PolitiekVerkiezingen 201830 maart 2018

Formeren op zijn Rotterdams in dertien vragen en antwoorden

Column

Columnist Peter van Heemst zet alles wat je weten moet over de Rotterdamse formatie uiteen.

Peter van Heemst Beeld: Jeroen van de Ruit

1. Is de burgemeester belangrijk bij de coalitieonderhandelingen?

Nee. Een wijze burgemeester, en dat is Aboutaleb, bemoeit zich daar ab-so-luut niet mee. Ik vond zijn reactie op de uitslagenavond al een stapje te ver gaan. “Partijen moeten nu de scherven bij elkaar gaan vegen, maar gelukkig heb ik een potje lijm klaar staan”, beweerde hij parmantig.  De burgemeester heeft niet meer dan een ceremoniële rol, net als de Tweede Kamervoorzitter bij de landelijke formatie. De Rotterdamse politiek zal er echt op eigen kracht uit moeten komen. En dat gaat ze gegarandeerd lukken ook. Met of zonder De Aboutaleb Alles-Lijmer.

2. Twee verkenners, is dat niet een tikkeltje overdreven?

Ja. Zeg maar gerust schromelijk overdreven. Een verkenner heeft maar één taak: nauwgezet uitzoeken welke coalitie de meeste kans van slagen lijkt te hebben. Als hij dat heeft vastgesteld, verschijnt de formateur op het toneel om de inhoudelijke gesprekken te leiden. Eerdmans kwam met een verkenner op de proppen. Die zou op donderdag al aan de slag gaan. Daar wilde de rest van de fractievoorzitters een mannetje naast. En dus kwam die er. Op vrijdag. Eisten ze dat voor de zekerheid? Uit wantrouwen? Om hem op zijn nummer te zetten? Dat zou allemaal heel goed kunnen.

3. Twee verkenners zonder politieke ervaring, is dat handig?

Nee. Het is zelfs onhandig. In Den Haag gaat VVD-coryfee Hans Wiegel aan de slag. In Utrecht oud-GroenLinks Tweede Kamerlid en wethouder Andrée van Es. We zien het overal. Ingewikkelde politieke situaties vragen om brede politieke ervaring en scherp politiek inzicht. Maar in Rotterdam zoeken we ons formatieheil steevast bij niet-politieke figuren. Kappen met die gewoonte, is mijn idee.

4. Heeft de grootste partij min of meer recht op een plek in de nieuwe coalitie?

Nee. Geen recht in de zin van een grondrecht of iets dat in de gemeentelijke verordening is vastgelegd. Wel is het een vanzelfsprekendheid dat de grootste niet buitenspel komt te staan. Maar zowel lokaal als landelijk zijn er uitzonderingen op deze hoofdregel. En vlak een dingetje niet uit: drie partijen hebben op 21 maart het slechtste resultaat uit hun geschiedenis gescoord: PvdA, CDA en, jawel, Leefbaar Rotterdam.

5. Wat zou een voor de hand liggende coalitie zijn?

In mijn ogen eentje waaraan Leefbaar, VVD (grote winnaar), CDA, D66 en ChristenUnie meedoen. Dan hebben we in Rotterdam een lokale variant op Rutte 3 aangevuld met Leefbaar. Er zitten twee vette ‘maren’ aan deze variant: heeft D66 er echt trek in en is dit de club waarin de VVD zich serieus senang gaat voelen?

Reken maar dat opperbaas Jesse Klaver over de schouders van Judith Bokhove meekijkt

6. Heeft de landelijke politiek invloed op de Rotterdamse coalitie-onderhandelingen?

Ja, driewerf ja. Reken maar dat opperbaas Jesse Klaver over de schouders van GroenLinks-leider Judith Bokhove meekijkt. En ook Alexander Pechtold laat zijn Rotterdamse sous-chef Said Kasmi vast niet aan zijn lot over. Dus toetreden tot een Rotterdamse coalitie doen D66 en GroenLinks alleen als in Den Haag het licht op groen is gezet.

7. Welke partijen doen mee in het Grote Onderhandelingsspel?

In mijn ogen Leefbaar, VVD, D66, GroenLinks en de PvdA. Denk, dé grote winnaar van de Rotterdamse verkiezingen staat buitenspel. En met Tunahan Kuzu in de gemeenteraad lijkt een normalisatie van de verhoudingen verder weg dan ooit. Ook om de PVV wordt met een grote boog heen gelopen.

8. En de kleintjes, met 1 of 2 zetels in de raad, hoe zit het daar mee?

Die kunnen weleens een verrassende rol gaan spelen. We zagen vorig jaar al hoe de eenmansfractie van de ChristenUnie de coalitie van Leefbaar, D66 en CDA te hulp schoot toen die plots haar meerderheid in de raad zag kopje ondergaan. Nu zouden Nida, Partij voor de Dieren, 50Plus, SP en ChristenUnie mee kunnen doen aan het maken van een coalitieakkoord zonder een wethouderspost te claimen. Zo vergroot een nieuw college haar draagvlak in de raad (én in de stad) en krijgt de oppositie reële invloed op het collegebeleid. Dat laatste zou een doorbraak zijn.

9. Waarom staat het CDA niet in het vorige rijtje?

Omdat het CDA met 2 zetels een heel bijzondere plek inneemt. Ze is de enige partij (echt waar) die in Rotterdam sinds 1998 non-stop aan het college meedoet. Ze beschikt over een wethouder die dolgraag door wil en die ook nog eens kan zorgen voor wat bestuurlijke continuïteit. En als klap op de vuurpijl is het natuurlijk handig om een CDA-wethouder uit Rotterdam te laten lobbyen bij een CDA-minister in Den Haag. Dus het CDA houdt zich muisstil, wacht af en loert op haar kansen.

10. Staan alle fractievoorzitter even sterk in hun schoenen?

Nee. Daar liggen echt behoorlijk grote verschillen. Judith Bokhove (GroenLinks) en Vincent Karremans (VVD) hebben klinkende overwinningen behaald, dus kunnen zij min of meer rekenen op een carte blanche. Hetzelfde geldt merkwaardig genoeg ook voor PvdA-leider Barbara Kathmann, die met een ongekend slecht resultaat thuiskwam, maar toch volgens vriend en vijand een ongekend overtuigende campagne had gevoerd. Lastiger zit het bij D66, waar de nummer 2 op de lijst nota bene meer stemmen scoorde dan de nummer 1. Vaak is dat de start van veel intern gerommel. En ja, bij Leefbaar weet je het nooit. Daar was de hele club eensgezind tijdens de campagne (een prestatie van formaat) maar Eerdmans is en blijft een leider zonder al te veel intern gezag.

Alles, maar dan ook alles heeft Eerdmans ervoor over om weer mee te kunnen doen aan het college

11. Dus het is nog even wachten, aftasten, tijd winnen, wennen en dan zijn VVD, D66, CDA, Leefbaar en ChristenUnie eruit (samen 24 zetels)?

Nee. Was het voor Eerdmans maar zo simpel. Formeren is op de eerste plaats tellen, tellen en nog eens tellen. Er zijn vier coalities met Leefbaar denkbaar en maar ook zeker drie zonder. Leefbaar loopt dus op eieren.

12. Thierry Baudet: zegen of vloek?

Alles, maar dan ook alles heeft Eerdmans ervoor over om weer mee te kunnen doen aan het college. In 2014 was dat al goed te zien: binnen twee dagen na de verkiezingen nam hij onder druk van D66 publiekelijk afstand van alle lelijke dingen die Wilders en de PVV over moslims, Marokkanen en hoofddoeken hadden geroepen. Op de eis van D66 dat hij nu Thierry Baudet laat vallen als een baksteen, heeft hij tot nu toe schamper gereageerd. In de campagne was de alliantie met Baudet (notoir VVD- en D66-basher) een zegen. Bij de formatie ongetwijfeld een vloek. Daar komt bij dat Eerdmans misschien alle campagnepraat kan inslikken, maar achter hem zit een fractie die daar de komende vier jaar vrolijk mee verder gaat. Met dat dubbelspel van Leefbaar heeft D66 in de periode 2014- 2018 lelijk kennisgemaakt.

13. En dus?

Dus zouden VVD en D66 de steven kunnen wenden in de richting van PvdA, GroenLinks en CDA. Barbara Kathmann liet al weten geen brood te zien in samenwerking met Leefbaar. Niet erg hoffelijk richting de verkenners. Maar wel een niet mis te verstane boodschap richting de partijen waarmee de PvdA maar wat graag in zee zou willen gaan. En in één beweging snoerde ze ook de PvdA-leden de mond die wel met Leefbaar hadden willen praten.  

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tag: Gemeenteraadsverkiezingen 2018

Secties: Politiek en Verkiezingen 2018

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *