Advertentie

Pionect top banner_V2
Voor de harddenkende Rotterdammer

Her en der in Rotterdam Noord staan mobiele billboards van de gemeente. Met pasfoto’s en – onleesbaar klein – de namen van kandidaten voor de wijkraden. Het is een symbool voor de grove denkfout in dit experiment, betoogt Pytrik Schafraad. Het ontbreekt de kiezers volledig aan informatie.

Deze billboards zijn deel van het nieuwste experiment in het kader van bestuurlijke vernieuwing in Rotterdam. Met hun onleesbaar klein geschreven namen van kandidaten, illustreren ze precies de grove denkfout die gemaakt wordt. Want meer informatie over de kandidaten, hun standpunten, of de bevoegdheden van de wijkraden zijn er namelijk niet te vinden. Op de verkiezingswebsite van de gemeente Rotterdam, kun je na goed zoeken dezelfde lijst namen met bijbehorende pasfoto’s vinden. Maar dat is het dan ook wel.
Of toch niet? Op de dag dat ik dit stuk schrijf, verschijnen er opeens korte persoonsbeschrijvingen, met zeer willekeurige inhoud en structuur bij de namen van enkele kandidaten. Dat is meer dan niets, maar nog steeds volstrekt onvoldoende. En later vind ik de papieren versie van zo’n document, maar dan voor de naburige wijk, in mijn brievenbus.

Kiezer op zoek naar informatie

Even terug in de tijd. Najaar 2017. Een brief van de gemeente in de brievenbus. De brief deelt mede dat wij, bewoners van Rotterdam Noord, zijn uitverkoren om voortaan een wijkraad te mogen kiezen in plaats van een gebiedscommissie. Einde mededeling.
In de brief geen enkel argument voor deze bestuurlijke verandering (het is een experiment, leer ik later via Vers Beton en een persbericht van de gemeente). Ook valt er geen woord over de bevoegdheden van deze wijkraden en het verschil in de praktijk, ten opzichte van de gebiedscommissies.
Ook in de media is er weinig aandacht voor de overstap van gebiedscommissie naar wijkraden, de invulling daarvan en de informatietoegankelijkheid voor kiezers in deze wijken. In het Rotterdams Dagblad verschenen afgelopen jaar slechts een bericht met een oproep voor kandidaten en vorige week een kort bericht met de titel ‘Morgen niet 1 maar 3 stembiljetten in je brievenbus’. Daar werden we dus niet wijzer van. Ook RTV Rijnmond wijdt er slechts een enkel kort bericht aan.

Ah, burgerparticipatie

Opvallend genoeg heeft dit alles juist tot doel om de burgerparticipatie in besluitvorming over wijkrelevante onderwerpen makkelijker te maken.
Om lid te worden van een gebiedscommissie of wijkraad hoef je namelijk geen actief lid te zijn van een politieke partij. Wijkbewoner zijn en mee willen doen in de besluitvorming is genoeg. Anderzijds worden de leden van deze wijkraden in tegenstelling tot die van wijkcomités gekozen door medebewoners (wijkcomités worden samengesteld door middel van loting).
Qua democratisch model klinkt de opzet van een wijkraad inderdaad als een goed idee: laagdrempelige participatie in besluitvorming, gedragen door een systeem van evenredige vertegenwoordiging op basis van verkiezingen. Ook uit onderzoek blijkt dat vertegenwoordigingsmodellen waarin kiezers hun vertegenwoordigers zelf kiezen, het zogenoemde democratisch tekort verkleinen. Ze doen dat beter dan lotingssystemen, zoals bij het wijkcomité.
Als inwoner van Noord, zou ik dus best blij moeten zijn met het geschenk van de wijkraad: Besluitvorming zo dicht mogelijk bij de burger, zonder partijpolitiek gekonkel.

