Economie9 maart 2018

Zuid en lager opgeleiden profiteren niet van de economische groei, tonen de nieuwste cijfers

De nieuwe Economische Verkenning Rotterdam (EVR) voor 2018 is gepresenteerd, met de meest recente cijfers en essays over de Rotterdamse economie. Wij destilleerden drie trends uit het rapport: Rotterdam wordt minder afhankelijk van de haven, de tweedeling in de stad zet door en hoger opgeleiden hebben de banen voor het uitzoeken.       

Beeld: Matzwart

Minder havenstad

De economie in Rotterdam en regio groeit. In 2018 naar verwachting met bijna drie procent, en daarmee zet de opgaande lijn van de laatste jaren door. Het bruto binnenlands product (de geldwaarde van de economie) neemt toe, er zijn meer banen bijgekomen en de werkloosheid neemt af. Maar wat direct opvalt is dat dit gebeurt zonder noemenswaardige groei in het maritieme (industriële) cluster, waar de regio traditioneel zwaar op leunt. Ofwel: zonder de haven. De grootstedelijke economie raakt niet meer van zijn stuk door tegenvallende resultaten in het havenindustrieel complex. Voorheen was dat wel anders.

"Er zijn meer banen gekomen, maar zonder noemenswaardige groei in de Haven"

“Het groeicijfer van de regio Rijnmond blijft intact, ook met minder haven. Deze ontwikkeling is zeer spannend”, stelt Walter Manshanden van de Netherlands Economic Observatory in Rotterdam. Met anderen schreef hij een bijdrage voor de EVR 2018 met daarin de meest in het oog springende economische kengetallen. Als de haven het niet is, waar komt de groei dan vandaan? Manshanden en collega’s verklaren het aan de hand van de consumptieve bestedingen.

Ofwel: mensen geven weer uit. De aantrekkende huizenmarkt en investeringen in woningen zijn belangrijke peilers van positief koopgedrag, net als de goeddraaiende horeca. “De groei ontstaat in de wijken waar huishoudens hun geld willen uitgeven aan consumeren”, aldus Manshanden. Anders dan eerst het geval was, is de trend dat het geld tegenwoordig meer in de stad blijft. Of ernaartoe komt door het stijgend toerisme.  

Ook gaat het goed met de zogenoemde business-to-business (‘producentendiensten’, in EVR-termen). Bedrijfsverzamelgebouwen in de binnenstad van Rotterdam zitten vol met start-ups die in hoofdzaak andere bedrijven als klant hebben. Manshanden ziet dit als een veelbelovende ontwikkeling, aangezien de start-ups toegevoegde waarde vasthouden in Rotterdam en regio. Dit kan de logge havenindustrie openbreken en daarmee nieuwe markten aanboren. “Nieuwe bedrijvigheid die de haven innoveert. Dat heeft de stad nodig.”          

De Rotterdamse economie is in de laatste jaren dus diverser geworden. Dienstverlening voor het ‘goede leven’ zit in de lift. Maar dat levert niet automatisch groei overall: het aandeel van de sectoren industrie, handel, vervoer en opslag is nagenoeg gelijk gebleven. En laat daar nu net de meeste banen voor lager opgeleiden zitten.

De petrochemie is sterk afhankelijk van schommelingen in de prijs van aardolie op de internationale markt, en daar gaat het momenteel niet voor de wind. De olieprijs daalde structureel in de afgelopen jaren, met als gevolg afschrijvingen van investeringen die uitgaan van om en nabij honderd dollar per barrel. Dat voelt het maritieme cluster en brengt onzekerheid met zich mee. Toch gloort er hoop in de haven door de op handen zijnde energietransitie: nieuwe diensten en goederen komen op den duur onze kant op.

Beeld: Matzwart

Tweedeling in de stad

Duidelijk is te zien dat de economische ontwikkeling van Rotterdam ongelijk is verdeeld. Het centrum kent een flinke groei in het aantal banen maar de rest van de stad niet. Vooral sommige oude stadswijken op Zuid profiteren niet mee van de groei in de diensten voor consumenten en producenten.

De nieuwe banen in Feijenoord zijn slechts voorbehouden voor de Kop van Zuid en IJsselmonde staat qua banen zelfs flink in de min. Daar zijn tussen 2014 en 2016 bijna duizend banen verdwenen, toen een schoonmaakbedrijf wegviel als een van de grotere werkgevers. “Dan ontstaat er gelijk een gat”, verklaart Manshanden. “Als de vraag naar arbeid niet door een ander wordt opgevuld, is er sprake van marktfalen.”   

"Dat de bestedingen achterblijven op Zuid, is een veeg teken" 

Toch is het niet automatisch zo dat matige of negatieve banengroei in bepaalde wijken daar ook tot werkloosheid leidt. Van de 2.500 nieuwe banen in het Centrum kúnnen Zuiderlingen natuurlijk ook profiteren. Toch blijkt uit de EVd 2018 dat tit weinig gebeurt, te zien aan he  herstel van de huizenmarkt. Het centrum en de wijken eromheen hebben een hogere WOZ-waarde; woonmilieus var mensen die wat te besteden hebben.

In verderaf gelegen gebieden neemt de WOZ-waarde nauwelijks toe of zelfs af, zoals in Pernis en ‘krimpgebied’ IJsselmonde. De tweedeling wordt groter. Manshanden legt hierbij een dwarsverband met economische groei, “want consumptie is een functie van wonen en werken.”.We geven kortom, ons geld uit in de eigen wijk en waar we het verdienen. Dat de bestedingen achterblijven op Zuid, mag daarom worden gezien als een veeg teken.  

Het achterblijven van herstel op de banen- en huizenmarkt in bepaalde delen van de stad duidt dus op een minder kapitaalkrachtige bevolking. Het wijst er ook op dat middelbaar en hoger opgeleiden in die delen van de stad geen baan kunnen vinden. Als economische wetmatigheid geldt dat “de bedrijven zich vestigen waar hun werknemers wonen”, weet Manshanden. Het gevolg is dat het ‘geld uitgeven’ daar achterblijft en dat de randgebieden van Rotterdam niet meekunnen met het succesverhaal van het Centrum, de Kop van Zuid, Noord, Kralingen-Crooswijk en Delfshaven. Deze twee snelheden in economische ontwikkeling leiden tot een verdere tweedeling in de stad.

 

Beeld: Matzwart

Hoger opgeleiden zijn spekkoper

Over banen gesproken: slechts een op de vijf nieuwe banen in 2018 gaat naar lager opgeleiden (MBO of lager). Het leeuwendeel van de banen is voorbestemd voor mensen met een middelbaar of hoger opleidingsniveau. Dat heeft te maken met het profiel van Rotterdam als stad voor dienstverlening. De zakelijke diensten (zoals marktonderzoek en ICT) zijn het speelveld van hoger opgeleiden. Als de stad zich meer toespitst op dienstverlening heb je het kortom als hoger opgeleide goed.

Daar komt bij dat Rotterdam eigenlijk relatief weinig hoger opgeleiden heeft ten opzichte van andere grote steden. Voor deze groep op de arbeidsmarkt liggen de banen in de huidige economie voor het oprapen.

"Minder dan de helft van de lager opgeleiden tussen 15 en 75 is aan het werk"

Het overgrote deel van hoger opgeleiden (85%) in Rotterdam neemt deel aan de arbeidsmarkt, concludeert de EVR 2018 op basis van cijfers uit 2016. Van deze groep is vrijwel iedereen aan het werk.  

Voor lager opgeleiden ziet het plaatje er totaal anders uit. Van de bevolking van 15 tot 75 jaar is minder dan de helft van de lager opgeleiden aan het werk of actief ernaar op zoek. Met 14% is de werkloosheid fors te noemen, terwijl het landelijk gemiddelde uitgaat van een kleine tien procent. Voor deze groep is de hoop gevestigd op de sectoren die het momenteel zwaar hebben, zoals vervoer en opslag. De horeca daarentegen biedt ook hoop, net als de bouw. Dit zijn overigens wel sectoren die het onmiddellijk voelen als de economische groei afvlakt.

Het positieve effect van opleiding op werk had nog sterker kunnen zijn met een gemiddeld hoger opleidingsniveau. Maar voor het moment is dat toch vooral wensdenken. Een deel van de economische groei gaat aan de stad voorbij. En dat is volgens Manshanden zo erg nog niet. “Veel hoger moet de groei niet zijn. Daarvoor is de stad te laag opgeleid; dat kan ze niet aan”.

Toch nog altijd die havenstad, Rotterdam. Maar ook een nieuwe Rotterdamse economie tekent zich steeds duidelijker af. 

 

 

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met de EVR. Benieuwd wat dit inhoudt? Het nieuwste EVR-magazine 2018 met als thema ‘aantrekkelijke stad’, vind je hier

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:economische groei, EVR, haven, havenstad, horeca, opleidingsniveau, trends, werkloosheid en woonvisie

Sectie: Economie

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *