Economie6 september 2017

Gezocht: eigenwijze nieuwe ondernemer die de haven laat ontsporen

De Rotterdamse haven is het domein van de grote jongens. Maar om mee te gaan met de tijd moeten zij sterk op zoek naar innovatie en nieuwe business. Dat gebeurt met start-up-programma PortXL. Concurrentie komt op de koop toe. 

Beeld: Nina Fernande

Dat er volop bedrijvigheid in de Rotterdamse haven is, weten we. Hoe zit het met innovatie? De haven van Rotterdam is groot geworden met de doorvoer van olie naar het industriële achterland. In Pernis staan de raffinaderijen van onder andere Shell en Exxon, waar de olie wordt verwerkt tot brandstof. Maar op termijn volstaat ‘natte bulk’ niet meer, want de olie raakt op en nieuwe regelgeving over het tegengaan van klimaatverandering dwingt de haven tot het aanboren van nieuwe markten.

Vorig jaar zei de directeur van het Havenbedrijf Rotterdam – voor twee derde in bezit van de gemeente Rotterdam – dat de haven niet moet proberen de grootste van de wereld te zijn. Wel de slimste.

De haven is in dit vergezicht een verzamelplaats van data. Ze maakt goed gebruik van innovatieve technologie om efficiëntie en duurzaamheid in het havenwerk naar een hoger plan te tillen. In veel gevallen betekent ‘slim’ dat nieuwe applicaties een beter inzicht geven in welke sectoren voor verbetering vatbaar zijn. Het Havenbedrijf omarmt slim zijn als het nieuwe Leitmotiv in zijn bedrijfsvoering.

Dat kan slimmer

Mare Straetmans is directeur van PortXL, volgens hem het eerste in zijn soort wereldwijd. Het doel van dit programma is om startende bedrijven – start-ups – te helpen met het maken van een vliegende start in het havenwerk. “We helpen ze met het zoeken naar, en vinden van, klanten,” zegt Straetmans strijdlustig op kantoor in de Rotterdam Science Tower aan de Marconistraat..

En dat zoeken levert resultaat op. “Vorig jaar hielpen we drie start-ups met het vinden van klanten. Dit jaar hebben we al tien van onze start-ups aan klanten gekoppeld. Er zijn maar liefst zeventien contracten afgesloten.”

De start-ups van PortXL zijn vrij om te doen en laten wat ze willen, maar het moet wel slim zijn. “En daar maak ik mij geen zorgen over. De ‘slimme start-up’ is een pleonasme.” Voorheen was Straetmans innovatiemanager bij het Havenbedrijf Rotterdam. Hij kent dus zijn pappenheimers.

Haven loopt achter

Innovatie is het toverwoord bij PortXL. Straetmans geeft toe dat zijn werkterrein, de Rotterdamse haven, nog weleens achterloopt op dit gebied. “Als je als bedrijf bezig bent met het boren naar olie, en dat al decennia doet, dan is het lastig om deze gang van zaken aan de kaak te stellen. Nieuwe technologieën krijgen beperkt toegang.”

Er ligt voor de volgende generatie bedrijven dan ook een schone taak om de haven te innoveren. Schoon, letterlijk, want het havenwerk is nog altijd vies. Dat weet ook Straetmans. “Twee-en-een-half procent van de mondiale uitstoot van koolstofdioxide komt van de scheepvaart. Dat moet omlaag.”

“Voor verandering kun je vaak het beste terecht bij start-ups die een gat in de markt zien”

Voor verandering kun je vaak het beste terecht bij start-ups die een gat in de markt zien. Die de uitdagingen van deze tijd in hun bedrijfsvoering meenemen. En die nog niet gebonden zijn aan een bepaalde technologie of worden gekaapt door aandeelhouders.

De start-ups maken bijvoorbeeld apps om aanbieder en afnemer van bulk dichter bij elkaar te brengen, ontwikkelen meetapparatuur voor meer efficiënt brandstofgebruik van zeeschepen, of vervangen industriële handelingen (denk aan: het stapelen van containers) door veiligere en duurzamere alternatieven.

Zetje voor debutanten

Voor het bedrijf 10-XL bleek deelname aan het programma vorig jaar nuttig om hun idee verder uit te werken. 10-XL is van plan een 3D-printer te gebruiken voor het maken van sleepboten, twee keer zo snel en voor de helft van de prijs zoals het momenteel gebeurt. “Inmiddels hebben we de grootste 3D-printer van Europa”, stelt Joep Grapperhaus van het bedrijf.

Het bedrijf zocht naar manieren om op te starten toen ze op PortXL stuitten. “Deelname was voor ons niet per se nuttig voor de contacten die je opdoet, maar vooral om ons innovatieve plan meer concreet te maken. Tijdens de selectiedagen merkten we dat we zelf ook beter wisten waar we naartoe wilden. PortXL bleek het zetje dat we nodig hadden”

Met het startkapitaal van vijftienduizend euro heeft 10-XL geïnvesteerd in de 3D-printer, die anders mogelijk slechts een papieren werkelijkheid was gebleven. Grapperhaus: “Voor veel start-ups is dit ‘pizza money’, bedoeld om onkosten te dekken. Wij hebben er een groot onderdeel voor de printer mee gekocht.” De 3D-printer staat momenteel in een oude loods in Capelle aan den IJssel, een locatie die ze ook vonden via PortXL.

Het bedrijf McNetiq biedt met magneetverankering een alternatief voor tijdelijke lasverbindingen. Volgens Edwin van der Heide van het bedrijf zijn de voordelen evident. “Het is goedkoper, veiliger en duurzamer. Elke dag worden er duizenden tijdelijke lasverbindingen gemaakt. Dat hoeft met ons product niet meer.” Hij is net als Grapperhaus positief over PortXL. “Een zinnig traject”, luidt zijn analyse. “Je wordt in contact gebracht met de grote spelers in het veld.”

Toch is Van der Heide voorzichtig over de acceptatie – en dus levensvatbaarheid – van zijn product. Het is voor hem lastig in te schatten wanneer magneetverankering als volwaardig alternatief voor lassen gaat dienen. “Het is een psychologische drempel waarover moet worden heengestapt. Het is vooral een kwestie van overtuigend bewijs leveren dat magneten werken.”

Vandaag Rotterdam, morgen de wereld

Toch twijfelt Van der Heide er niet aan dat McNetiq nog lang in de Rotterdamse haven actief is. “Onze affiniteit met de Rotterdamse haven is een simpele: er is heel veel van staal. En magneten plakken op staal. Commercieel gezien ligt onze toekomst daarom hier.” Voor 10-XL geldt dat niet. Althans, Grapperhaus voelt zich in commercieel opzicht niet gebonden aan de stad. “Wij verhuizen binnenkort met ons bedrijf van onze locatie aan de Marconistraat naar Dordrecht dus ons moeten ze helaas gaan missen.”

Voor PortXL is er in zo’n geval geen nood aan de man. Het programma presenteert zich bewust niet als een Rotterdams programma. “Onze reikwijdte is de wereld”, aldus Straetmans. “Wij willen start-ups met een verhaal van innovatie dat overal toepasbaar is. Rotterdam staat in directe verbinding met andere wereldhavens. Dáár zitten de klanten van onze ondernemers. En dáár moeten we ons aan spiegelen.”

Er is wel sprake van enige stadspromotie, want PortXL mikt vooral op buitenlandse start-ups die het in Rotterdam mogen waarmaken. Voor Straetmans geldt de Rotterdamse haven als voorportaal voor een nieuwe innovatiegolf in het mondiale havenwerk.

Overigens wordt de gemeente Rotterdam binnenkort partner van PortXL. Zo komt er publiek geld in een programma dat primair bedoeld is voor de markt. “Maar zie het absoluut niet als een subsidie”, is Straetmans stellig. “Maak eerder de vergelijking met een abonnement bij de sportschool. De gemeente besteedt middelen om technologisch leniger te worden. Hiermee wordt het algemeen belang gediend.”

Echte innovatie?

Al te vaak is innovatie een holle frase, goedkope beleidsproza. Niet voor PortXL. Ze moedigt start-ups aan de haven te laten ‘ontsporen’. Straetmans staat dan ook voor alles open. “Het mag constructief, als in: laten we verfijnen, optimaliseren. Maar het mag ook hele sectoren omverblazen, als dat zo uitkomt. Dan is hun tijd blijkbaar gekomen.”

“Start-ups die concurreren met de belangen van bestaande bedrijven in de haven wordt de toegang tot PortXL niet ontzegd”

Start-ups die mogelijk concurreren met de belangen van bestaande bedrijven in de haven wordt de toegang tot PortXL niet ontzegd. En de nieuwe ondernemers dagen elkaar ook uit, viel Grapperhaus van 10-XL op. “Je hebt start-ups die zo ongeveer hetzelfde product aanbieden.”

PortXL kent onder andere maritiem dienstverlener Van Oord, olieopslagbedrijf Vopak en het Havenbedrijf Rotterdam als partner. Grote bedrijven die diep geworteld zijn in wat doorgaat als het haven-industrieel complex. Uiteindelijk hebben die belang bij het soort innovatie dat voortkomt uit PortXL. Zij zien geld in de start-ups. Hun betrokkenheid heeft wél een winstoogmerk.

Weinig problematisch, meent Van der Heide van McNetiq. “Partners leveren input aan het programma. Die bekijken vanuit hun praktijk of de start-up iets aan waarde voor hun bedrijf toevoegt. Maar dit is ook in het belang van de start-ups. Uiteindelijk willen ondernemers omzet maken, hoe je het ook wendt of keert.”

 

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:haven rotterdam, havenbedrijf rotterdam, innovatie, olie, PortXL en start-ups

Sectie: Economie

kaart: Marconistraat 16, 3029 AK Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *