voor de harddenkende Rotterdammer

Welke Rotterdamse straten, pleinen, parken of gebouwen zijn de beste plekken voor een gesprekje? En waar lopen mensen elkaar voorbij? Kom naar het Vers Beton-debat op Motel Mozaique over de vraag hoe en waar we elkaar in Rotterdam ontmoeten.

‘When we clash, we meet’ staat groot op de festivalsite van Motel Mozaique 2018. Vers Beton neemt dit statement als uitgangspunt voor een debat over Rotterdamse plekken. Hoe ziet de openbare ruimte in Rotterdam eruit en wie komen er eigenlijk? Is openbare ruimte het medicijn voor de onvermijdelijke bubbel waar we online in vastzitten? Deze sneak preview van het debat geeft alvast een paar invalshoeken prijs.

De Tweederopbouw

Allereerst het goede nieuws: in Rotterdam komen steeds meer openbare plekken tot bloei. Neem het stationsplein. Dat wordt door veel inwoners én bezoekers van de stad omarmd als ontmoetingsplek, bijvoorbeeld als startpunt om te gaan hardlopen, stappen of demonstreren. De Trap, die in 2016 tijdelijk bezoekers van het plein naar boven lokte, verlengde deze ontmoetingen zelfs naar het dak van het Groothandelsgebouw.
De Trap werd het succesnummer van de manifestatie ‘Rotterdam viert de stad’. De viering van 75 jaar Wederopbouw onderstreepte dat de Rotterdamse Wederopbouwarchitectuur en -stedenbouw weer glanst. Architect Winy Maas, bedenker van de Trap, sprak zelfs over ‘Tweederopbouw’. Het Groothandelsgebouw deelt na jaren verwaarlozing dankzij het succes van het stationsplein volop mee in het succes. Ondernemers promoten naar hartenlust de hervonden allure van de gracieuze grijze dame.

Hoewel de Wederopbouw breed gevierd wordt, is het Rotterdamse centrum volgens veel mensen juist onherbergzaam. Sommige straten en pleinen zijn weliswaar opgefleurd, maar het gevoel van de harde en afstotelijke stad, met zijn winderige leegtes, is nooit ver weg. Dat heeft onmiskenbaar met de maatvoering van het centrum te maken, die niet in de eerste plaats op de mens, maar op de auto is ontworpen.
Stadsstraten als de Coolsingel en de Blaak zijn voor Nederlandse begrippen erg ruim en hebben meer het karakter van een snelweg dan een stadsboulevard. Niet echt dé plek voor een ontspannen praatje. Heeft het stedenbouwkundige principe van de Wederopbouw om de auto ruim baan te geven het Rotterdamse centrum tot een plek gemaakt die ontmoetingen moeilijk maakt? Moeten de Rotterdamse straten en pleinen niet radicaal opnieuw worden ontworpen met de menselijke maat als uitgangspunt?

Salih-Kilic-0001
Beeld door: beeld: Salih Kilic

Van hard naar zacht

De overmaat van de bestaande straten en pleinen biedt ook kansen om nieuwe plekken in bestaande stedelijke structuur te maken. Rotterdam blinkt inmiddels uit in de rijkdom aan terrassen, skatebanen, paviljoens en loempiakarren die de leegte deels opvullen.
Observatorium is een kunstenaarscollectief dat met gerichte toevoegingen aan openbare ruimtes onderzoekt hoe je de stad kunt tweaken. Op het Oostplein werken zij samen met een groep bewoners en ondernemers – die zich de Stoepmakers noemen – aan een initiatief om het plein anders in te richten.
Het Oostplein is nu namelijk een stenige ruimte waar de auto overheerst. Fietsers en voetgangers worden aan hun lot overgelaten en kinderen hebben geen plek om te spelen. In de afgelopen weken pleitten de Stoepmakers er dan ook voor het Oostplein van verkeersknooppunt te transformeren naar een levendige en tot de verbeelding sprekende stadsentree. Het eerste wapenfeit was het letterlijk verlichten van het plein.

Komen en gaan

Bij het herontwerp van openbare ruimte dringt zich de vraag op: wie maakt er eigenlijk gebruik van? Crimson Architectural Historians onderzoekt de ruimtelijke effecten van migratie op de stad. Zij richten zich op de vraag welke functie publieke ruimtes zoals pleinen en parken hebben en door wie deze worden gebruikt. De aanleiding voor dit onderzoek vormde het toegenomen aantal vluchtelingen dat in 2015 en 2016 in Nederland arriveerde.

Michelle Provoost en Wouter Vanstiphout van Crimson beargumenteren in het essay City of Comings and Goings dat grote steden bij uitstek verblijfsplekken voor mensen ‘op doorreis’ zijn. Die kent vele gedaantes zoals “de vluchteling voor oorlog of armoede, (…) de goed verdienende expat, de heen en weer reizende arbeidsmigrant, de nomadische student, de van stad naar stad verhuizende architect en zelfs de Nederlander wiens bestaan onzeker en onvoorspelbaar is geworden door de geflexibiliseerde arbeidsmarkt.”
Het gedeelde migratieverleden zou burgers kunnen verbinden in plaats van hen uit elkaar te drijven. Dit begint bij ruimtelijk ontwerp van de stad, zo betoogt Crimson. Beelden en modellen van plekken zijn een bruikbaar startpunt van een debat hoe plekken als ontmoetingsruimte kunnen dienen. Daarnaast zijn er ook concrete projecten nodig om daadwerkelijk ervaringen op te doen.

Nabijheid

Wat voor soort ontmoeten in de openbare ruimte is eigenlijk nodig om succesvol met elkaar samen te leven? Ontwikkelingspsychologe Joke van der Zwaard schreef over het sociale weefsel van de veranderde Rotterdamse wijken in ‘Scènes in de Copy Corner’. Ze deed jaren onderzoek in deze kopieerwinkel. In de winkel komen diverse mensen elkaar vanzelfsprekend tegen en worden daardoor meer herkenbaar, vertrouwd en benaderbaar voor elkaar, betoogt van der Zwaard.
De kopieerwinkel is geen op ontmoeting ingerichte openbare ruimte, maar vervult wel de functie van plek waar vreemden elkaar tegen het lijf lopen. De publieke vertrouwdheid die door deze ‘oppervlakkige’ ontmoetingen ontstaat, is volgens Van der Zwaard belangrijker om succesvol samen te leven in een superdiverse stad als Rotterdam dan – al dan niet door ontwerpers vormgegeven – plekken waar gelijkgestemden elkaar persoonlijk kunnen ontmoeten.

momo-debat-lvd-2
Beeld door: beeld: Loes van Duijvendijk

De proef op de som

Vers Beton brengt op 19 april onderzoek, ontwerp en reflectie op Rotterdamse plekken voor ontmoeting bij elkaar in een debat over ontwikkeling van de stad. Vers Beton vroeg twee jonge fotografen hiervoor een beeldonderzoek uit te voeren. In hun beelden onderzoeken zij de vorm, smaak en kleur van de stad. Zij tonen de ontworpen stedelijke ruimte maar ook de niet-ontworpen stad waar dagelijks burenruzies, achteloze praatjes, flirts en economische transacties plaatsvinden.
Deze foto’s vormen het uitgangspunt voor het debat over de vraag Op welke Rotterdamse plekken ontmoeten we elkaar nog echt. Een psychologe, kunstenaar, architect en architectuurhistoricus gaan in op deze vraag. Kom langs, debatteer mee en deel jouw ervaringen, verhalen en toekomstdromen over Rotterdamse straten, pleinen en gebouwen.

Alles over het Vers-Beton debat @Motel Mozaique:
Vers Beton-redacteur Teun van den Ende gaat aan de hand van foto’s van Salih Kilic, Loes van Duijvendijk en Marwan Magroun in gesprek met:

  • Annuska Pronkhorst, Crimson Architectural Historians
  • Joke van der Zwaard, ontwikkelingspsychologe en initiatiefnemer Leeszaal-West
  • Ruud Reutelingsperger, Observatorium
  • Hans Teerds, architect en stedenbouwkundige, TU Delft

Het debat is onderdeel van festival Motel Mozaique (zie ook de aankondiging) en is gratis toegankelijk.
Meld je aan op het facebook-event als je van plan bent te komen.

  • Datum: donderdag 19 april
  • Tijd: 20:30 (kom op tijd, want vol=vol)
  • Adres: Kriterion, 7e verdieping van het Groothandelsgebouw, Stationsplein 45
MOMO18_Vers Beton debat 19 april

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
Teun van den Ende

Teun van den Ende

Teun van den Ende laat zich niet graag leiden door hypes, maar gaat juist op zoek naar de lange lijnen in de ontwikkeling van Rotterdam – en ook andere steden trouwens. Teun combineert populaire cultuur met historisch onderzoek naar de stad.

Profiel-pagina
PROFIELFOTO LOES VAN DUIJVENDIJK

Loes van Duijvendijk

Loes van Duijvendijk (1987) studeerde Fotografie aan AKV St. Joost in Breda. Met behulp van een analoge camera verandert ze de realiteit van alledag in een poëtisch schouwspel waarin vormen, lijnen en structuren elkaar op subtiele wijze ontmoeten.

Profiel-pagina
salih_kilic

Salih Kilic

Salih Kiliç (1986) is freelance reportage fotograaf. Zijn werk kenmerkt zich door een zoektocht naar microsamenlevingen. Met zijn foto’s wil Salih deze microsamenlevingen en hun verhalen delen. Een blik achter de schermen op bijzondere plekken en bij bijzondere mensen. Kortom; hij legt alles vast waar een verhaal in zit.

Profiel-pagina
Lees 3 reacties

Advertentie

Wildlife-film-festival-rotterdam-2018-Adv-Versbeton