EconomieThe Next Economy10 april 2017

Waarom de omslag naar een schone economie deze keer wél lukt, volgens Jan Rotmans

reactie op opiniestuk

De doelen van de Roadmap Next Economy zijn juist heel concreet, reageert Jan Rotmans op de kritiek van Adriaan Korthuis. Hij betoogt waarom Rotterdam met de Roadmap Next Economy wel de omslag naar een nieuwe, schone economie maakt. Het gaat alleen even duren.

Transitie sturen Beeld: Tim Sake

In een goedbedoeld maar warrig stuk verdwaalt Adriaan Korthuis hopeloos in zijn zoektocht naar een duurzaam Rotterdam. Uiteraard heeft hij een punt dat Rotterdam niet snel genoeg verduurzaamt, dat weet en ziet iedereen, maar er is wel degelijk iets ten goede aan het veranderen. De transitie naar een nieuwe, schone economie is volop gaande, ook in Rotterdam.

Lees ookEconomieFossiele hoofdstad houdt de kop in het zandOpiniestuk

Rotterdam komt van heel ver. Geen stad in Noordwest-Europa is zo doordesemd van fossiele energie als Rotterdam. Dat komt vooral door de Haven, die zo’n 80 procent van het (fossiele) energiegebruik voor zijn rekening neemt, tegenover 20 procent van de stad. Wat in 150 jaar is opgebouwd kan niet in een paar jaar, zelfs niet in tientallen jaren, worden afgebroken en vervangen door duurzame energie en chemie. Zo werken transities niet, dat zijn trage processen van lange adem. Aan wie dat wel verwacht: ga maar eens een dagje rondkijken in het Botlekgebied en zie wat een enorm petrochemisch, fossiel energiecomplex daar staat. Het duurt nog decennia voordat dat verdwenen is en vervangen door schone energie en biochemie.

Niettemin neemt de uitstoot van CO2 in Rotterdam (lees: de Haven) inderdaad nog steeds toe, en dat is anno 2017 onacceptabel. We hebben 10 jaar verloren, en het moet anders, radicaal anders. Alleen wel in stappen, het is per slot een evolutionaire revolutie.

"Nooit eerder heb ik mee gemaakt we het allemaal eens waren over de richting en doelen"

Ik zie de Roadmap Next Economy waarmee we 1,5 jaar geleden gestart zijn, als een uniek proces en een zeer ambitieus stappenplan in die evolutie, voor de toekomst van de regio Rotterdam-Den Haag. Nooit eerder in 30 jaar heb ik mee gemaakt dat al die partijen het eens waren over de richting en doelen.

De doelen in dit plan zijn wel degelijk glashelder: een koolstofvrije en afvalloze regio in 2050. De regio moet voluit inzetten op de nieuwe economie, die schoon, slim, circulair, decentraal, en zo inclusief mogelijk is. Deze doelen zijn gekoppeld aan 5 transitiepaden en aan een reeks van projecten, voor de korte (5 jaar), middellange (15 jaar) en lange termijn (30 jaar). Er zijn weg-bereidende projecten opgenomen, dragende projecten, en icoonprojecten.

In de toekomst verdienen wij geen geld meer met containeroverslag, petrochemie en fossiele energie, noch met tomaten, komkommers en paprika’s. Maar wel: met hoogwaardige bioproducten voor cosmetica en pharmacie die in de Haven en het Westland worden gemaakt, met circulair gemaakte producten, bv. van elektronisch afval dat wordt ‘geupcycled’, met slimme, digitale dienstverlening, met huizen die slim en energieneutraal zijn, met lokale, duurzame producten die in makerwerkplaatsen worden gefabriceerd, en met lokaal geproduceerd duurzaam voedsel.

De stappen die nodig zijn

Dat vraagt om forse investeringen, vanuit het bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid (Brussel, Den Haag, provincie en gemeenten). Er is zo’n 50 miljard euro nodig om de komende decennia een nieuwe infrastructuur op te bouwen (slim, digitaal, energie). Het gaat hierbij niet alleen om ‘hardware’, maar ook om ‘software’: investeringen in kennis, arbeid, scholing. Juist in de nieuwe economie speelt het beroepsonderwijs een cruciale rol, als scharnier van de nieuwe maakindustrie die in opkomst is.

Bovenal vraagt het om een mentale schaalsprong: de regio heeft weer een groot, ambitieus verhaal nodig, en bestuurders met lef en visie die over hun eigen schaduw heen durven stappen. De richting is helder: de komende jaren komt het aan op de uitvoering, die niet via een klassiek top-down proces verloopt, maar juist als combinatie van onderop (via wijken en buurten en kleinschalige initiatieven) en top-down (grote regionale initiatieven). De Roadmap is geen blauwdruk, wel een richtingwijzer via uiteenlopende transitiepaden.

Ik ben er van overtuigd dat we aan kunnen sluiten bij de nieuwe, digitale, circulaire economie, die wereldwijd ontstaat. Dit zijn de stappen:

  • De gemeenten in de regio moeten veel intensiever samenwerken. Alleen de regio als geheel heeft genoeg kritische massa om mee te kunnen doen in de nieuwe economie, elke afzonderlijke gemeente is daarvoor te klein.
  • De draaischijven van de oude economie, de Rotterdamse Haven en het Westland/Oostland, moeten van massa, bulk en volume naar hoogwaardige, gespecialiseerde bioproducten.
  • Risiconemend gedrag moeten we gestimuleerd onder entrepreneurs, MKB en grote bedrijven. De regio moet een proeftuin worden waarin zij samen werken aan doorbraakprojecten voor de nieuwe economie.
  • Start-ups, scale-ups en grote bedrijven moeten elkaar meer vinden. Strategische connectors die de oude met de nieuwe economie verbinden zijn van groot belang.

"De regio heeft weer een ambitieus verhaal nodig, en bestuurders die over hun eigen schaduw durven te stappen"

Urgentie en geld

Waarom gaat het deze keer wel lukken? Ten eerste is de urgentie groter dan ooit tevoren. Ten tweede is er een momentum en gemeenschappelijke richting die door vrijwel iedereen wordt gedeeld.

Ten derde zijn er nu de nodige financiële middelen beschikbaar voor de transitie naar een nieuwe economie. Er komt een regionaal investeringsplatform, dat gefaciliteerd wordt door Brussel, en waarin bedrijven, kennisinstelling en overheden gezamenlijk gaan investeren.

Ten vierde zijn we nu in de uitvoeringsfase gekomen, met een klein kernteam, twee dragende steden (Rotterdam en Den Haag), een strategiegroep en enkele regionale netwerken van bestuurders, ondernemers en kennisinstellingen, die dit begeleiden. Een bewust gekozen, eenvoudige structuur, waardoor de lijnen kort zijn en er snel kan worden geschakeld.

Tot slot hebben we nu een integrale systeembenadering gekozen, die het mogelijk maakt de visie direct te vertalen in actie. We hebben projecten waarmee we onmiddellijk kunnen beginnen (wegbereidende projecten), en projecten voor over afzienbare tijd (dragende projecten) en op langere termijn (icoonprojecten).

Dit jaar starten we al met zo’n tien projecten en businesscases die heel concreet zichtbaar zullen maken wat de Roadmap Next Economy betekent voor mensen in de regio. Dit zijn projecten die bestaande woningen energieneutraal en slim maken, naar afvalarme en later afvalloze wijken sturen, ondernemerschap op wijkniveau stimuleren, de mainport (Haven) en Greenport (Westland/Oostland) veel meer koppelen en die start-ups en scale-ups verbinden met traditionele, grote bedrijven.

Ik ben ervan overtuigd dat het dit keer wel gaat lukken en dat we hebben geleerd van fouten uit het verleden. Het zal zeker niet makkelijk worden, maar we hebben eenvoudigweg geen andere keuze. Er is geen plan B. De grootste barrière zit tussen onze oren, en dat is de mentale schaalsprong die nodig is.

Er is nog nooit een transitie gerealiseerd op cynisme, beste Adriaan.

 

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:fossiele energie, gas, haven rotterdam, Roadmap Next Economy, Rotterdam Climate Initiative en transitie

Secties: Economie en The Next Economy

kaart: Havenbedrijf Rotterdam Nv, Wilhelminakade, Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *