voor de harddenkende Rotterdammer

Viif jaar geleden presenteerde initiatiefnemer Harry te Riele op Vers Beton de dam, met een doorkijk naar de toekomst. Is het hem en de zijnen  gelukt duizenden rekeninghouders op de been te krijgen? Hoogste tijd om de balans op te maken.

Dam-MarkvanWijk-020118
Beeld door: beeld: Mark van Wijk

De dam – opgericht in 2013 – is een lokale munteenheid waarmee Rotterdamse particulieren en bedrijven elkaar kunnen betalen. De dam is ongeveer een euro waard. Ze is volledig digitaal – dammunten en -briefgeld bestaan niet.
Achter de dam schuilt een kleine organisatie. Het kernteam bestaat inmiddels uit zo’n twintig mensen, die jaarlijks ongeveer drieduizend euro nodig hebben om de overhead te dekken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de beveiligingscertificaten voor de online transacties. De mensen van Stichting De alternatieve munt (Dam) houden er zelf niets aan over. Voor hen is het liefdewerk oud papier, en zelfs meer dan dat. “Want je kunt minder werken en dat scheelt in de euroinkomsten. Er gaat ontzettend veel tijd in zitten”, aldus Arie Smitskamp, net als Te Riele vanaf het eerste uur betrokken bij Dam.

Vraag en aanbod van geld

Eens even opfrissen. Waarom ook alweer een lokale munt? Smitskamp maakt duidelijk dat er even goed vraag en aanbod van geld kan zijn als van elk ander willekeurig goed. “En als iets schaars wordt, worden mensen creatief. Ze gaan naar iets anders zoeken. Je kunt zelf geld verzinnen als de euro schaars wordt.”
Deelnemers – ‘dammers ‘ – blijven de euro nodig hebben om aan hun betalingsverplichtingen te kunnen voldoen. Tenminste, als ze niet net als Isabel Rupschus de huur opzeggen. Maar voor ‘binnenstedelijke’ betalingen kunnen deelnemers met hun dam bij elkaar terecht. Zo kun je vergaderruimte huren, een loonadministrateur in dienst nemen of een advertentie kunnen laten ontwerpen . Particulieren kunnen spullen in dam te koop aanbieden. De website van Dam doet daarom een beetje denken aan een Rotterdams alternatief voor Marktplaats.
Een van de ondernemers die in dam handelt, is Gina Heerenveen van Global Hats. Je komt er als je een flaphoed of een baret wilt kopen, of je eigen versleten hoofddeksel wilt  laten repareren of verstellen. Voor Heerenveen is het geen probleem dat ze betaald wordt met twee muntsoorten. “Het verwerken van dambetalingen gaat net als met de euro. Mijn boekhouder is eraan gewend. De dam is gewoon geld.”

Bij betaling met de dam in Global Hats maak je gebruik van een app op je smartphone. Je boekt ter plekke over, want dam is zoals gezegd geen fysieke munt. “In mijn winkel is er één keer met de dam betaald.” Vrijwel alle dam verdient ze op evenementen die door de stichting worden georganiseerd.
Een lokale munt bevordert gemeenschapszin, sociale interactie en duurzaamheid. Korte lijntjes tussen de deelnemers leidt namelijk tot uitwisseling van goederen en diensten, zodat je niet zelf alles in huis hoeft te hebben. Het is dan wel van belang dat er genoeg diversiteit onder de deelnemers is, en bovendien een goede verhouding tussen ondernemer en particulier. “Want als de horeca gaat meedoen, heb je particulieren nodig”, weet Smitskamp.
De rekening voldoen in dam zit er overigens momenteel niet bij. “Ooit was er een kroeg waar je het biertje van de maand in dam kon betalen. Maar toen de uitbater zag dat er btw over dam moest worden betaald, stopte hij er weer mee. De opbrengst liet ‘ie als donatie aan ons achter.”

Eerlijke munt

Inderdaad, je als ondernemende dammer onttrekken aan de blauwe aanslag zit er niet bij. Smitskamp: “De Belastingdienst ziet ons als geld. Logisch natuurlijk, want er is sprake van toegevoegde waarde.” Dat heeft ook de wisselkoers met de euro bepaald. “We hebben voor het gemak gekozen voor een wisselkoers van ongeveer één op één met de euro. Dat is gemakkelijker voor de ondernemers die btw over transacties in dam kunnen terugvorderen of moeten afdragen aan de Belastingdienst.” Allemaal bonafide en officieel, dus.
De dam zou nóg meer in bestaande systemen kunnen worden verankerd als de gemeente Rotterdam een rekening opent. Smitskamp ziet een mooie wisselwerking in het verschiet tussen enerzijds de gemeente en anderzijds inwoners en ondernemers. “Er zijn best veel van onze leden die de lokale heffingen zouden willen voldoen in dam.” De gemeente kan die sommen dam vervolgens weer uitgeven aan het beheer van de stad, door klussen te gunnen aan kleinschalige Rotterdamse initiatieven. En zo helpt de dam een gesloten economisch systeem tot stand te komen , waarbij het geld – ons geld – in de stad blijft circuleren.
De dam doet ook nog iets anders. Het is eerlijker, want schuld kost geen geld. Volgens Smitskamp breekt dit met de economische wetten van onze tijd. “Rente op leningen of rood staan is het financieringsmechanisme van de banken. Arme mensen worden armer, want die financieren de economie. De rijken worden rijker, want die lenen het geld uit. Deze ongelijkheid pakken wij aan, want dammers betalen niet voor schuld. We verschaffen elkaar renteloos krediet.” Dat wil niet zeggen dat rood staan geen probleem is. Ook dammers moeten aan hun betalingsverplichtingen voldoen. “Toen we begonnen, wisten wij dat er risico’s aan kleefden. Als er ergens grote plussen en minnen ontstaan, dan gaan we opletten. Dammers met een grote plus moeten zorgen dat ze het ergens kunnen uitgeven. Zij die langer dan een jaar meer dan vierhonderd dam in de min staan, bellen we op.”
Deurwaarders en incassobureaus, daarmee gaan Smitskamp en de zijnen bewust niet in zee. “Je wilt mensen die het moeilijk hebben, niet nog verder in de problemen drukken. Daarom bellen we hoe we kunnen helpen en hebben we een fonds opgericht om eventuele faillissementen te dekken.”

Alle Rotterdammers aan de dam

Iedereen mag dammer worden. Door de bank genomen zijn dit mensen en bedrijven die zich verbonden voelen met het wel en wee van de stad. “De dammers hebben goede intenties”, aldus Smitskamp. Maar je hoeft zeker geen Gutmensch te zijn om dammer te worden. Voor Heerenveen is het bijvoorbeeld gewoon goede marketing. “Ik geloof in het product. Eigenlijk is de dam een ruilmiddel waarmee ik een goede band opbouw met particulieren aan de ene kant en bedrijven aan de andere kant. Duurzaamheid enzovoorts is voor mij mooie bijvangst.”
Het geld in dam dat Heerenveen verdient met de verkoop van hoeden aan particulieren, kan ze kwijt bij het afnemen van diensten, bijvoorbeeld voor het drukken van reclamefolders of het huren van naaimachines. Heerenveen is zelfbewust dat ze de dam nog beter kan inzetten als marketinginstrument. “De marktplaatsfunctie van de website is goed, maar ik moet er meer aan doen. Een actie doen, bijvoorbeeld. Korting voor damhouders op mijn hoeden.”

Vier jaar geleden sprak Te Riele de wens uit binnen vijf jaar ten minste tienduizend rekeninghouders bijeen te krijgen. In november 2013 waren er ongeveer 150 deelnemers. Nu heeft Dam er zo rond de vijfhonderd. Dat aantal valt ook Smitskamp tegen, en dat terwijl Rotterdam zich in principe goed zou moeten lenen voor lokaal geld. “De no-nonsensementaliteit maakt Rotterdam een logische stad om een eigen munt uit te rollen. Te laten rollen.”
Met nog een jaar te gaan is het toch wel zeker dat dit doel bij lange na niet gehaald wordt. Is dat erg? Daar kun je over redetwisten, natuurlijk. Maar Smitskamp hoeft niet lang over een antwoord na te denken. “Voor mij is de dam al geslaagd. Ik kan ook blij worden van klein geluk. Voorbeeldje: iemand die via een advertentie op de website van Dam een professionele voorleesservice heeft gevonden voor op de woensdagmiddag. Rotterdammers bij elkaar brengen. Dat is toch waar je het voor doet?”
De organisatie achter Dam gaat daarom gewoon verder met waar het al mee bezig was, ondanks tegenvallende groeicijfers. Transities – ook monetaire – gaan vaak langzaam. Bovendien is elke positieve verandering mooi meegenomen. Van elke transactie die in dam wordt voldaan, is zeker dat er waarde wordt toegevoegd aan de Rotterdamse economie. En daarmee aan de Rotterdamse samenleving.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

dscf1653

Jaap Rozema

Auteur

Jaap Rozema (1983) schrijft over wetenschap en economie. Hij probeert niet om het wetenschappelijke verhaal te ontdoen van al haar vooronderstellingen, maar juist te betogen dat deze bijdragen aan waarheidsschepping. Tevens is hij fractiemedewerker bij de Partij voor de Dieren in Rotterdam.

Profiel-pagina
avatar-mark-van-wijk

Mark van Wijk

Illustrator

Met een achtergrond als grafisch ontwerper en een grote interesse in illustratief werk maakt Mark van Wijk dingen graag mooier dan ze zijn. Daarbij is er, wat Mark betreft, altijd wel ergens een grap uit te halen.

Profiel-pagina
Lees één reactie