maken het daarmee mogelijk dat onze medewerkers – kwetsbare Rotterdammers die het meewerken gebruiken om te groeien en om te (re)integreren – met elkaar kunnen samenwerken, kunnen tuinieren en tijdens de lunch genieten van zelfgemaakte, verse soep & salade. Gewoon een gezellige, goede & gezonde maaltijd. Dat is onze bijdrage op Zuid.

    Ingrid Ackermans
    Initiatiefnemer
    stadskruidentuin Rotterdamse Munt
    http://www.rotterdamsemunt.nl

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500