voor de harddenkende Rotterdammer

Wat is de band van Atelier Van Lieshout met Rotterdam en wat zijn de plannen van de vermaarde werkplaats voor kunst? Fay van der Wall sprak voorafgaand aan een bijzondere editie van De Grote Kunstshow over het atelier met Eva Olde Monnikhof. Ze is sinds drie jaar directeur van Stichting AVL Mundo en mededirecteur van Atelier Van Lieshout.

avl-05-WEB-Willem de Kam
Eva Olde Monnikhof van AVL Mundo Beeld door: beeld: Willem de Kam

Het werk van Atelier Van Lieshout wordt wereldwijd tentoongesteld en aangekocht. Het veroorzaakt regelmatig controverse vanwege de manier waarop het werk thema’s als de dood, de maatschappij en de mensheid ter sprake stelt.
Zoals afgelopen jaar, toen het beeld Domesticator door het Louvre werd geschrapt uit een tentoonstelling omdat het te expliciet zou zijn. Het incident, en daarmee ook het beeld zelf, trok internationaal de aandacht van de pers. Uiteindelijk is het beeld alsnog tentoongesteld in Parijs, maar dan bij het Centre Pompidou.
Het beeld en andere creaties zijn gemaakt in het westelijke havengebied van Rotterdam, de Keileweg om precies te zijn. In een interview licht directeur van zowel de stichting als het atelier Eva Olde Monnikhof de band met de stad Rotterdam en de toekomstplannen toe.

Om bij het begin te beginnen: wat is AVL Mundo?

“Sinds Joep van Lieshout zich in 1981 in Rotterdam vestigde heeft de stad hem veel kansen geboden. In 2008 richtte hij Stichting AVL Mundo op, als middel om kunst voor iedereen toegankelijk te maken. De stichting is een middel om aan te sluiten bij het veranderende Rotterdam. Dat gebeurt met exposities, een tuin en allerhande programmering.”

Hoe wordt er vanuit Atelier Van Lieshout gekeken naar de manier waarop Rotterdam zich de laatste jaren ontwikkelt?

“Ik vind dat er in Rotterdam een mooie trend is ingezet nu de stad steeds populairder wordt, dat vindt iedereen hier binnen het atelier. Maar de stad moet goed in de gaten houden dat ze niet té glad wordt. Om dat in dit gebied te voorkomen hebben we met de stichting de panden aangekocht; juist om er voor te zorgen dat dit een rafelrand kan blijven. Anders loop je het risico dat je met name startende kunstenaars en hun bedrijvigheid de stad uit jaagt.”

Joep van Lieshout roemde het westen van Rotterdam als een plek waar zo veel mogelijk is en de grond goedkoop is. Juist het Merwe-Vierhavengebied komt de laatste jaren sterk in de aandacht van ontwikkelaars. Hoe zien jullie je rol in die ontwikkeling?

“Eigenlijk zijn we daar zelf medeplichtig aan en dat heeft een positieve en een negatieve kant. Want wij proberen er voor te waken dat er te veel geslepen gaat worden, dat het té netjes gaat worden. Dat doen we onder andere door in gesprek te gaan met het Havenbedrijf en de stad.
De technieken die in het atelier gebruikt worden, zijn dezelfde als die in de scheepsbouw gebruikt worden. Als het hier dan een aangeharkte bedoening wordt, zijn wij straks opeens veroorzakers van geluidsoverlast, of stankoverlast. Dan kan er hier geen kunst meer gemaakt worden en dat willen we hoe dan ook voorkomen.
Maar de huidige interesse in dit gebied zorgt er ook voor dat er belangstelling is om onze plannen te ondersteunen. Als de tippeldames van de Keileweg hier nog hadden gezeten, was die kans een stuk kleiner geweest. Die plannen zijn dat een aantal grote kunstwerken van Joep hier als gebouwen verrijzen. Als je met de trein, metro of vanaf de snelweg aankomt in de stad zie je hier dan niet alleen meer de Marconitorens, maar ook een zeer markant en herkenbaar gebouw.”

Zijn jullie de beschermers van het rauwe randje in West?

“Wij niet alleen. Ook de gebruikers van het Keilepand hier verderop hebben het pand aangekocht. Daan Roosegaarde zit hier natuurlijk ook. Daarmee is dit blok veilig gesteld als een creatieve toegangspoort van het gebied.
Het behouden van de kunst heeft ook gewoon economische waarde, het is zo belangrijk dat de stad en de ontwikkelaars dát inzien. Canary Wharf in Londen, of dichter bij huis Strijp S in Eindhoven. Dat zijn sterke voorbeelden waar je kunt zien; als je kunst behoudt in een gebied blijft dat gebied cool én wordt uiteindelijk de omliggende grond meer waard. Het draait om een balans.”

avl-02-WEB-Willem de Kam
Eva Olde Monnikhof van AVL Mundo Beeld door: beeld: Willem de Kam

Kan je me meer vertellen over het markante gebouw waar de plannen voor zijn?

“We zijn nu bezig met een haalbaarheidsstudie, daarom kan ik niet al te ver in detail treden. Het gaat om twee gebouwen: Een toegangsgebouw voor dit gebied en een top-up boven het achterste gedeelte van het atelier. Daarbij willen we boven op de bestaande bouw de grootste functionele sculptuur uit Joeps carrière gaan zetten. In het onderste gedeelte komen expositieruimte en mogelijk ook ateliers. Het bovenste deel wordt een kunsthotel in samenwerking met het Lloyd Hotel in Amsterdam. Daarin wordt elke kamer een expositie op zich, waarin je kunt verblijven.
Voor de programmering zijn zowel de gemeente als het Havenbedrijf akkoord. De volgende stap is nu de financiering en vervolgens de vraag of het ontwerp goedgekeurd gaat worden. De buitenkant van het gebouw wordt namelijk spectaculair en direct herkenbaar als een Van Lieshout.”

Hoe gaat de ontwikkeling van deze plek aansluiten bij de rest van de stad? Hoe gaat in het bijzonder de rest van Rotterdam-West er iets aan hebben?

“Het is een uitgangspunt dat juist de mensen uit de omliggende wijken profijt moeten hebben van wat wij hier doen. Onze stichting werkt geregeld met vrijwilligers, die we nadrukkelijk werven in de wijken. In de voedseltuin werken mensen die hier na bemiddeling van de reclassering aan de slag gaan en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In die tuin staat ook kunst opgesteld. We zorgen dat de mensen die er werken goed weten waar die kunst over gaat, zodat ze bezoekers uitleg kunnen geven. Als het kunsthotel er komt, gaan we bekijken of daar mensen uit de omliggende wijken aan de slag kunnen. En we willen ook een fysieke verbinding maken, namelijk een loopbrug die het Dakpark verbindt met dit gebied.

Het is te gek dat het werk van Joep in musea staat en dat er private verzamelaars zijn die het prachtig vinden, maar het gaat er voor ons ook om dat iedereen kan komen kijken en van kunst kan genieten. Of het volstrekt lelijk vinden, dat mag natuurlijk ook. Dat bereiken we onder andere door met programmering in samenwerking met Motel Mozaïque. Tijdens de Wereldhavendagen trad rapper Winne hier op in de tuin. Volgens mij stond de halve wijk er toen. Dat zijn een heleboel jongeren die verder geen reet met kunst hebben. Een aantal daar van heb ik hier later toch terug gezien.”

Het werk van AVL gaat deels over ideologie en politiek. Kan het ook iets zeggen over het huidige klimaat in de Rotterdamse gemeentepolitiek?

“Joep maakt eigenlijk altijd toekomstvisies. Het werk waar hij nu mee bezig is, gaat over het Cryptofuturism. Daarin grijpt hij terug op de Italiaanse futuristen van ongeveer een eeuw geleden. Op een bepaalde manier valt die periode te spiegelen aan wat er nu gaande is.
Er vonden toen grote technologische ontwikkelingen plaats. En er was veel onvrede vanwege ongelijkheid tussen arm en rijk. Dat futurisme pleitte er voor die technologie toe te passen voor een betere verdeling van de welvaart. Bijvoorbeeld voor goede en betaalbare huisvesting, maar ook kunst en muziek.
In de visie van de Italiaanse futuristen zou geweld een rol spelen bij het tot stand brengen daar van. Na de Eerste Wereldoorlog waren ze dan ook verwant aan Mussolini. Joep ziet parallellen tussen die tijd en het heden en wil de vraag stellen: gaat er wederom geweld toegepast worden om verandering te bewerkstelligen? Gaan we voor een zorgvuldige transitie, of zitten we straks op de puinhopen?
Maar hij laat altijd tegelijkertijd the good, the bad and the ugly side tegelijk zien. Hij plaatst vraagtekens, maar wil geen uitgesproken antwoord geven. Het werk is een uitdaging naar de kijker om een eigen idee te formuleren.
Als je dan naar Rotterdam kijkt, zie je dat het nieuwe rechts hier al lang aanwezig is. Even voor de helderheid, ik ben niet rechts georiënteerd. Kijk eens wat Leefbaar Rotterdam al voor de stad gedaan heeft; dat is niet zo beroerd te noemen. Persoonlijk denk ik daarom dat de PVV hier lokaal geen goede zaken gaat doen. Leefbaar vervult die rol al. En Wilders heeft tot op heden nog niet laten zien dat hij kan besturen.”

Hoe ziet de toekomst van AVL er uit, buiten de ontwikkeling van deze plek?

“Als ik Joep zelf citeer: ‘Werelddominantie’. Hij wil graag dat zijn kunst overal te zien is. En het is een grote wens om de vrijheid te hebben om helemaal los van de kunstmarkt werk te kunnen maken. Ik denk dat dat voor driekwart van alle kunstenaars het ultieme doel is, omdat je dan totaal vrij bent om te maken wat je wilt.
Op de kortere termijn speelt er natuurlijk ook van alles, tijdens de ART-week doen we veel verschillende dingen. In AVL Mundo zit nu onze vierde lichting Artists in residence. Dit keer zijn het er twee tegelijkertijd.
Hiermee wil de stichting talentvolle kunstenaars steunen. We presenteren het werk dat zij de afgelopen periode gemaakt hebben onder de titel Back To The Future!?. Daarin worden interpretaties van de toekomst gegeven, wat weer aansluit bij dat cryptofuturisme. Joep presenteert dan zijn allereerste videowerk, The End of Everything, waarin destructie centraal staat.
Tijdens designbeurs OBJECT, dat dit jaar hier vlak naast in het HAKA Pand plaatsvindt, worden meubels van AVL gepresenteerd. Op vrijdag 9 februari organiseren we hier weer een concert samen met kunstenfestival Motel Mozaïque, in de ruimte die wij onze kathedraal noemen, tussen de kunst. En tot slot is in Theater Rotterdam een speciale editie van De Grote Kunstshow over het werk van Joep. Dat is een theatershow waarin op allerlei manier uitleg aan kunst gegeven wordt, zonder dat Joep daar zelf bij is overigens. Dat is iets wat hij doodeng vindt.”
 

avl-12-WEB-Willem de Kam
Beeld door: beeld: Willem de Kam

Op zondag 11 februari 2018 kan je eenmalig een bijzondere editie bezoeken van De Grote Kunstshow, geheel gewijd zijn aan het werk van Atelier Van Lieshout. In een anderhalf uur durende show worden de sculpturen, meubels, machines en installaties van Atelier Van Lieshout theatraal tot leven gewekt.
Met licht, muziek, monologen, interviews en theater worden hoogtepunten uit Van Lieshouts omvangrijke oeuvre gepresenteerd samen met niet eerder vertoond werk uit zijn nieuwste project CryptoFuturism. De Rotterdamse impro-band WLDRF, muziektheatergezelschap Club Gewalt, Volkskrant-kunstcriticus Sacha Bronwasser, theaterregisseur Floris van Delft, actrice Belinda van der Stoep, radiomaker Rick Steggerda en architectuurexpert Patrick van der Klooster werken mee aan deze speciale editie. Kijk voor meer informatie en kaarten op de website van Theater Rotterdam.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
versbeton 1111

Fay van der Wall

Fay van der Wall (1983) werkt als freelance schrijver en maker. Schrijft voor Vers Beton over popcultuur, kunst, muziek, media en de stad

Profiel-pagina
Willem1

Willem de Kam

Fotograaf

Willem de Kam (1988) studeerde grafisch ontwerp aan de Willem de Kooning Academie. Hij fotografeert nu full-time alles van schreeuwende voetbalsupporters tot kruiswoordpuzzelende bejaarden. Hij doet dit voor diverse media en opdrachtgevers uit de culturele en commerciële sector.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Advertentie

Wildlife-film-festival-rotterdam-2018-Adv-Versbeton