Voor de harddenkende Rotterdammer

Wordt het wat met duurzame ambities van de Rotterdamse politiek? Inge Janse nam de partijprogramma’s voor de gemeenteraadsverkiezingen 2018 door en zette de ambities op een rij. Zijn conclusie: als je enige serieuze aandacht wilt voor het klimaat in Rotterdam, valt er genoeg te kiezen.

woonreferendum-markvanwijk-1
Beeld door: beeld: Mark van Wijk

Deze column werd uitgesproken tijdens de Groenconferentie van Milieucentrum Rotterdam in Bar, op 12-12-2017, als introductie op het eerste debat (over het klimaat) in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezing in 2018.

We praten dus over de duurzame ambities van de Rotterdamse politiek. Geen politicus zal toch meer zijn of haar ogen sluiten voor de klimaatproblematiek? Toch? Om daar antwoord op te kunnen geven, heb ik alle beschikbare partijprogramma’s voor de komende verkiezing doorgenomen.
Eerst even de algemene feiten. Rotterdam heeft klimaatambities. Absoluut. Milieudienst DCMR meldt in zijn jaarlijkse milieurapportage: “De stadsregio Rotterdam heeft in 2008 de doelstelling voor 2025 bepaald en streeft naar een 40% lagere CO2-uitstoot in 2025, ten opzichte van 1990.” Klinkt goed toch?
Maar diezelfde DCMR schrijft ook: “De CO2-uitstoot van het Haven Industrieel Complex vormt 90% van de totale CO2-uitstoot van Rotterdam. Omdat de regiogemeenten en stadsregio weinig invloed hebben op de ontwikkelingen in dit haven- en industrieel complex, is de ambitie exclusief dit complex geformuleerd.” Oftewel: praten we niet over de haven, dan praten we over 10% van de totale uitstoot in Rotterdam.
Willen we écht verder komen, dan moeten we naar de bron van alle CO2: het haven- en industrieel complex. Met die bril op las ik alle verkiezingsprogramma’s. Laten we beginnen met de huidige coalitie. En dat betekent ook: laten we beginnen met het slechte nieuws.
 

Leefbaar Rotterdam

Rotterdams grootste, ziet namelijk niets in grote veranderingen. Ja, in de stad komen er wat boompies bij, plus een zonnepaneel hier en daar. Maar de haven? “Wij willen economisch beleid dat ondernemers steunt in plaats van dwarszit met onnodige regels en hoge belastingen”, vertelt het programma. Ongeacht wat. Misschien kan Leefbaar ook wat ambtenaren laten meeluisteren in de Rotterdamse directiekamers van de grote chemie- en energiebedrijven, of daar geen haat tegen het klimaat wordt gepredikt. Zomaar een ideetje hoor.

Coalitie: CDA en D66

De kleinste van de coalitie-drie-eenheid, klinkt iets groener. Ja, de haven moet duurzaam worden. Maar het hoe, dat klinkt wat naïef. ‘Vragen om een routekaart’ en ‘afspraken maken om optimaal te kunnen steunen’ doet niet vermoeden dat het CDA écht menens is.
Van de drie is D66 het meest ambitieus. Rotterdam is in 2040 klimaatneutraal en windmolens maken op korte termijn kolencentrales overbodig. Dat dat geld kost, daar zal zelfs Jos Verveen het mee eens zijn. Gelukkig is de oplossing voor D66 eenvoudig: Eneco verkopen. Dan de oppositie. Gloort daar het groene goud?

Oppositie: PvdA en SP

Bij de PvdA ligt de focus vooral op vergroenen om banen te creëren. Gebouwen isoleren? Banen. Eneco niet verkopen? Banen. Focus op duurzame goederen? Banen. Je zou het bijna jammer gaan vinden dat de partij na de verkiezingen niet meer bestaat.
Oppositiepartij twee is SP, en zij heeft serieuze plannen. Kolencentrales dicht, meer groene energie, opzet duurzaamheidsfonds, verplicht hergebruik van industriële restwarmte, voorrang voor cleantech-bedrijven op petrochemische installaties, én het havenbedrijf wordt weer van de gemeente. We laten maar even in het midden wie dat allemaal gaat betalen, en genieten vooral van de ambities.

VVD

De VVD, u weet wel, die partij die landelijk heel groot is maar in Rotterdam niet verder komt dan pleiten voor de aanleg van meer parkeerplaatsen en fulmineren op de milieuzone, is ook komende periode weinig radicaals van plan. Ja, ze is ‘voorstander’ van de ‘energietransitie’, maar wat dat betekent, dat zullen we in het verkiezingsprogramma nooit te weten komen.

NIDA en CU-SGP

Moslim-inspiratie en milieu, hoe gaan die samen? NIDA heeft nog geen partijprogramma, maar als het speerpunt ‘De economie dient in dienst te staan van de maatschappij en niet omgekeerd’, een invulling krijgt, dan hebben we die haven zó vergroend.
Ook haar christelijke equivalent, CU-SGP, heeft er komende periode zin an. Iets met de Heere en rentmeesterschap. “We willen méér duurzame energie en minder vervuilende brandstoffen.” Maar ja, willen, willen, willen. Vrij naar Willem Elsschot: Maar tussen droom en daad staan wetten in de weg, en atheïstische bezwaren, en maar één zetel in de raad, die niemand kan verklaren, en die hetzelfde blijft, wanneer men stemmen gaat.

Partij van de Dieren en Groenlinks

Nee, dan de Partij van de Dieren. Zij wil Rotterdam uiterlijk in 2030 klimaatneutraal hebben, en klimaatdoelstellingen staan centraal bij alle plannen. Zo wordt de haven volledig fossielvrij, ongeacht of het schaliegas of kolen is. Zelfs CO2 moet het ontgelden, want plannen voor de afvang en opslag van dit broeikasgas worden per direct beëindigd.
Dan, als laatste, maar zeker niet als minste: GroenLinks. Met Judith Bokhove aan de macht wordt de gemeente weer een actieve aandeelhouder van de haven. En dat betekent: Rotterdam als vanzelfsprekende vestigingsplaats voor duurzame bedrijven, circulaire industrie die heel het fossiele cluster van petrochemie en energie vervangt, en massale inzet op biomassa. Kijk, zo komen we er wel.

Nieuwkomers: PVV, Denk en 50plus

En dan zijn er natuurlijk de nieuwe partijen die naar de stad komen. Gaan die het klimaat redden? Beginnend bij het einde: bij de PVV gebeurt er helemaal niets. Of ze deelneemt is nog onbekend, een partijprogramma ontbreekt, en communicatie met de partij is onmogelijk. Maar wie naar de landelijke lijn kijkt, hoeft weinig te verwachten. De fameuze A4 met wat holle frases is daar vrij duidelijk over: “Geen geld meer naar ontwikkelingshulp, windmolens, kunst, innovatie, omroep, enz.”
Bij tegenpool Denk is voor het milieu een stuk meer te halen. Want hoewel de partij van Tunahan Kuzu nog niet formeel meedoet in 2018, klinken de landelijke standpunten – die een leidraad vormen voor de lokale afdelingen – in ieder geval groen in de oren. Streven naar een circulaire economie, 40% duurzame energie in 2030, en veel aandacht voor groene innovaties.
50plus, als laatste grote nieuwkomer, zet logischerwijs niet in op drastische maatregelen. Want laten we wel zijn: lange-termijnambities betekenen voor hun stemmers dat zij er pas vér na hun dood van profiteren. En dus gaat senior-Rotterdam vooral voor knuffelbare groene instant-oplossingen, zoals bijenhotels, schuillocaties voor vlinders en minder zwerfafval. Dat kan ook niet anders, want 50plus heeft de gemeentelijke begroting voor heel andere zaken nodig. “Voorts is 50PLUS Rotterdam van mening dat er een Universeel Basisinkomen moet komen voor een onbekommerd bestaan. Te beginnen bij mensen vanaf 55 jaar.”

Rest de vraag: wordt het wat met een duurzaam Rotterdam? Het slechte nieuws is dat nog lang niet alle partijen overtuigd zijn van nut en noodzaak van verandering, of daar naar willen handelen. Maar er is ook goed nieuws. Want als u ook maar enige serieuze aandacht wilt voor het klimaat, weet dan dat er komend jaar in Rotterdam meer dan genoeg te kiezen valt. Aan de politiek hoeft het niet te liggen. Nu de stemmers nog. Dank u wel.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Inge

Inge Janse

Inge Janse (1981) is geboren en getogen in Nieuw-Lekkerland, studeerde Nederlands & taalwetenschap en woont in Delfshaven. Hij werkt als freelance journalist, redacteur en presentator.

Profiel-pagina
avatar-mark-van-wijk

Mark van Wijk

Illustrator

Met een achtergrond als grafisch ontwerper en een grote interesse in illustratief werk maakt Mark van Wijk dingen graag mooier dan ze zijn. Daarbij is er, wat Mark betreft, altijd wel ergens een grap uit te halen.

Profiel-pagina
Lees 12 reacties
  1. Profielbeeld van Marco
    Marco

    De klimaathysterie in een notedop: verkiezingsprogramma’s van lokale partijen nakijken op ‘klimaatambities’.
    Kan de schrijver van dit stuk dan even bij benadering aangeven wat de ambities dan precies voor invloed hebben op het klimaat? Is toch echt geen rare vraag; wanneer je honderden miljoenen gaat uitgeven, zou je toch willen weten wat het effect is.

    Het zou allemaal hilarisch zijn, ware het niet dat hele volksstammen dit serieus menen. Je kunt de zeespiegelstijging even effectief bestrijden door met een emmertje water uit de zee te scheppen.

    1. Profielbeeld van Inge Janse
      Inge Janse

      Hoi Marco,

      Nee, dat kan ‘de schrijver’ van ‘dit stuk’ niet ‘even bij benadering’ aangeven.

      Wel kan diezelfde schrijver aangeven dat het havenindustrieel cluster 20% van de CO2-uitstoot van Nederland veroorzaakt. De gemeente Rotterdam kan dus – uiterst theoretisch, maar toch – als 70%-aandeelhouder invloed uitoefenen op 20% van de CO2-uitstoot in Nederland. Dat is héél véél voor een gemeente, en dus voor de lokale politiek.

      En het moet ook, want we hebben ons als land gecommitteerd aan het klimaatakkoord, dus de CO2-uitstoot moet omlaag. Je vraag wordt dus pas écht relevant als we daar niet meer inzitten (en het dus geen beleid meer is), maar de partijen er tóch voor pleiten.

      Beantwoordt dat je vraag?*

      De schrijver

      * nu bestaat mogelijk de verleiding te reageren in termen van kolencentrales in China, bruinkool in Duitsland, gesubsidieerde groene energie, carbon leakage, level playing field, warmt de aarde eigenlijk wel op, zonnevlekken, de zure regen bestaat ook niet meer, en thoriumreactoren, maar als we zo beginnen, dan kunnen we beter gelijk met een vlammenwerper over de Noord- en Zuidpool gaan lopen

  2. Profielbeeld van Marco
    Marco

    Daarom dus klimaathysterie. Het is in de praktijk dan ook helemaal geen ‘Klimaatakkoord’, maar een C02 Akkoord. Voor het klimaat gaat dat akkoord aantoonbaar geen pepernoot uithalen.

    Wat mij in deze nog het meest verbaast is dat alle anders zo kritische en verondersteld slimme journalisten nu alles onder het mom van klimaat klakkeloos accepteren. Terwijl de ambitie om onze CO2 uitstoot in 2030 jaar te halveren, volslagen onhaalbaar en onbetaalbaar is. Als je de tegenvallende resultaten en huidige uitgaven (nu al 12 miljard!) van SDE+ extrapoleert is dat de enige juiste conclusie. Maar ja dat vereist wat uitzoek- en rekenwerk en dat is te veel moeite.

    De doelstelling 50% reductie is dus volstrekt arbitrair gekozen en nooit doorgerekend op werkelijke kosten. Het zou de op één na grootste kostenpost op de rijksbegroting worden, volledig te betalen uit belasting en heffingen. Huishoudens zijn dan over 12 jaar gemiddeld ongeveer zo veel kwijt aan energiebelasting en milieuheffingen als aan woonlasten. Prettig vooruitzicht.

    Over pakweg 15 jaar zullen we ons vertwijfeld afvragen waar we in hemelsnaam aan begonnen zijn. De doelstellingen kunnen niet behaald worden, we zitten opgezadeld met wisselvallige energie met bijbehorende blackouts want kolen- en gascentrales mogen niet meer draaien voor backup. Mooi onderzoek voor de Rekenkamer in 2035: hoe we honderden miljarden hebben verkwist. De doelstellingen zullen niet bereikt zijn, maar honderdduizenden huishoudens zullen de energie-rekening niet meer kunnen betalen. En daar kunnen de jounalisten dan weer mooie kritische stukjes aan wijden…

    1. Profielbeeld van Inge Janse
      Inge Janse

      Ik kom er in 2035 bij je op terug, oké? Want als dan blijkt dat we al dat geld verspild hebben (blijkbaar is de temperatuur niet gestegen), dan hoor ik graag van jou hoe dom ik was. Om eerlijk te zijn, kijk ik daar enorm naar uit! Ik ben graag heel dom, als daardoor het klimaatprobleem opgelost wordt.

      1. Profielbeeld van Marco
        Marco

        Ik zou je nooit dom noemen, wel ongeïnformeerd. Gemakzuchtig wel omdat je niet de moeite neemt om je te verdiepen in hetgeen ik betoog, maar gewoon anderen napraat. Ik begrijp het wel omdat dat er kennelijk nu eenmaal bijhoort. Als je maar aan de ‘goede’ kant van het debat staat kun je immers ongestoord flauwekul verkondigen.

        Het klimaatprobleem -voor zover er al een probleem is- wordt daarmee niet opgelost. Dat was een domme dooddoener dat dan weer wel. Dat helpt net zo min als met de Nederlandse inspanning die maximaal 0,0003 graden gaan helpen (waar geen thermometer ter wereld meer dan 1 decimaal achter de komma kan meten).

        Oftwel de opwarming naar 2 graden in 2100 zou volgens die modellen hooguit met een week worden vertraagd; ten koste van tientallen miljarden! Nee, dan is het klimaatprobleem wel opgelost.

        1. Profielbeeld van Inge Janse
          Inge Janse

          > Ik zou je nooit dom noemen, wel ongeïnformeerd.

          Bedankt!

          > Gemakzuchtig wel omdat je niet de moeite neemt om je te verdiepen in hetgeen ik betoog, maar gewoon anderen napraat.

          Het is fijn om te horen dat jij weet wat ik weet, en hoe ik dat weet. Dat vind ik heel knap! Of zou het kunnen zijn dat jij over mij, eh, ‘ongeïnformeerd’ bent?

          > Ik begrijp het wel omdat dat er kennelijk nu eenmaal bijhoort. Als je maar aan de ‘goede’ kant van het debat staat kun je immers ongestoord flauwekul verkondigen.

          Ik hoorde er altijd al graag bij. Lastige puberteit, je kent het wel.

  3. Profielbeeld van Ronald
    Ronald

    De oplossing voor het teveel aan CO2 is niet al te moeilijk. CO2 is de bouwstof voor planten.
    Op dit moment wordt in ons land veel landbouwgrond omgezet in “natuur”; goed dus.
    We zamelen geld in om de regenwouden te behouden.
    Ook de intensieve landbouw kan veel CO2 gebruiken.
    Oplossingen genoeg, die buiten de energiewinning staan, maar windmolens doen het goed! Zichbaar van : Kijk ons eens lekker bezig zijn! Siemens verdient er gigantisch aan.
    Waarom geen getijde centrale’s? Er is ‘r net eentje in de Grevelingendam geplaatst.

    Het gat in de ozonlaag, waar is dat ? Ook zo’n hype net als de zure regen!
    Milieuorganisaties varen wel bij die berichtgeving.

  4. Profielbeeld van Erik
    Erik

    Ter verduidelijking en verdieping:

    De grote bedrijven in de haven vallen qua vergunningverlening onder de provincie Zuid-Holland. De DCMR voert haar vergunning- en handhavingstaken dus uit namens de provincie. Het provinciale CO2/energie-beleid is vastgelegd in de nota WATT-anders (http://www.energieagendazuidholland.nl/sites/www.energieagendazuidholland.nl/files/pzh-energieagenda.pdf ). Eén van de maatregelen betreft de aanscherping van het toezicht op de niet ETS-bedrijven (zie volgende alinea).

    Voor wat betreft de emissies van CO2 geldt dat de grote bedrijven vallen onder het Europees systeem van emissierechten (ETS). Het emissie plafond wordt Europees vastgesteld en de komende decennia verder aangescherpt (43% reductie t.o.v. 2005) (zie: https://ec.europa.eu/clima/policies/ets/revision_en ).

    Wie discussie voert in Rotterdam over de emissie van broeikasgassen doet er dus goed aan om kennis te nemen van wat er in Brussel voor stappen worden gezet.
    Conclusie: klimaatneutraal in 2030 is qua beschikbaar instrumentarium onmogelijk, wel zal er sprake zijn van een forse reductie.

    Bovenstaande betekent ook dat de komende jaren echt duidelijk gaat worden wat de energietransitie gaat betekenen.

    Als laatste: voor een laaggelegen stad als Rotterdam staan op lange termijn de seinen op rood. Zonder forse (mondiale) reductie kan de zeespiegelstijging op lange termijn zeer hoog gaan uitvallen (meters). Wie dit allemaal flauwekul acht pakt nu de pen en schrijft een artikel voor Nature of Science. Zodra dat geaccepteerd is kunnen we verder discussiëren. Voor wie echt wil weten wat er aan de hand is:
    https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/extreme-zeespiegelstijging-in-de-21e-eeuw
    https://www.nature.com/news/antarctic-model-raises-prospect-of-unstoppable-ice-collapse-1.19638
    http://www.nature.com/news/crucial-west-antarctic-glaciers-are-retreating-unstoppably-1.15202

    1. Profielbeeld van Inge Janse
      Inge Janse

      Grote dank, Erik. Natuurlijk met alles eens.

      Over één ding ben ik benieuwd naar je mening. Je schrijft: “Conclusie: klimaatneutraal in 2030 is qua beschikbaar instrumentarium onmogelijk, wel zal er sprake zijn van een forse reductie.”

      Bij ‘beschikbaar instrumentarium’ ga je (denk ik) uit van een overheid die bedrijven zo ver mogelijk tot actie dwingt (via co2-prijs, via verplichte energie-efficiëntie, via gegarandeerde afname biobased producten, etc), waarbij bedrijven precies dat doen (en niet meer dan dat).

      Maar stel (stel!) dat je als gemeente Rotterdam de rol van aandeelhouder op je neemt, zeer ambitieuze eisen stelt én ambities uitspreekt, en zo bedrijven aan je bindt die wél uit zichzelf verder willen gaan (ik noem een Elon Musk als bewijs dat het – verliesgevend, dat wel, maar toch – kan)?

      Ik weet het, we hebben te maken met afgeschreven (en dus zeer rendabele) installaties waar je tegen moet concurreren, plus een groot gebrek aan (durf)kapitaal voor nieuwe investeringen, én veel concurrentie vanuit de VS en Azië, maar toch, als gedachte-experiment.

      Ben benieuwd naar je mening!

      1. Profielbeeld van Erik
        Erik

        Hoi Inge,

        Met klimaatneutraal bedoel ik: geen emissie van broeikasgassen door alle Rotterdammers met betrekking tot al hun consumptieve activiteiten. dat betreft dus niet alleen het directe energiegebruik (verwarming, elektriciteit en benzine/diesel voor mobiliteit), maar ook alle voedsel, kleren en andere goederen die worden geconsumeerd door Rotterdammers. Dus ook de emissies a.g.v. vliegen (vakanties), maar ook het transport (scheepvaart) en het invliegen van goederen (sperziebonen uit Kenia, etc.)

        Met onmogelijk, daar zit natuurlijk altijd een redelijkheidsfactor in. Je kan alles sluiten en de Rotterdammers dwingen tot een geheel ander consumptiepatroon. Lijkt mij echter maatschappelijk onhaalbaar.

        Het havenbedrijf kan een goede rol vervullen in het transitieproces in de haven, die rol neemt men nu ook. Wat dat betreft is er veel verbeterd dan toen ik 30 jaar geleden in het milieubeleid begon (we hebben veel tijd verloren). Je ziet bijvoorbeeld aan het ROAD-project hoe lastig het is om als lokale overheid echt potten te breken als de bedrijven uiteindelijk niet bewegen. ROAD staat voor de opslag van CO2 in Rotterdam ( http://road2020.nl/).

        Tegelijkertijd kan je optimistisch zijn als je kijkt naar de (mondiale) ontwikkelingen op het gebied van Zon-PV. Die zijn echt spectaculair, de zonnerevolutie is nu echt begonnen.

  5. Profielbeeld van Paul
    Paul

    Klimaat een belangrijk punt, dat is pas echt onzin.
    Kijk eens wat er de komende jaren in het centrum erbij gebouwd gaat worden. Kijk eens hoeveel uitstoot dat verzorgt. Vervolgens gaan er mensen wonen, minimaal 1,5 auto per woning, dat zijn er een paar duizend. Nu al verkeersopstoppingen, infrastructuur is veroudert, dus nog meer verkeers opstoppingen. Rotterdam wordt toeristischer, de rook touringbussen worden steeds meer en meer. Dan hebben we de cruise scheppen, een goede 86 per jaar. Het klimaat plan is gebakken lucht!

    Wie echt wil, zal drastische het leven moeten gaan veranderen. Overal komt fossiele brandstof bij kijken, een fabriek draait eenmaal niet op lucht. Waarom elk jaar een nieuw model van smartphone, auto, en zo kan je doorgaan. Veeteelt voor wat dan ook, enorme uitstoot. Bedrijven dienen aan banden gelegd worden mbt produktie, maar ja werkgelegendheid. De mens is funest voor de natuur. Je hebt natuurlijke verschijnselen, de aarde was ooit anders ingedeeld, maar de mens helpt het een goede hand mee.

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.