voor de harddenkende Rotterdammer

De aanpak van de klimaatopgave voor de Rotterdamse haven legt grote verschillen bloot tussen de politieke partijen. Vers Beton fileert alle programma’s en ziet vijf visies, variërend van totale ontkenning tot snoeihard activisme.

Dubbel glas installeren, vaker de metro pakken, minder vlees eten: wie haar CO2-voetafdruk wil verlagen, kan direct aan de slag. Maar willen we als Rotterdammers écht iets doen aan onze CO2-uitstoot, dan is er maar één plek waar we al onze pijlen op moeten richten, en dat is de haven. De industrie in de Rotterdamse haven is namelijk goed voor 90% (!) van de CO2-uitstoot in Rotterdam (en trouwens ook 20% van de Nederlandse CO2-uitstoot; waar een kleine stad groot in kan zijn). Vooral de aanwezige kolencentrales en olieraffinaderijen zijn daar debet aan.
Tegelijkertijd is de haven meer dan alleen een hinderlijke barrière voor de realisatie van het mondiale klimaatakkoord uit 2015. Het is óók de plek waar dagelijks een kleine 200 duizend mensen werken. Zo’n 1 op de 5 inwoners van regio Rijnmond ontvangt op die manier maandelijks zijn salaris. En er wordt geld verdiend. Veel geld. Jaarlijks creëert de Rotterdamse haven €21 miljard aan toegevoegde waarde, oftewel 3% van het Bruto Binnenlands Product.
Oftewel: de impact van de Rotterdamse haven op milieu, economie en werkgelegenheid is immens, dus elke actie leidt tot drastische reactie.
Maar dat er aan knoppen gedraaid gaat worden, dat staat vast. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft ambitieuze doelen: De CO2-uitstoot moet in 2025 50% lager liggen dan in 1990, terwijl het aandeel hernieuwbare brandstoffen naar 30% moet groeien. Dat vereist radicale stappen. Maar wat zijn die radicale stappen, en hoe zet je die? Analyse van alle partijprogramma’s levert 5 visies op over hoe de politiek zich zou moeten opstellen, variërend van ‘alle kolen direct de haven uit’ tot ‘als we er niets over zeggen, is er ook niets aan de hand’.

1_HavenKlimaat_Rémon-Mulder
Beeld door: beeld: Rémon Mulder

#1: 'De haven is onze banenmachine, daar blijf je vanaf'

De traditionele rechtse partijen, VVD en Leefbaar Rotterdam, zijn er duidelijk in: de haven en de aanwezige industrie moet je faciliteren, omdat zij voor banen zorgt. Duurzaamheid is daarbij geen doel op zich, dus niets om harde eisen voor op te leggen.
Niet dat deze partijen expliciet tegen duurzaamheid zijn. Welnee. Zeker de VVD vindt dat een nobel doel. “De Rotterdamse VVD is voorstander van de energietransitie, hernieuwbare energieopwekking en een circulair businessmodel […] De energietransitie […] van de Rotterdamse haven zal wat ons betreft leiden tot meer bedrijvigheid en werkgelegenheid voor Rotterdammers.” Maar harde eisen daaraan stellen die ten koste gaan van die werkgelegenheid, dat is de melkkoe met de CO2 weggooien, zeg maar.
Bij Leefbaar Rotterdam krijgen zaken als ‘duurzaamheid’ en ‘CO2’ geen aandacht, hoewel er impliciet gehint wordt op de nieuwe, groene economie. “De opgave voor de komende jaren is het uitbouwen van bestaande ontwikkelingen en het omarmen van nieuwe.” Eén zin later blijkt alleen dat omarmde nieuwe bedrijven niet per se groen of innovatief zijn. “Onderaan de streep telt voor ons namelijk maar één ding: hoeveel banen levert het op voor Rotterdammers? Hoe meer hoe beter.” Krijgen we misschien alsnog die kerncentrale!

2_HavenKlimaat_Rémon-Mulder
Beeld door: beeld: Rémon Mulder

#2: Roepen, roepen, niet eisen

De politieke middenmoters CDA en PvdA (plus haar spin-off Denk) tonen al meer ambitie in hun programma’s. De haven en de aanwezige industrie moeten idealiter vergroenen, want het drietal begrijpt dat het huidige industriële cluster niet het eeuwige leven heeft. Maar dat moet ze vooral zelf doen, want zij gaan dat niet eisen.
Bij het CDA komt dat vertrouwen in het zelfverduurzamende vermogen voort uit een soort techno-optimisme. Om dat potentieel aan te wenden, moet de overheid wel faciliteren, zoals met de vennootschapsbelasting. Wat de partij daarbij slim doet, is om van het Havenbedrijf te eisen met een actieplan te komen voor de realisatie van de gewenste ‘klimaatneutrale haven in 2050’.
De PvdA, als zelfverklaard hoeder van de werkende Rotterdammer, ziet ook liever minder CO2 de lucht in verdwijnen (‘Rotterdam wordt de duurzaamste havenstad’, zo is het streven), maar is als de dood dat er banen verdwijnen door de bijbehorende transitie. En dus gaat de PvdA ‘met het Havenbedrijf harde afspraken maken dat het aantrekken van bedrijven samen moet gaan met werkgelegenheid’. Maar wat er precies met de oude industrie moet gebeuren, en wie de kosten van de transitie betaalt, dat blijft in het ongewisse.
Ook Denk droomt van vergroening (zo wil de partij dat de gemeente inzet ‘op een haven die een centrale positie inneemt in de circulaire en de duurzame economie’). Maar door de bijbehorende acties consequent in lijdende vorm op te schrijven, zullen we nooit te weten komen wie dat dan precies gaat realiseren, waarom, en met welk geld. Geparafraseerd gezegd: de weg naar de klimaatverandering is geplaveid met partijprogramma’s van Denk.

woonreferendum-markvanwijk-1

Lees meer

De Rotterdamse KiesKijker

Stem met je verbeelding! De KiesKijker is de eerste 'stemwijzer' die louter uit beeld…

#3: 'De haven moet nu echt aan de slag, anders...'

Het valt wel vaker op in de politiek: als je de ergste ideologie eruit haalt, dan vormen D66 en de ChristenUnie een overlappend venndiagram. Dat geldt ook in Rotterdam (waar de SGP in naam gelijk, maar in verhouding kleiner is en dus minder in de melk te brokkelen heeft) voor de transitie van de haven. Beide partijen zijn er duidelijk in: de haven moet radicaal veranderen. Die verandering mag het bedrijfsleven in eerste instantie zelf realiseren, maar lukt dat niet, dan gaat de gemeente keuzes afdwingen.
ChristenUnie-SGP pleit voor ‘een toekomstbestendige haven, zodat de haven ook in de toekomst werkgelegenheid biedt en niet langer een grote veroorzaker is van de CO2-uitstoot van Nederland’. En ja, daar is een transitie voor nodig, en die komt er niet zomaar. Dus, waarschuwt zij: ‘Als grootaandeelhouder moet Rotterdam bijsturen wanneer dit nodig is’.
Ook D66 (dat van alle partijen het meest uitgebreid spreekt over de verduurzaming van de haven) wil dat de gemeente als ‘actief aandeelhouder’ het Havenbedrijf ‘ondersteunt’ bij het varen van een ‘echt duurzame koers’. Dat betekent dat onder meer de overstap naar groene grondstoffen, sluiting van kolencentrales en verplichte jaarlijkse transitie-rapportage door het Havenbedrijf. Bonuspunten krijgt D66 voor het idee om de financiële begroting van de gemeente te koppelen aan een koolstof- en grondstofbegroting, zodat het één niet ten koste van het ander kan gaan.

4_HavenKlimaat_Rémon-Mulder
Beeld door: beeld: Rémon Mulder

#4: 'De haven doet niets, dus wij nemen het over'

Het is net niet het volledige linkse verbond, maar behalve de PvdA zijn deelnemers SP, GroenLinks en NIDA (geholpen door de Partij voor de Dieren) het roerend eens over de haven. De bedrijven daar, die doen veel te weinig aan verduurzaming. Bovendien zijn zij absoluut niet op hun blauwe ogen te geloven dat ze zelf het verschil gaan maken. En dus moet de politiek zelf het heft weer in handen nemen. Dat betekent: de rol van de gemeente als grootste aandeelhouder van het Havenbedrijf Rotterdam (70%, de andere 30% is van het Rijk) veranderen van passief naar actief. Maak je borst maar nat, haven!
Bij GroenLinks betekent havenbaron spelen dat de gemeente ‘de regie voert’ voor de realisatie van onder meer sluiting van de kolencentrales, overstap van olie naar biomassa als grondstof, energieneutraal draaien in 2030 en het ‘stoppen met verouderde en vervuilende industrie die onze lucht, grond en water vergiftigt’. Dat laatste klinkt jammer genoeg als gratis geld. Want over welke bedrijven gaat het hier, hoe sluit je hen, en wie gaat dat betalen?
Ook NIDA pakt uit, want zij gaat op ‘alle mogelijke manieren’ de transitie in de haven stimuleren. Oftewel: sluiting kolencentrales en afbouw kolenoverslag, afvang CO2 en bouw windparken. Verder kiest NIDA voor een ‘duurzame invulling’ van het aandeelhouderschap in het Havenbedrijf. Want, schrijft zij op poëtische wijze: “Niet de financiële winst is leidend, maar een zo sociaal, duurzaam en inclusief mogelijke stad.”
Partij voor de Dieren komt – naast actief aandeelhouderschap, sluiting van kolencentrales en afbouw kolenoverslag – met enkele eigen ideeën, zoals een klimaatfonds voor financiële hulp bij duurzame bedrijfsplannen, het einde van de op- en overslag van (veelal Amerikaans schalie)gas en boetes als bedrijven niet de wettelijk verplichte maatregelen nemen voor energiebesparing.
SP, dat zowaar even radicaal duurzaam uit de hoek komt als GroenLinks, combineert veel van deze eisen tot vergroening met aandacht voor de sociale aspecten van de transitie. Als enige partij durft zij zo eerlijk te zijn om toe te geven dat de overgang – in ieder geval in eerste instantie – veel geld en veel banen gaat kosten. En dus eist zij niet alleen sluiting van vervuilende industrie, maar ook de komst van een ‘fatsoenlijk afvloeiings- of omscholingstraject’ voor de ontslagen werknemers.

#5: 'Haven? Energietransitie? Waar heb je het over?'

En soms zijn problemen heel makkelijk op te lossen. Want waarom met antwoorden komen als je het onderwerp ook gewoon kunt doodzwijgen? Zowel 50Plus als PVV zegt daarom helemaal niets over de haven en de noodzaak tot verduurzaming. Ja, Rotterdam is volgens 50Plus een havenstad, zover komen we nog wel. Maar wat daar precies gebeurt en wat de politiek daarmee moet, dat zullen we nooit te weten komen – tenzij de partij van plan is om de aangekondigde bijenhotels en vlinderlocaties op Maasvlakte II te plaatsen.
De PVV weet in ieder geval wel wat er níét moet gebeuren. Ondernemers (ongeacht welke) moeten ‘minder vergunningseisen en minder bureaucratie’ krijgen, wat voor sommige bedrijven in het industrieel havencluster (hallo Odfjell!) natuurlijk een godsgeschenk is. Ook moeten we ‘stoppen met onzinsubsidies voor […] duurzaamheid’, dus als er al iets verduurzaamd moet worden, dan gaat de overheid niet bij helpen.
Nouja, tenzij het zorgt voor minder islam natuurlijk.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
Inge

Inge Janse

Inge Janse (1981) is geboren en getogen in Nieuw-Lekkerland, studeerde Nederlands & taalwetenschap en woont in Delfshaven. Hij werkt als freelance journalist, redacteur en presentator.

Profiel-pagina
Avatar-remon-mulder

Rémon Mulder

Rémon Mulder (1994) is een dromer en een tekenaar. Hij houdt zich als stedenbouwkundige graag bezig met de stad. Hij gebruikt zijn tekeningen tijdens het ontwerpen om de verbeelding van de toeschouwer aan te wakkeren, en een toekomstige wereld te onthullen.

Profiel-pagina
Nog geen reacties