voor de harddenkende Rotterdammer

In de aanloop naar de verkiezingen spitten Vers Betonredacteuren de verkiezingsprogramma’s door. Deze aflevering: hoe denkt de Rotterdamse politiek over de toekomst van het Schieblock?

In 2008 moest het Rotterdam Central District het paradepaardje van de stad worden. Hét visitekaartje van het nieuwe Rotterdam, met een ‘unieke mix van wonen, werken en ontspannen’. Tien jaar later is het Central District inderdaad een van de paradepaardjes van Rotterdam. Maar niet zoals de gemeenteraad het had bedacht.
Van de visie die vastgoedcowboy (en eigenaar van een deel van het vastgoed) Luc Smits en wethouder Hamit Karakus (PvdA) voorspiegelden is alleen de herontwikkeling van het voormalige Stationspostkantoor (PostCS) uitgevoerd. Wat oud is, is voorlopig blijven staan. Door de vestiging van diverse ondernemers in het gebied zoals het architectenbureau ZUS, poppodium Annabel, het Hiphophuis en de Biergarten is het gebied getransformeerd tot een creatieve broedplaats waar Rotterdam afgelopen jaren internationaal mee scoorde.

Het kantoorgebouw het Schieblock in de huidige vorm – de Dakakker, Luchtsingel, en Biergarten incluis – vormt de spil in deze ontwikkeling en dankt haar bestaan dus aan de crisis. En Rotterdam dankt zijn prominente plek op ‘must-see’ lijstjes van onder andere de New York Times, Time Magazine en Lonely Planet deels aan het succes van het Schieblock en omgeving.

Oude meuk of creatieve broedplaats?

De gemeentelijke dienst Stadsontwikkeling ontwikkelde in september 2017 een nieuw plan voor het gebied dat meer rekening houdt met bestaande bebouwing (en huurders) dan het plan van 2008. Het Schieblock en een deel van de Delftsestraat zou blijven staan en onderdeel worden van de nieuwe ontwikkelingen. De tekeningen tonen futuristische torens bovenop bestaande wederopbouwfundamenten.
Dat klinkt als een zegen voor creatief Rotterdam, maar de nachtmerrie van raadsleden van de VVD en Leefbaar Rotterdam. Leefbaar Rotterdammer Bart-Joost van Rij wil af van de “oude meuk met huurders die niet meer betalen dan 60 euro per vierkante meter”, zo stelde hij in het AD (uit navraag bij de huurders blijkt de huur significant hoger te liggen). De politieke boodschap van Leefbaar is overgekomen: nu Rotterdam uit de crisis is geklommen mag er weer stevig gebouwd worden.
Wat zien de Rotterdamse politieke partijen als toekomst voor het Schieblock en omgeving? De meeste partijen hebben zich nog niet uitgesproken over het stukje stad tussen het Centraal station, Delftsestraat, Hofplein en het spoor. Hoewel er veel meningen circuleren over het gebied en de mislukte vastgoedplannen van Luc Smits en oud-wethouder Karakus schrijft slechts een enkele partij er over in het partijprogramma. In algemene claims over de creatieve economie van Rotterdam, over kunst en cultuur, valt te ontwaren wat de verschillende partijen in petto hebben voor Rotterdam’s creatieve ‘meevaller van de crisis’.

De partijstandpunten

Politiek rechts profileert zich in het nieuws sterker over het Schieblock dan in haar partijprogramma’s: waar raadsleden in de krant vooraan staan om hun mening te geven, rept bijvoorbeeld de Rotterdamse VVD er met geen woord over. Culturele meerwaarde wordt gepresenteerd als wenselijk bijproduct van – en niet als voorwaarde voor – grote bouwprojecten.

In het partijprogramma van Leefbaar Rotterdam wordt iedere onderneming afgerekend op hoe veel banen deze voor Rotterdam oplevert. Ook de culturele sector moet dus de eigen broek ophouden en niet voorgetrokken worden in gebiedsontwikkelingen. Hoewel broedplaatsenbeleid of leegstand geen plek hebben in dit partijprogramma moge duidelijk zijn dat geen van deze standpunten de kleine ondernemers in het Schieblock in de hand werken.

2_Schiekadeblok_hoogbouw_ZUS
Beeld van een mogelijke toekomst van het Schieblock en omgeving, ontwikkeld voor de KiesKijker van Vers Beton

Wie concreet wil lezen over het lot van de creatieve flat slaat linksaf. De SP maakt in haar 125 pagina’s tellende boekwerk duidelijk dat het gebied tussen Delftsestraat en Schiestraat (Schieblock en omgeving) behouden moet blijven. De partij herkent in de culturele broedplaats de meerwaarde die ZUS en andere ondernemers gevestigd in de Delftsestraat en het Schieblock er ook in herkennen.

De andere partij die het Schieblock in de huidige vorm omarmt is de lokale partij Stadsinitiatief, de enige zelfbenoemde ‘a-politieke partij’ in de Rotterdamse politiek. De naam van de partij is afgeleid van de gemeentelijke prijsvraag die de stad in 2011 de houten Luchtsingel en daarmee een voetgangersverbinding tussen CS, Hofplein en de Hofbogen opleverde. Uit een persbericht van Stadsinitiatief: “De opleving van dit gebied dankzij initiatiefrijke Rotterdammers mag niet verloren gaan vanwege louter financieel georiënteerde nieuwbouwplannen”.
GroenLinks noemt het Schieblock in het programma niet letterlijk, maar de positie van de partij laat zich makkelijk raden. GroenLinks Rotterdam trok in 2011 zelf in het Schieblock en richt haar cultuurbeleid op de stokpaardjes van de creatieve broedplaats: een gevarieerd uitgaansaanbod, ruimte voor kunstenaars, toerisme en kleine culturele instellingen. Bovendien gaat GroenLinks voor besluitvoering van onderop, wat in dit geval zou betekenen dat het belang van de zittende ondernemers zwaar zouden mogen wegen.

1_Schiekadeblok_variatie_ZUS
Beeld van een mogelijke toekomst van het Schieblock en omgeving, ontwikkeld voor de KiesKijker van Vers Beton

D66 wil zich inzetten voor een sterkere band tussen de culturele en de bedrijfssector en een broedplaatsenbeleid. De PvdA sluit zich daarbij aan onder het mom ‘cultuur draagt de economie’. Beide partijen vinden dat Rotterdam een stimulerende voedingsbodem en een open klimaat nodig heeft om een fijn vestigingsklimaat voor de creatieve industrie te zijn.
Veel partijen spreken zich niet uit over de kwestie. De ChristenUnie fractie in Dordrecht prees de Dakakker als urban farming-initiatief waar Dordrecht een voorbeeld aan kan nemen. NIDA heeft kunst en cultuur hoog in het vaandel staan, maar dat richt zich meer op woonwijken dan het centrum. CDA beschouwt cultuur met name als het verenigingsleven. En de Partij voor de Dieren zet zich met name in voor een groen, diervriendelijk en sociaal Rotterdam, waarin cultuur wordt gewaardeerd maar niet per se op alle fronten wordt gesteund.

Wat gebeurt er na de verkiezingen?

Besluitvorming door de gemeenteraad is voorlopig uitgesteld tot na de verkiezingen op 21 maart. Het zou voorbarig zijn om te zeggen dat alleen de uiterst linkse en rechtse kanten van de Rotterdamse politiek een uitgesproken mening hebben over het Schieblock. Afgaand op de programma’s profileren slechts twee partijen zich ondubbelzinnig voor een bottom-up herontwikkeling van het gebied tot een gemengde woon-werkbuurt, waarbij bestaande panden worden hergebruikt.

Op 12 januari 2018 overhandigde architectenbureau ZUS een brief aan burgemeester Aboutaleb, die onderdeel vormde van de tentoonstelling ‘Letters to the Mayor’ in Het Nieuwe Instituut. De architecten willen vooruitlopend op de besluitvorming een dialoog met de politiek over de gewenste sfeer en uitstraling op gang brengen maar wel vanuit een onafhankelijke rol. Om dat gesprek op gang te brengen richtte ZUS een kleine tentoonstelling in met maquettes van de stad, waarin kansen en knelpunten – economisch, ruimtelijk, sociaal – getoond worden.
En eerlijk is eerlijk: beelden zeggen meer dan woorden alleen. Visualisaties brengen de potenties van het gebied naar voren, toch bieden ze vooralsnog weinig houvast. Nog niet in ieder geval; dat zal blijken na de verkiezingen.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
Sophie Rijnaard

Sophie Rijnaard

Sophie Rijnaard (1993) studeerde sociale geografie, politiek en cultuurwetenschappen en belandde daarna in de stedenbouwkunde. Na twee jaar met plezier in die sector gewerkt te hebben, richt ze zich nu weer op schrijven. Ze is copywriter bij communicatiebureau KesselsKramer en aspirant journalist bij Vers Beton. Omdat ze haar werkveld graag net zo divers houdt als haar studiekeuzes, schrijft ze daarnaast ook regelmatig tentoonstellingsteksten voor culturele instellingen en maakt ze programma’s. Het houdt haar in ieder geval van de straat.

Profiel-pagina
frank hanswijk

Frank Hanswijk

Frank Hanswijk (Rotterdam, 1971) is een Rotterdamse fotograaf. Hij ontwikkelde zich breed met werk in journalistiek, reclame, theater en architectuur. De laatste jaren concentreert zijn werk zich steeds meer op architectuur en landschap. Hij benadert de architectuur niet als object maar als plek waarin de mens, al dan niet op de foto aanwezig, een cruciale rol speelt.

Profiel-pagina
Lees 4 reacties