Economie29 augustus 2017

Waarom nieuwe bedrijvigheid zich niet beperkt tot het ‘Innovation Disctrict’

Waar vestigen zakelijke dienstverleners, productiebedrijven en kenniswerkers zich op dit moment in Rotterdam? En wat is dé plek voor wie naar innovatie streeft? Vers Beton dook in de vers gepubliceerde statistieken van de Economische Verkenning Rotterdam (EVR) voor de antwoorden.

Beeld: Bram van Rijen

Gebieden waar vooruitstrevende bedrijven en instellingen zich samenvoegen en verbinden met start-ups, en waar de zogeheten ‘bedrijfsincubators’ andere ondernemingen helpen bij de start en groei: kortom Innovation Districts. In Rotterdam zijn het Vierhavensgebied en RDM-campus hiervoor aangewezen.

In de praktijk blijken economische groei en innovatie zich niet te beperken tot die plekken. De aantrekkelijke woningmarkt, de aanwezigheid van sterke bedrijven en voorzieningen zoals deelauto’s en 3d printers trekken steeds meer bedrijven aan en zorgen voor groei op andere locaties. Zoals het centrumgebied, maar ook bedrijventerrein Noord-West.

Rotterdam Innovation District niet meest vernieuwend

‘De grootste haven van Europa is er om de hoek, er is een perfecte aansluiting op het openbaar vervoer, de luchthaven is op twintig minuten afstand en het wegennet is het beste onderhouden van Europa.’ Zo wordt het Innovation District verkocht op stadshavensrotterdam.nl. Maar dit innovatieve district, gelegen aan twee kanten van de Waterweg, kent opvallend weinig vernieuwende bedrijvendynamiek.

Dat laat een serie kaartbeelden in de Economische Verkenning 2017 zien. Terwijl de combinatie van zowel nieuwkomers als langer bestaande bedrijven van belang is voor de ontwikkeling van de economie. Zo hebben nieuwe bedrijven een positieve invloed op de werkgelegenheid en is de arbeidsproductiviteit juist het hoogst bij de bedrijven die al langer meegaan.

Opvallend in het Innovation District is dat er tussen 2010 en 2015 minstens zoveel stoppers als starters in het havengebied waren. Daarbij kent het gebied weinig banenrijke vestigingen van industrie en zakelijke diensten. De ondernemers die er gevestigd zijn en wél werkzaam zijn in de zakelijke dienstverlening, zijn vaak zzp’ers.

Industriële bedrijfjes kiezen, zo blijkt, vaak voor andere plekken. Ze vestigen zich verspreid over de niet direct in het centrum gelegen wijken, zoals Delfshaven, Overschie, Charlois en Noord, maar ook in Alexanderpolder en Schiebroek.

Toch is het bedrijf Jules Dock Innovation, ‘innovatie consultants’, blij met zijn plek in het RDM Innovation Dock. ,,Grote bedrijven als Shell en Van Oord zitten hier om de hoek. Hierdoor kunnen we eerder contact met hen maken. Je merkt ook dat ze het prettig vinden dat je ook ‘in de haven’ zit.’’ Minpunt is de verbinding met het centrum en de schaarse voorzieningen, vindt het bedrijf.

 

”Industriële bedrijfjes kiezen, zo blijkt, vaak voor Delfshaven, Charlois of Schiebroek”

Zakelijke dienstverlening zorgt voor dynamiek in centrum

Het centrum, ook wel Rotterdam Central District genoemd, is de plek voor kennisintensieve zakelijke dienstverleners zoals accountants, ICT-dienstverlening en consultancy. Grote of kleine vestigingen; beide weten de weg naar een kantoor in het centrum te vinden.

Wehaveanyspace is een bekende verhuurder van kantoorpanden in Rotterdam. In totaal heeft die 134 panden in het bezit in onze havenstad. Vooral de kantoren op de Coolsingel en het Stationsplein vinden gretig aftrek bij ondernemers.

Dienstverlenende bedrijven als marketingbureaus, hypotheekadviseurs en advocatenkantoren vind je vooral in het ‘centrumklantenbestand’ van de kantoorverhuurder. Want, zo zegt het bedrijf, productie is niet mogelijk in het centrum van Rotterdam. “Het is al heel wat dat er zoveel bedrijven zich in het centrum kúnnen vestigen’’, doelend op de enorme parkeerproblematiek die een stad als Amsterdam kent. Volgens Wehaveanyspace is het centrum van Rotterdam goed bereikbaar met de auto.

Uit cijfers van de EVR blijkt dan ook dat de helft van de kantoren in Rotterdam in het centrum te vinden en hier is de vraag ook het grootst. Toch zullen er in de komende jaren fors minder kantoren beschikbaar zijn. De transformatie van kantoren naar woningbouw is hier de oorzaak van. De vraag naar kantoren verplaatst zich naar Prins Alexander en Brainpark, de locaties die samen Noord Oost genoemd worden.

Fullservice kantoren in opmars

Meer dan ooit zijn ondernemers, met name zzp’ers, op zoek naar flexibiliteit zodat ze kunnen opschalen of inkrimpen, mocht dat nodig zijn, zo zegt Wehaveanyspace. Het liefst zien de ondernemers dat het ze zo makkelijk mogelijk wordt gemaakt door ‘fullservice’ kantoren. Dit is dé plek waar je alleen je laptop nodig hebt. Vergaderruimte, een bureau en een stoel, een koffieapparaat; overal wordt voor gezorgd door de verhuurder.

Venture café, onderdeel van het Cambridge Innovation Center (CIC) in het Groothandelsgebouw, kan dat beamen. Bij het CIC, een Amerikaans bedrijf dat als belangrijkste bezigheid het aanbieden van flexwerkplekken heeft, kunnen ondernemers zich focussen op ondernemen en hoeven ze niet aan randzaken te denken. Omdat er verschillende start-ups gevestigd zijn, kan er onderling kennis worden uitgewisseld, het netwerk uitgebreid en is er een mogelijkheid voor een samenwerking. Ook werken de starters samen met andere, grotere bedrijven en investeerders.

Volgens het Venture Café hebben grote ondernemingen een behoefte aan innoveren, maar zijn zij door de omvang van het bedrijf daar niet altijd toe in staat. Zij leggen dan een opdracht bij een start-up neer. “Kleine ondernemers zijn daadkrachtig en creatief. Zij weten vaak met minder geld en tijd hetzelfde doel te bereiken als een groot bedrijf”, zo zegt het Venture Café.

Voorzieningen werken als een magneet

Voorzieningen in steden zijn belangrijker dan ooit, wil een bedrijf zich in een bepaalde stad vestigen. Of het nu een enorme multinational is of een starter, dat maakt niet uit. Toch zie je dat dé ‘iconen’ van The Next Economy, zoals 3D printerstations, flexwerkplekken en deelauto’s, populair zijn in de industrie en zakelijke diensten. De bedrijven die gebruik maken van een deelauto, zijn vooral in het Rotterdam Central District te vinden.

 

“De locaties met 3D printerstations zijn meer verspreid, rond de bruggen en op de Noordoever”

Ook voor flexplekken is het centrum een favoriete plek. Maar de locaties waar de 3D stations zich bevinden, zijn meer verspreid. De voorzieningen zorgen ervoor dat bedrijven als een magneet naar de locatie worden toegetrokken. In Rotterdam Zuid toont de kaart een beperkt aantal plekken rondom de Maasbruggen, maar het merendeel van de voorzieningen zit op de noordelijke oever, en niet direct in de buurt van het centrum.

Ook bij het CIC, zien ze van dit soort voorzieningen het belang. “Toevallig hebben we bij CIC in het Groothandelsgebouw een deelauto van een van onze huurders, Hoppa, en dit loopt goed. Ook 3D printers zijn binnen CIC niet vreemd en flexwerkplekken zijn natuurlijk onze core-business. Deze voorzieningen dragen allemaal bij aan het creëren van een innovatieve gemeenschap en zijn dus erg belangrijk.”

Het belang van een goed broodje

Restaurants, delicatessen- en speciaalzaken en ontmoetingsplekken gericht op hoger opgeleide kenniswerkers, vormen ook een belangrijke trekker voor bedrijven. De consumptie- en productiestad gaan dan hand in hand. Waar het Rotterdam Innovation District op de kaart nog achterloopt in het aanbod van deze gelegenheden, geldt dat niet voor het Centrum District. Voor het creatieve bedrijf Funk-E, de maker van uitleganimaties, video’s en infographics, één van de redenen om zich in de Aert van Nesstraat te vestigen.

Het bedrijf krijgt veel klanten over de vloer en vindt uitstraling belangrijk. Voor creatieve sessies komen de klanten bij Funk-E langs en is er tussendoor anderhalf uur pauze. “Voor ons zou het Rotterdam Innovation District op dit moment niet interessant zijn. We kunnen onze klanten naar het vliegveld sturen voor een lunch, maar dat lijkt me geen visitekaartje voor je bedrijf.’’ In het centrum van Rotterdam hebben de klanten van Funk-E ruime keuze tussen restaurants waar ze kunnen lunchen.

Een andere reden voor het centrum is de creativiteit die het uitstraalt: het uitzicht vanuit het kantoor wordt door Funk-E geroemd. Een industrieterrein zal de creativiteit niet ten goede komen, zo denken de creatievelingen van het bedrijf.

In het perfecte innovatiedistrict komen dus meerdere functies bij elkaar. Deze moeten ervoor zorgen dat bedrijven en kennisinstellingen gebruik maken van elkaars kennis, creëren gezamenlijk een arbeidsmarkt, werken samen. En ze komen simpelweg de aantrekkelijkheid, opties voor klanten en uitstraling ten goede.

Daarom is het belangrijk om innovatiedistricten niet in isolatie te ontwikkelen, maar juist de omliggende buurten met zowel de consumptieve – cafés, koffiebars – als productiegerichte voorzieningen – deelauto’s en 3D printers – bij de innovatieve districten te betrekken. Delfshaven en Coolhaven, bijvoorbeeld: daar liggen de mogelijkheden om ook in het innovation district consumptie en productie écht te laten samenvallen.

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met de EVR. (Wat betekent dit?) Meer cijfers over de Rotterdamse Economie? Bekijk het EVR magazine 2017 met het thema ‘Stad in Verandering’.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:dienstverlening, economische ontwikkeling, Economische Verkenning Rotterdam, innovatie, kenniseconomie en the next economy

Sectie: Economie

kaart: Tweestedenstraat, 3029 Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *