Voor de harddenkende Rotterdammer
Wat_kiest_Rotterdam
Beeld door: beeld: Michael van Kekem

Rotterdam haalde in januari eindelijk weer eens het wereldnieuws. Dit keer niet met de mooiste skyline of als ‘Manhattan aan de Maas’, maar met een patsercontrole. Jongens in te dure jassen kunnen extra politiecontroles verwachten. In het Engels klinken de stoere woorden van korpschef Frank Paauw nog net wat stoerder: “We’re going to undress them on the street.”
De botte bijl is al jaren een geliefd instrument om de stad veiliger te maken: preventief fouilleren, camera’s op straat, huftercontroles. Iedereen lijkt crimineel tot het tegendeel bewezen is.
In verkiezingstijd wordt die harde aanpak nog eens extra aangezet. Zo claimt Leefbaar dat Rotterdam dankzij hen “veranderde [van] de stad van junks en de Keileweg in de stad van Law and Order.” De VVD belooft een “lik-op-stuk-beleid” met meer beveiligingscamera’s, preventief fouilleren en snelrecht.
Maar een onderzoek dat de gemeente recent liet uitvoeren, raadt geen patsercontroles aan, maar een wijkagent die een praatje maakt. Zo groeit het vertrouwen en loopt de politie niet langer belangrijke informatie mis over criminaliteit en radicalisering.

Die analyse deed het goed bij de ambtelijke top. Sterker nog, ze baseerden er de veiligheidsaanpak van de komende jaren op. Maar Leefbaar-wethouder Joost Eerdmans wilde met die softe aanpak niet geassocieerd worden. En over het rapport, waarvoor de gemeente het promotiemateriaal al had ontworpen, werd niet meer gesproken.
Hoe zit dat? Wij vroegen het een van de onderzoekers: Vrije Universiteit-filosoof en jurist Marc Schuilenburg. We ontmoetten hem in Hillesluis, de wijk op Zuid waar hij al twee jaar onderzoek doet en bij tientallen bewoners over de vloer kwam.

Gebrek aan vertrouwen

Veel bruiner dan Café ’t Kruispunt vind je ze niet. Het café op de hoek van de Beijerlandselaan in Hillesluis heeft een biljart dat de halve zaak inneemt. Boven de deur hangt een Feyenoordlogo, en uit de speakers klinken gouwe ouwtjes als When a man loves a woman en Sultans of swing. Bij de koffie krijg je hier twee koekjes, bij de cola een schaaltje frietchips.
Schuilenburg, die eerder bij het Openbaar Ministerie werkte, vertelt over de problemen waar veel wijken in Rotterdam Zuid mee kampen: vereenzaming, veel bevolkingsgroepen door elkaar, armoede, lage opleidingen, veel verhuizingen.
“Daardoor is er weinig sociale samenhang in de wijk. En uit onderzoek weten we dat de veiligheid daaronder lijdt. Er is weinig onderlinge controle op straat, weinig vertrouwen in de politie, weinig mensen die zich inzetten om de veiligheid te verbeteren.”
Schuilenburg is zeker niet tegen een harde aanpak, benadrukt hij. “De vraag moet niet zijn of iets wel of niet soft is, maar of het werkt. De drugshandel van straat halen heeft bijvoorbeeld goed gewerkt: er is nu minder geweld als gevolg van drugsdeals.”

Averechts effect

Maar dure jassen afpakken, camera’s die alles registreren: dat noemt hij symboolpolitiek. “We zetten de schaarse politiecapaciteit die we hebben nu in om een echte van een neppe Louis Vuitton-jas te onderscheiden.”
Sterker nog, die repressie werkt zelfs averechts. “De nadruk op beboeten, verbieden en bestraffen blijkt in Rotterdam Zuid contraproductief te werken. Het vertrouwen in de politie en de gemeente is hier erg laag, blijkt uit onderzoek. Burgers stappen niet snel naar de politie, en daardoor krijgt de politie weer weinig informatie binnen.”

Wat moet de gemeente dan wel doen? Het belangrijkste is volgens Schuilenburg dat mensen zich thuis voelen in hun wijk. “Veel wijkcentra en andere voorzieningen zijn gesloten, dus help bewoners als ze iets op willen zetten waar ze elkaar kunnen ontmoeten. Dat is ook een kwestie van mensen serieus nemen. Houd de bevolking op Zuid niet voor dommer dan ze zijn.”

Streep erdoor

Toen Schuilenburg die conclusies onder de noemer “positieve veiligheid” presenteerde, waren de ambtenaren van de directie Veiligheid enthousiast. In interne mails heette het al “een van de belangrijkste pijlers” onder het nieuwe veiligheidsbeleid. De gemeente liet voor het brede publiek een infographic en glossy brochure ontwerpen.
Maar in oktober vorig jaar kreeg Schuilenburg plots per mail te horen dat er “weinig bestuurlijk draagvlak is voor het begrip ‘positieve veiligheid’. Zeker als het wordt gepresenteerd als een ‘alternatief’ voor het huidige veiligheidsbeleid.”
We vroegen wethouder Eerdmans en burgemeester Ahmed Aboutaleb, verantwoordelijken voor het Rotterdamse veiligheidsbeleid, wat zij van het rapport vonden. Maar die laten via hun woordvoerders weten er “niet direct kennis” van te hebben genomen. De publieksversie kwam er niet, zo verklaart een woordvoerder, “omdat we dan als gemeente een wetenschappelijk rapport gaan samenvatten.” (Liefhebbers plukken het rapport van de VU-website.)

“Blij verrast”

Hoe denkt de oppositie hierover? Judith Bokhove, lijsttrekker van Groenlinks, reageert verbaasd. De wethouder had de raad volgens haar hoe dan ook over het onderwerp moeten informeren. “De wethouder weet dat dit een onderwerp is waar veel discussie over is.”
“We horen vanuit de gemeente en de politie alleen maar stoere taal, maar ze negeren de maatschappelijke gevolgen van zulk machogedrag. Je scheert zo hele groepen over één kam.” Maar ze plaatst ook een positieve noot: “Ik ben blij verrast dat er blijkbaar andere ambtelijke inzichten zijn en dat er een rapport blijkt te zijn dat uitgaat van vertrouwen en preventie.”
Veiligheid mag in verkiezingstijd dan een hot issue zijn, de ambtelijke machine ratelt gewoon door. Want ondanks de verkiezingsretoriek, hebben ambtenaren het beleid voor de komende raadsperiode alvast geschreven.

In januari ontving de gemeenteraad namelijk een aankondiging van het veiligheidsbeleid voor de volgende raadsperiode. Je zou het als een pleidooi voor ‘positieve veiligheid’ kunnen lezen. En dat terwijl de wethouder op campagne een ander verhaal vertelt. In verkiezingstijd ligt ‘soft’ nu eenmaal gevoelig.

Dit artikel kwam tot stand met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

pasfoto-Guido van Eijck

Guido van Eijck

Guido van Eijck (1987) is freelance journalist. Zijn stukken verschenen in onder meer De Groene Amsterdammer, de Volkskrant, het Financieele Dagblad en Die Zeit. Voor Vers Beton schrijft hij elke maand een analyse over de Rotterdamse politiek.

Profiel-pagina
SaskiaNaafs_VB

Saskia Naafs

Saskia Naafs (1984) is stadssocioloog en onderzoeksjournalist voor Investico, platform voor onderzoeksjournalistiek. Ze woont in Rotterdam en schrijft het liefst over steden. Haar artikelen verschenen onder meer in De Groene Amsterdammer, Trouw en Het Parool.

Profiel-pagina
michael van kekem portret

Michael van Kekem

Illustrator

Michael van Kekem (1985) werkt als illustratief ontwerper en printmaker. Zijn werk bestaat uit het maken en creëren van redactionele illustraties, boeken, huisstijlen, artwork voor animaties, prints en producten zoals Very Manly Pins. Zeefdruk, digitale en handgetekende elementen zijn belangrijke aspecten in zijn werk.

Profiel-pagina
Lees 4 reacties
  1. Profielbeeld van Marco
    Marco

    Wat een slap verhaal. Om met het einde te beginnen; als de burgemeester en wethouder echt geen kennis hebben genomen van het stuk -en dat is zeer waarschijnlijk want er verschijnen op het stadhuis duizenden pakken papier per jaar- zakt het hele betoog direct als een kaartenhuis in elkaar!

    Dan inhoudelijk. Hier botsen twee werelden, die van de studeerkamer filosoof met de rauwe werkelijkheid van Rotterdam Zuid, waar honderden miljoenen omgaan in ondermijnende criminaliteit, drugshandel en fraude. Waar het straatbeeld bepaald wordt door malafide shishalounges, criminele autoverhuur, belwinkels en geldwisselkantoortjes. De meeste met de rolluiken naar beneden. Alomtegenwoordig zijn de welbekende groepen jongeren met een gebrekkige moraal en geen zin of intellect om iets te studeren. Voor wie alleen geld en uiterlijk vertoon tellen en die hun neus ophalen voor een eerlijke baan.

    Dat mevr Bokhove ‘verbaast’ reageert, verbaast mij dan weer niet. Hautain en wereldvreemd als het om criminele ondermijning en straatcultuur gaat, maar dan weer heel gehaaid als het gaat zakelijk belangen (Greenchoice…)

    Het idee dat wijkcentra hier het verschil maken is tenenkrommend naïef. Maar ook heel simpel te weerleggen; kijk naar al die wijkcentra in Amsterdam; welk verschil maken die ? In het gesubsidieerde wijkgebeuren in Amsterdam woedt een ware drugsoorlog die met automatische wapens wordt uitgevochten door overwegend Marokkaanse jongeren.

    Het laatste onschuldige slachtoffer werd notabene in een zo’n bejubeld wijkcentrum doodgeschoten.

    1. Profielbeeld van Lucette Mascini
      Lucette Mascini

      ik heb het rapport vluchtig doorgelezen, en eerlijk gezegd zie ik geen reden om het achter te houden omdat er verder niets in staat waarmee iemand een probleem zou kunnen hebben.
      Dat Eerdmans er geen kennis van genomen heeft, vind ik wel merkwaardig, want het is geschreven in opdracht van de gemeente Rotterdam en vorig jaar gepubliceerd.
      Aangezien het thema veiligheid is zou je verwachten dat het is aangevraagd door de directie Veiligheid, die dit rapport zou moeten doorgeleiden of althans de conclusies ervan zou moeten delen met de burgemeester en de wethouder, in de tweede plaats, Eerdmans dus.
      Verder staan er geen nieuwe cijfers in en uberhaupt geen cijfers die niet ook al eerder openbaar gemaakt zijn, dus wat dat betreft begrijp ik niet heel goed wie er iets mee opschiet om dit rapport achter te houden.

  2. Profielbeeld van Paul
    Paul

    ‘preventief fouilleren, camera’s op straat, huftercontroles. Iedereen lijkt crimineel tot het tegendeel bewezen is.’ Het is niet zo dat men het verzint om te verzinnen, maar dat er iets aan een situatie gedaan moet worden.

    Preventief fouilleren is als een algemene verkeerscontrole, daar hoor je toch ook niemand over. Blazen ondanks je niet gedronken hebt, is iedereen een alcohol rijder, tuurlijk niet. Snelheidscontrolles, alsof iedereen een hardrijder is. Hoor je iemand over de voetbalwet, nee. We zijn weer lekker selectief bezig, want o wee als je in bepaalde wijken met een bepaalde samenstelling iets wilt doe, dan kan niet, dan zijn we generaliserend bezig. Erken ook eens dat men schijt heeft aan de politie. Rond eind vorig jaar, politie wilde een jongen aanspreken op een scooter, weggejaagd door een grote groep jongeren, angstvallig uit het nieuws gehouden. Er wordt nu gedaan alsof niemand wat op zijn kerfstok heeft.

    Waarom denkt men dat praatje van de oom agent in deze tijd werkt? Het is iets uit de jaren 60 en 70, maar toen had men respect voor de politie, politie sloeg en ipv huilend naar de ombudsman, keek je 2de keer wel uit.

    ‘vereenzaming, veel bevolkingsgroepen door elkaar, armoede, lage opleidingen, veel verhuizingen’
    Vereenzaming, reden? Men trekt terug in hun eigen gemeenschap, beheersen de NL taal slecht, verpaupering van wijken waardoor mensen zijn vertrokken.
    Veel bevolkingsgroepen door elkaar, wat is het probleem daarvan. De één verkondigt het als het unieke van Rotterdam en nu is het een probleem. Als PVV of LR zoiets zegt zijn het racisten.

    ‘De nadruk op beboeten, verbieden en bestraffen blijkt in Rotterdam Zuid contraproductief te werken’ Als iemand de wet overtreed, dan moet die aangepakt worden, dus beboeten of straffen, wat is daar raard aan?

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500