voor de harddenkende Rotterdammer

Elke week staan de Beste Stuurlui van Vers Beton klaar om je een knapperige opinie te serveren voor bij de vrijmibo. En deze week moeten we het echt even hebben over de marktfetisj van de VVD. Waar komt dit hardnekkige geloof toch vandaan, vraagt Marianne zich af.

MarkvanWijk-De-Beste-Stuurlui
Beeld door: beeld: Mark van Wijk

Voor een artikel over het thema armoede in de komende gemeenteraadsverkiezingen bekeek ik verschillende partijprogramma’s. De meeste partijen verbinden armoede aan schulden en zetten in op een verbeterde schuldhulpverlening. De VVD had dit jaar niets te melden over schulden en weinig over armoede. Ik moest echter twee keer met mijn ogen knipperen bij het lezen van hun vorige programma: de schuldhulpverlening overlaten aan marktpartijen. Zonder uitleg waarom marktwerking de oplossing is.
De VVD verkoopt zich graag als pragmatische partij. De lijstrekker van de Rotterdamse VVD, Vincent Karremans, heeft het over ‘nuchtere doen-politiek’. Voor de VVD is visie sowieso een vies woord. ‘Als een olifant die ons uitzicht belemmert’, aldus Rutte. De VVD schijnt niet te ouwehoeren over toekomstbeelden, maar zoekt daadkrachtig maatregelen in de praktijk. Deze vinden zij toevalligerwijs altijd in de zelfregulerende markt.
Laat één ding duidelijk zijn: de VVD is doorspekt met visie. Mark houdt van de Markt.

WD40

Dit zien wij terug in het nieuwe partijprogramma van de Rotterdamse VVD: niet de overheid maar de markt regelt nieuwe woningen, oplaadpunten voor elektrische auto’s en fietsen, afvalstoffenheffing en zorg. Werk is de sleutel tot armoedebestrijding, de markt is de WD40. Tijdens een debat over armoede afgelopen woensdag reageerde Karremans afgemeten op het standpunt van GroenLinks dat de gemeente banen moet creëren: ‘Het is weer zo typisch makkelijk om te denken: dat doet de overheid wel.’
Maar is het juist niet typisch gemakzuchtig van de VVD om te denken: dat doet de markt wel? Zoals met de schuldhulpverlening in de armste stad van Nederland? Onderhand zouden ze bij de VVD toch ook wel weten dat het overhevelen van overheidstaken (jazeker, ook door de PvdA) naar de markt niet per se efficiëntie, hogere kwaliteit en lagere prijzen oplevert? Laat staan dat marktpartijen het belang van de burger dienen.
De oplossing voor marktfalen is volgens de VVD nog méér markt. Zo ook in de Rotterdamse zorg: ‘Wij vinden dat concurrentie helpt om kwaliteit te verhogen: marktwerking wordt aangescherpt. Samen met vrije zorgkeuze zullen zorgaanbieders hun service moeten verbeteren en hun prijzen moeten verlagen.’

Geloof

Waarom zoekt de VVD steevast zijn heil in de markt? De econoom Kate Raworth was laatst in Rotterdam en legde uit hoe gedateerde en simplistische economische modellen, zoals het idee van de zelfregulerende markt, nog steeds het onderwijs domineren en zodoende het denken van politici, beleidsmakers en managers.
Raworth levert vooral kritiek op het model van de homo economicus: de mens maakt rationele keuzes om zijn behoeften maximaal te benutten. De mens heeft echter wisselende voorkeuren en is ook sociaal en niet alleswetend. Raworth toont hoe deze zogenaamde wetmatigheid heeft aangezet tot de overtuiging (en handelen) dat individuen en ondernemingen altijd moeten streven naar meer nut- en winstmaximalisering.
Hieraan gekoppeld is de gedachte dat marktwerking groei voortbrengt. En nu komt de echte grap: economen morrelen al veel langer aan dit soort simplistische modellen. Dit maakt de rotsvaste overtuiging in marktwerking dus nog normatiever. Heeft niks te maken met verstand, maar met geloof.

Eigen schuld

Het pijnlijke is echter dat juist deze visie ons uitzicht belemmert op verbeterde schuldhulpverlening. Ik kan mij voorstellen dat er een grote vraag naar schuldeisers ontstaat, omdat de Rotterdamse markt voor schulden relatief groot is. Laten wij ervan uitgaan dat dit veel partijen op de been zal brengen en dus een hoge concurrentie. Op termijn zullen de schuldeisers die het agressiefst innen de markt domineren. Dit in het belang van winstmaximalisering.
Wat bedoel ik met agressief? Bij hoge concurrentie, vergemakkelijkt door vergelijkende websites (‘de beste deurwaarders van 2018!’), ontstaat een grote druk op de schuldeisers om zo snel mogelijk en zoveel mogelijk te innen. Zij zullen vermoedelijk het onderste uit de kan halen: ‘Eigen schuld, dikke bult! De laptop van uw kind voor school nemen we mee.’ De overheid kent niet zo’n perverse prikkel.
Daarbij werkt de gemeente als coördinator nauw samen met bijstandsinstanties en de gemeentelijke kredietbank, die ook budgethulp bieden zodat de burger de schuld terugbetaalt én leert hoe om te gaan met geld. Het doel van schulphulpverlening is schuldvermindering. Ik vrees dat door marktwerking burgers juist eerder in langdurige armoede terecht komen. Het gaat hier bovendien niet om auto’s maar om basisvoorzieningen die perspectief bieden op een redelijk menselijk bestaan.
Zo verkeert 30 % van de mensen met een psychische beperking en 25 % van alle mensen met een chronische ziekte of handicap in financiële moeilijkheden veroorzaakt door schulden, langdurig laag inkomen, onbekendheid met regelgeving en angst en schaamte om hulp te vragen.

Opperwezen

Durf eens echt visie te tonen, een langetermijnvisie graag. Pak bijvoorbeeld de bron van vele schulden aan: de overheid. Zo duwt het terugvordersysteem van voorschotten op toeslagen en uitkeringen burgers vaak in een web van schulden. Betalingsachterstand plus boetes, rentes en aanmaningskosten. En aangezien overheden als eerste mogen vorderen, stijgen de kleine, privaat gemaakte schulden zoals telefoonrekeningen of verzekeringen. Inderdaad, overheden zouden zich driedubbel achter de oren moeten krabben.
Ik zoek dus zeker niet mijn zielenheil bij een oppermachtige overheid en meen dat deregulering en privatisering ook positieve effecten hebben, maar de wijze waarop de VVD de Markt als een opperwezen aanbidt, is simpelweg absurd.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
4

Marianne Klerk

Marianne is historicus, promoveerde in politiek denken aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en op dit moment doet ze onderzoek aan de Universiteit van Oxford. Al 13 jaar woont zij in Rotterdam, in haar ogen de mooiste stad van Nederland, waar eeuwen geschiedenis van stadsvernieling en -vernieuwing kriskras door elkaar lopen.

Profiel-pagina
avatar-mark-van-wijk

Mark van Wijk

Illustrator

Met een achtergrond als grafisch ontwerper en een grote interesse in illustratief werk maakt Mark van Wijk dingen graag mooier dan ze zijn. Daarbij is er, wat Mark betreft, altijd wel ergens een grap uit te halen.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Advertentie

Wildlife-film-festival-rotterdam-2018-Adv-Versbeton