De achilleshiel

Ware het niet, dat de ambtenaren en wethouder Eerdmans (LR) – verantwoordelijk voor dit experiment in democratisering – een essentieel element in democratische vertegenwoordiging vergeten zijn. Namelijk, dat de kiezer informatie nodig heeft om een keuze te kunnen maken tussen de kandidaten. Ten eerste ontbreekt de informatie over bevoegdheden en beleidsterreinen van de wijkraden (die niet verstopt is op de gemeentewebsite) en ten tweede informatie over de kandidaten en hun standpunten.
Dat laatste kun je voor gemeenteraden en Tweede Kamer probleemloos overlaten aan de partijen en de media. Zo was er bijvoorbeeld een Rotterdams verkiezingsdebat op de nationale televisie. Maar op het lokale niveau van de wijk, in een nieuw bestuurlijk model, kan de gemeente niet volstaan met een workshop voor kandidaten en een enkel avondje in het buurthuis. Daarmee bereik je het gros van de wijkbewoners niet.
Om een nieuw democratisch instrument en de kandidatenlijst voldoende bekend te maken bij de kiezers is systematische en actieve communicatie van de gemeente nodig. Dat kan niet alleen onder de noemer ‘campagne’ op het bordje van de kersverse kandidaten in dit experiment worden geschoven.

VB—kiesraad—def

Lees meer

Nieuwe koers verkiezingen Rotterdam: snapt u het?

Rotterdam vaart een experimentele koers bij de komende verkiezingen. Met bijvoorbeeld de…

De enkeling die naar het buurthuis komt, voor een verkiezingsbijeenkomst met wijkraadkandidaten, moet maar hopen dat zij/hij er wat wijzer wordt. Maar de meesten van ons zullen verstoken blijven van essentiële informatie over wijkraad en kandidaten. Zij zullen in het stemhokje staan en op z’n best twijfelen tussen de mevrouw met het blauwe sjaaltje en die leuke jonge vent met bril links bovenaan.
Het informeren van de kiezers over wijkraad en kandidaten is de achilleshiel van zo’n bestuurlijk experiment. En juist daarvoor hebben de gemeente, en een groot deel van de lokale media, een blinde vlek. De gemeente heeft dit duidelijk onderschat en het journaille is kennelijk sowieso niet geïnteresseerd.
Een weloverwogen keuze maken in het stemhokje is letterlijk onmogelijk. En daarmee gaat deze bestuurlijke vernieuwing, in elk geval wat betreft het democratisch gehalte, haar mislukking tegemoet. Al voor zij goed en wel begonnen is.

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Pytrik Schafraad

Pytrik Schafraad

Pytrik Schafraad woont in Rotterdam Blijdorp en is als communicatiewetenschapper verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.

Profiel-pagina
Lees 11 reacties
  1. Profielbeeld van Anneke Breedveld
    Anneke Breedveld

    In mijn wijk Vreewijk waren 5 kandidaten en dat is het aantal wat nodig is dus het was niet nodig om te stemmen !?…volslagen onduidelijk wie die mensen zijn en waar ze voor staan en waarom er niet meer kandidaten zijn . Nog gezocht op internet maar ik zat uiteindelijk op wijkraad Feijenoord in plaats van Vreewijk (Vreewijk is een onderdeel van Feijenoord) waar wel te kiezen viel en daar stonden een aantal kandidaten op zonder enig verhaal over hun visie ! Het is dat ik ben gaan googelen anders had ik niet geweten wat de nieuwe structuur van wijkraden en gebiedscommissies inhield . Dit maakt me boos.

  2. Profielbeeld van Stephan Lam
    Stephan Lam

    Goed stuk. Ook wanneer er informatie is, dan beperkt het zich vaak tot: “Ik ga naar de burger luisteren” en “Ik heb contacten op de Coolsingel.” Dit is natuurlijk niet voldoende, want daar kun je verder niemand op afrekenen. Zie hier een voorbeeld van iemand van de wijkraad Bergpolder: https://www.facebook.com/gebiedscommissienoord/posts/1370358316442672?comment_id=1370393919772445&reply_comment_id=1370408843104286&comment_tracking=%7B%22tn%22%3A%22R3%22%7D

  3. Profielbeeld van H. Grotius
    H. Grotius

    Je zou inderdaad op z’n minst moeten weten en eenvoudig kunnen nagaan welke bevoegdhede, procedures e.d. gelden voor de wijkraad. Van een rechtsstaat is dat toch wel het minste wat je mag verwachten of wordt het slechts een overlegorgaan zonder enige bevoegdheden?

    1. Profielbeeld van Rick Timmer
      Rick Timmer

      Zo ver ik heb begrepen, krijgen de wijkraden de zelfde bevoegdheden als de gebiedscommissies. Deze zijn wel minimaal. Adviezen geven, en subsidieaanvragen voor bewonersinitiatieven beoordelen. Daar blijft het wel zo`n beetje bij.

        1. Profielbeeld van Rick Timmer
          Rick Timmer

          De gebiedscommissies, wijkraden en wijkcomités hebben dezelfde taak:

          Opstellen van een wijkagenda: een plan voor de wijk met 5 doelen voor een periode van 4 jaar.
          Betrekken van bewoners en bedrijven bij het maken van het wijkplan
          Adviseren wat er in het gebied of wijk specifiek nodig is
          Honoreren van bewonersinitiatieven

          https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/gebiedsverkiezingen/

  4. Profielbeeld van Ype Akkerman
    Ype Akkerman

    Ik ben kandidaat voor de Wijkraad Feijenoord. Desondanks onderschrijf ik dit verhaal in Vers Beton volledig. En, als de gemeente niet meebeweegt met wat de burger aangaat dan gaat het ‘m niet worden met het wijkraadstelsel.

  5. Profielbeeld van Jup de Heer
    Jup de Heer

    Fijn dat iemand het ook opmerkt. Als kandidaat voor de wijkraad Feijenoord heb ik onderstaande uitgesproken tijdens de laatste gebiedscommissievergadering van de gebiedscommissie Feijenoord. Ik kreeg hiervoor bijval van de commissie, die ook niet geheel content zijn met hoe de invoering van het nieuwe bestuur verloopt:

    En ineens vraag je je af waar het naartoe gaat in Rotterdam.
    Een klein visioen op wat komen gaat.

    Het begon met een stadsbestuur, de stad dijde uit en de roep om het bestuur te decentraliseren werd luider.

    De deelgemeenteraad met 25 raadsleden wordt een feit en ontplooit zich tot een vrij zelfstandig opererend orgaan. Een imposant Deelraadskantoor met vergaderfaciliteit wordt in 2004 uit de grond gestampt.

    Het zijn roerige tijden en het stadhuis ziet hun invloed afnemen op het bestuursproces. Onder het mom van bezuinigingsdruk en de wens om het bestuur dichter bij de bewoners te brengen worden de deelraden in 2014 ontbonden, kantoren gesloten, de ambtenaren keren terug naar het centrum, het dakloze lokaal bestuur is teruggebracht naar 15 leden en gaat als gebiedscommissie voortvarend aan de slag.

    We zijn vier jaar verder. Het stadsbestuur kondigt uit het niets een experiment aan voor drie deelgemeenten. De Wijkraad en het Wijkcomitee wordt geïntroduceerd. Een stuurgroep van ambtenaren heeft twee jaar gebroed op dit nieuwe bestuursmodel. Top-down wordt dit model gepresenteerd aan Rotterdam met de slogan ‘kom-op-voor-je-wijk’. Ga in je eigen wijk aan de slag, stel je kandidaat, al ben je net zestien en lidmaatschap van een politieke stroming is geen vereiste. Best interessant denk je bij jezelf.

    Je stelt je kandidaat voor de wijk Feijenoord en wordt uitgenodigd voor een eerste bijeenkomst in het gloednieuwe Stadstimmerhuis. Al bij de introductie blijkt dat je niet helemaal op de hoogte bent. In de veronderstelling dat de wijkraden onder de gebiedscommissie gaan functioneren blijkt hier dat de betroffen gebiedscommissies worden afgeschaft. Ehhh… dat moet je even op je in laten werken. Geen overkoepelend gezag meer waar alles samenkomt? Acht wijkraden in deelgemeente Feijenoord die onafhankelijk van elkaar gaan opereren? Dus je stelt wat vragen: heeft de wijkraad een voorzitter en zo ja wie wordt dat dan? Degeen met de meeste stemmen. En als die persoon dat niet wil, want verdubbeling van werkdruk? Tja, dat is nog iets wat niet vaststaat. Hoe te handelen in geval van een wijkgrensoverschrijdende situatie? Ehm… laat ons nu maar eerst focussen op jullie campagne! De workshops campagnevoeren voor jezelf beginnen. Over wat je na je verkiezing te wachten staat wordt niet gerept.

    Met de leerzame input maak je een beginnetje van een campagne, de trotterborden verschijnen in de wijk en je weet nu wie je medekandidaten zijn. Misschien aardig om ons gezamenlijk als kandidaten te presenteren aan de wijkbewoners. Eén persoon is door de gemeente aangesteld als de adviseur van alle wijkraadkandidaten. Je verzoekt hem om de e-mailadressen van je medekandidaten. Die mag hij niet geven, maar wil wel een boodschap aan hen doorsturen. Je vraagt hier en daar of er wellicht iemand belast is met het organiseren van verkiezingsdebatten voor de wijkraden. Nee dus. Dan maar zelf de pen in klimmen en uiteindelijk contact met vijf van de acht kandidaten die wel oren hebben naar een gezamenlijke presentatie. Ok, speuren naar een locatie en de mogelijkheid om een klein budgetje te genereren voor de diverse kosten als publiciteit.

    De gebiedscommissie benadert en die laat weten dat het hen expliciet verboden is de wijkraden te ondersteunen ‘daar zij neutraal en onafhankelijk moet blijven’, je moet bij Humanitas zijn. De welzijnsorganisatie die nog maar net begonnen is in de Deelgemeente met mensen die ook nog zo groen als gras zijn, welwillend maar net aan de slag, dus ook niet op de hoogte wie waar verantwoordelijk voor is. De adviseur weer benadert en die laat weten: ‘ teleurstellingen horen erbij, daar is vanuit de gemeente geen budget voor beschikbaar’.

    Ok… raar allemaal… maar gewoon doorzetten… avondje georganiseerd, drie kandidaten staan garant voor de onkosten… hopseflops.

    Zeventig (?!) gewone bewoners gaan straks iedere afzonderlijke wijk in de twee deelgemeenten met vijf mannen en vrouwen besturen. Onvoorbereid staan deze mensen straks aan de start, niet wetende wat er precies van hen verlangd wordt, maar denkende het meest optimale voor hun wijk te kunnen bereiken.

    De gebiedscommissie als overkoepelend orgaan gaat als kapitein het schip verlaten en laat de bemanning stuurloos achter. De vraag blijft als beetje weldenkend mens: Waarom hebben de gebiedscommissies niet geprotesteerd tegen dit van bovenaf opgelegde bestuursmodel?

    Over vier jaar, als het niet eerder is, zal naar alle waarschijnlijkheid het stadsbestuur besluiten dat dit experiment met gewone bewoners, waarvan de meeste zonder enige bestuurlijke ervaring, niet heeft gewerkt zoals gedacht. Onmogelijkheden bij wijkgrensoverschrijdende zaken, onenigheid intern door macht en machteloosheid, een stadsbestuur die adviezen niet opvolgt, boze wijkbewoners die vinden dat je je verkiezingsbeloften niet hebt waargemaakt en de ontbinding van de wijkraden is het gevolg.

    Experimentmoe wordt het lokale bestuur geheel ondergebracht in het stadscentrum en beslissen voorlopig de ambtenaren in het Stadstimmerhuis. Het stadsbestuur heeft het gelukkig allemaal weer in eigen hand. Of was dit al vanaf het begin de bedoeling?

    1. Profielbeeld van wim wiegmann
      wim wiegmann

      geniaal stuk , helder verwoordt! teleurstellingen horen erbij .. maar het komt er gewoon op neer dat er qua beslissingsprocedures of knelpunten of bij interne conflicten niets geregeld lijkt te zijn.
      Of wr zijn wel procedures en regeltjes maar die worden pas aan de “uitverkorenen” gepresenteerd. ook leuk wat zou er gebeuren als de 5 “wijk-uitverkorenen” besluiten om per ditect de 100.000 initiatieven budget onder elkaar te verdelen en dan ieder zelf met hun 20.000 gaan beslissen wie en wat er geld krijgt in de wijk? mag dat , wat wel wat niet
      ik wordt niet blij van zoveel mistdemocratie

    2. Profielbeeld van Reinout van Schouwen
      Reinout van Schouwen

      In Noord heeft de gebiedscommissie zich wel degelijk flink geroerd met (on-) gevraagde adviezen over het nieuwe stelsel. Dat heeft niet veel mogen baten. Je krijgt inderdaad de indruk dat als een gebiedscommissie te goed dreigt te gaan functioneren, zij kapotgeëxperimenteerd moet worden.

  6. Profielbeeld van Rick Timmer
    Rick Timmer

    Als onafhankelijk kandidaat voor de Gebiedscommissie Charlois [LIJST21] heb ik uiteindelijk zelf, en op eigen kosten, maar een lijsttrekkersdebat georganiseerd tussen alle lijsttrekkers van partijen die meedoen voor de verkiezingen van het gebied Charlois. Het is een schande dat hier geen geld voor beschikbaar is gesteld.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500