voor de harddenkende Rotterdammer

De Beste Stuurlui serveren wekelijks een mening voor bij de vrijdagmiddagborrel. Deze week bekeek stuurvrouw Marianne de documentaire Crème de la Crooswijk over oude Crooswijkers die zich verdreven voelen door stadsontwikkeling. Het is een mooi en indringend portret, maar ergens wringt er iets.

MarkvanWijk-De-Beste-Stuurlui
Beeld door: beeld: Mark van Wijk

Afgelopen maandag zond PowNed de documentaire Crème de la Crooswijk uit. Verslaggever Charlotte Pieters trok met een camera de wijk in om oud-Crooswijkers te portretteren die – volgens haar intro – spoedig uit de wijk zullen worden verdreven. De gemeente wil er veel woningen slopen om de buurt op te waarderen: ‘Arm moet plaatsmaken voor rijk.’
Niemand kan ontkennen dat het contrast tussen Nieuw-Crooswijk en de oudere gedeelten van de wijk schrijnend is. De eerste nieuwe woonblokken lijken op gated communities waar de kinderen in de binnentuinen rustig kunnen spelen en de auto’s moeiteloos naar binnen kunnen rollen, de parkeergarages in. Lijf en goed beide veilig afgeschermd van de buurt.

Laatste uur

De bewoners in de documentaire vrezen dat hun laatste uur geslagen is. Alleen degenen die de exorbitant verhoogde huurprijzen kunnen betalen, zullen kunnen terugkeren. En dat in de armste wijk van Nederland. Het bezorgde mij een verdrietig en grimmig gevoel.
Neem het zalencentrum waar mensen trouwen en waar elke woensdag de bingo druk bezocht wordt: moet plaatsmaken voor iets nieuws. Of de kroeg die generaties in de familie is en nu aan de afgrond staat: veel klanten zijn noodgedwongen verhuisd en de etages boven de bar zijn al onbewoonbaar verklaard. Waarom hebben de woningcorporaties de gebreken eigenlijk niet tijdig gerestaureerd?

Echte Crooswijkers

De wijze waarop Pieters de documentaireconventies van afstand en objectiviteit aan haar laars lapt, is bewonderenswaardig en levert prachtige beelden op. Maar de documentaire gaf mij ook een ander gevoel. Er wringt iets.
Want de Crème de la Crooswijk is slechts voorbehouden aan een bepaald clubje mensen: de ‘echte Crooswijkers’. We herkennen sommigen uit het eerdere PowNed-filmpje ‘pan bami’. In de intro benadrukt Pieters hoe ze misschien klagen en schelden (‘Yuppen gaan me eruit kankeren, uit mijn eigen kankerbuurtje!’), maar ook voor elkaar door het vuur gaan en humor weten hoog te houden, zelfs in tijden van nood. De ‘oud-bewoners’ presenteren zichzelf op soortgelijke wijze: ‘loyaal’, ‘rouwdouwers’ en ‘eenheid’. Grote mond, klein hartje.

Nieuwkomers

De documentaire vertelt hoe zij uit hun ‘eigen’ wijk verjaagd worden door buitenstaanders. ‘De winkels zijn bezet, ja sorry dat ik het zeg, door buitenlandse mensen, daar kopen wij ons eten niet.’ Tot zover de eenheid en loyaliteit. Deze ondernemende Crooswijkers horen er níet bij. Overal in Nederland sluiten warme bakkers en groenteboeren trouwens hun deuren, niet door de concurrentie met hun ‘buitenlandse’ collega’s, maar omdat hun klanten liever bij de supermarkt alle boodschappen halen.
Na die van de ‘buitenlanders’ is de volgende bezetting aangetreden: de ‘yuppen’ komen voor de dure, gerenoveerde panden. De documentaire persifleert de yup in zijn natuurlijke habitat: koffiebar Croos. Grappig was de scene waarin twee ogenschijnlijke hipsters vertelden dat het zo fijn is in Crooswijk omdat er zo weinig hipsters wonen.

Onbeproefd

Wat stoorde mij dan aan deze documentaire? Misschien vooral dat de stem van de oud-Crooswijkers zo domineert, zonder enige kanttekeningen. Hun beschuldigingen bijvoorbeeld aan de twee groepen nieuwkomers komen onbeproefd in beeld. Ik begrijp de focus op de witte, autochtone bewoners, maar om een goed beeld te geven van een wijk die onder druk staat van gentrificering, zouden enkele interviews met de ‘nieuwe’ Crooswijkers niet misstaan. En dat kan best diepgravender dan met wat cliché-quotes over ‘lekker rauw’ en ‘authentiek’ uitgesproken door een yup op zijn fixie.
Tevens heeft Pieters de kans laten schieten om het gebiedscommissielid, John van Assendelft, te ondervragen over de sloopkogels van de gemeente. Volgens Pieters is Van Assendelft de belangenbehartiger van de wijk. Hij vertelt dat hij aan de kant staat van de bewoners en niet van de gemeente. Geen moment wordt er echter aandacht besteed aan het feit dat juist zijn partij, Leefbaar Rotterdam, gestemd heeft voor het Masterplan Nieuw-Crooswijk en daarna de voorvechter was van de Woonvisie.

Totaal dubieus vond ik de keuze om geen enkele Crooswijker met een migratieachtergrond te interviewen. Behalve de boksende jongen dan die, zoals we meerdere keren horen, probeert te ontkomen aan de heersende jeugdcriminaliteit. Ik wil weten hoe deze Crooswijkers de sloopplannen ervaren. En ik had graag geluisterd naar andere winkeliers aan de Crooswijkseweg, niet alleen de ‘Hollandse’ slager. Want de uitspraak van een oud-Crooswijker dat ‘Crooswijk economisch volledig op zijn gat ligt’, roept nogal veel vragen op, kijkend naar de bedrijvigheid in de winkelstraat.
Misschien moet ik de documentaire anders zien. Misschien gaat het inderdaad vooral over een verdwijnende volkscultuur en niet zozeer een stadswijk in transitie. Maar de manier waarop de film de wijk in beeld brengt en keuzes maakt over wie deze teloorgang mogen uitleggen, laat op zijn zachtst gezegd een bittere nasmaak achter.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
4

Marianne Klerk

Marianne is historicus, promoveerde in politiek denken aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en op dit moment doet ze onderzoek aan de Universiteit van Oxford. Al 13 jaar woont zij in Rotterdam, in haar ogen de mooiste stad van Nederland, waar eeuwen geschiedenis van stadsvernieling en -vernieuwing kriskras door elkaar lopen.

Profiel-pagina
avatar-mark-van-wijk

Mark van Wijk

Illustrator

Met een achtergrond als grafisch ontwerper en een grote interesse in illustratief werk maakt Mark van Wijk dingen graag mooier dan ze zijn. Daarbij is er, wat Mark betreft, altijd wel ergens een grap uit te halen.

Profiel-pagina
Lees 15 reacties