voor de harddenkende Rotterdammer

Sinds september 2017 werkt Jos Melchers op de 25e verdieping van de toren die hij als ontwikkelaar zelf neerzette. Vanwege zijn jarenlange ervaring ‘in de markt’ zijn de verwachtingen rondom zijn aantreden als gemeentelijk directeur Gebiedsontwikkeling zo torenhoog als De Rotterdam. “Nu moeten we juist de kansen pakken die uit het enthousiasme over Rotterdam aan het ontstaan zijn.”

Geisje.VersBeton.JosMelchers5
Beeld door: beeld: Geisje van der Linden

Een afspraak regelen met Jos Melchers is, ondanks medewerking van alle kanten, nog niet zo makkelijk. Melchers’ agenda is namelijk van uur tot uur dichtgemetseld. Dat is al zo sinds de zomer van 2017, toen hij na een ultrakort partnerschap bij Operatie NL (dat Feyenoord City tot een goed einde probeert te brengen) na dertig jaar de overstap vanuit de markt naar ‘gene zijde’ – de ambtenarij – maakte.
De verwachtingen rondom de voormalig managing director van MAB Development zijn hoog. MAB Development was per slot van rekening de grootste ontwikkelaar van commercieel vastgoed in Nederland, tot moedermaatschappij Rabobank besloot de vastgoedpoot in 2013 op te doeken. MAB ontwikkelde vooral in binnensteden, op lastige plekken, zoals Les Halles en Domus in Parijs, Alexandrium in Rotterdam en Babylon in Den Haag. Een groot deel van de skyline van Den Haag komt uit de MAB-koker.
Vandaar dat alle deelnemers aan mijn onderzoek zeggen: ‘Jos Melchers, die moet je hebben. Als iemand snapt hoe het werkt, is hij het.’ “O ja, zeggen ze dat?”, reageert hij. “Ik denk wel dat dertig jaar ervaring mij de antenne heeft gegeven waarmee ik kan aanvoelen wat er gebeurt en wat een stad wil. Maar ik stuur niet alleen op mijn ervaring, dat zou niet goed zijn. Een stad bouwen is teamsport.”

INFOGRAPHIC07

Lees meer

De bouwende macht: wie maakt de stad?

Dit zijn ze: de bouwers, projectontwikkelaars, beleggers, vastgoedeigenaren (slash…

Waarom ben je overgestapt naar de ambtenarij?

“Na zoveel jaar met name kantoren en woningen neerzetten trok de extra dimensie van stadmaken me over de streep: de schaalgrootte, de contrasten, de verschillende snelheden van een stad. Dat, plus het feit dat het om Rotterdam gaat, een stad die gewend is aan bouwkranen en met uitdagingen kampt die in Nederland zijn weerga niet kennen.”

Lukt het om via ruimtelijke ordening richting te geven aan die uitdagingen?

“Momenteel sorteren we voor op hoe we van een nieuw college meer middelen en handen gemobiliseerd krijgen, zonder het apparaat veel groter te maken. Bij de gemeente Rotterdam heerst van oudsher heel sterk de gedachte het zelf te willen doen. Zo van, we zoeken met al onze power, kennis en ervaring alles zelf uit, gaan met dat wensenpakket naar de markt en zeggen: maak er iets moois van. Maar wat doet de markt? Die gooit dat als het ware de hoek in en komt met een nieuw plan. Iedereen helemaal diffuus. We zijn soms te veel aan het voortborduren en aan het uitzoeken dan dat we doorpakken op wat er al ligt. Daarbij: de markt kan veel meer dan wij soms denken.”

Geisje.VersBeton.JosMelchers1
Beeld door: beeld: Geisje van der Linden

Wat kan de markt wat de gemeente niet kan?

“Zelf organiseren, zelf creëren, zelf de centen bij elkaar krijgen. Iets voor elkaar krijgen waarvan mensen zeggen: dat gaat je niet lukken.”

Welke rol moet de gemeente vervullen?

“De gemeente kijkt naar het totaal. De markt kijkt, begrijpelijk, naar slechts een klein onderdeel van het totaal. Wij moeten zorgen dat de systemen in de stad kloppen, dat we prioriteiten stellen en keuzes maken. En omdat kiezen verliezen is, betekent het dat we soms ook moeten teleurstellen. Nu moeten we juist de kansen pakken die uit het enthousiasme over Rotterdam aan het ontstaan zijn. Daarover moeten we goed nadenken, want we doen het voor de eeuwigheid. Je kunt niet zeggen: we laten het gebeuren. De hoofdlijnen moeten we vanuit hier duidelijk aangeven.”

Wordt dat de omgevingsvisie?

“Ja, die wordt superbelangrijk. We werken nu hard aan die visie op de inclusieve, productieve, veilige, gezonde en duurzame stad. Door vanuit al die invalshoeken tegelijk te werken, maken we ons werk een stuk complexer, maar uiteindelijk levert dat Rotterdam de best mogelijke stedelijke ruimte op. En, noblesse oblige, met dit veranderingsproces loopt Rotterdam voorop in Nederland. Van oudsher is de bouwopgave hier groot, en de voortvarendheid waarmee men die oppakt ook. Kijk maar naar de Coolsingel. In iedere andere stad had dat veel meer gedoe en weerstand opgeleverd. Hier kan dat én doet men het, dat is toch gaaf! Daarbij heeft Rotterdam geduld. Dat begon al in de wederopbouw, toen de stadsplanners bewust gebieden onbebouwd lieten, zodat andere decennia en andere stijlen ook te zien zijn. Als jaarringen van een boom. Bepaalde gebieden, zoals Katendrecht, de Kop van Zuid of de omgeving van het Centraal Station, hebben wel vijftien jaar nodig voor ze echt tot ontwikkeling komen. En hoewel je het niet te vaak moet doen, moet je dat soort avonturen af en toe wel durven aangaan.”

Geisje.VersBeton.JosMelchers2
Beeld door: beeld: Geisje van der Linden

Welke avonturen zijn die lange adem waard?

“Dat is moeilijk voorspelbaar. Toen we met De Rotterdam bezig waren, ik nog vanuit de marktkant, dachten we heel vaak: dit is wel écht een heel groot gebouw. Maar dan is het af, staat het in een veel bredere context en valt het als een puzzelstuk op zijn plek.”

Welke rol speelt ideologie, zoals het principe van solidariteit, nog in de omgevingsvisie?

“Bouwen gaat over verbinden, om prettig leven. Gebouwen zijn volgend aan de mensen, niet andersom. Die gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de openbare ruimte is van wezenlijk belang voor het goed functioneren van de stad. Dat er veel meer woningen in de binnenstad komen, is goed voor iedereen: voor de voorzieningen, de inwoners, de bezoekers, de winkels, de levendigheid, en ja, ook voor de kas van de gemeente. Daarnaast is rust ook belangrijk en wil je niet alle werkgelegenheid de stad uit duwen. Het gaat om de balans. Ik vergelijk de stad graag met een mozaïek. Naast een paar grote stenen is dat opgebouwd uit een heleboel kleintjes. Pas als je uitzoomt zie je het totaal. Maar alle stenen zijn even belangrijk.”

Welke grote stenen kan Rotterdam nog plaatsen in dat mozaïek? Welke grote gebaren zijn er nog over?

“We gaan de Maas laten stralen door de rivier te vergroenen. Zodat Rotterdammers niet alleen gehaast langs die oevers vliegen, maar er ook ruimte komt om te flaneren, te spelen, te wonen in drijvende huizen. De beroepsvaart blijft, want een actieve rivier is veel leuker. Het openbaar vervoer is natuurlijk ook een groot gebaar. Een passende woning voor iedere Rotterdammer en meer bouwen in het middensegment: nog zo een. Echt denken aan de volgende generaties, door verduurzaming en de energietransitie serieus aan te pakken.”

Je noemt Feyenoord City niet. Hoe denk jij daarover?

“Ik ben een warm voorstander van Feyenoord City. Wat daar gaat gebeuren, is waar Rotterdam voor staat: samen sterk. Groenzones en sportvoorzieningen worden geclusterd en aaneengeschakeld. We creëren werkgelegenheid voor mensen op Zuid. Het nieuwe stadion is heel belangrijk, met respect voor De Kuip, maar het knapste van die gebiedsontwikkeling is een hele hoop functies bij elkaar te brengen. Dat maakt de opgave moeilijker, lastiger, complexer, maar uiteindelijk is het resultaat veel beter.”

Hoe belangrijk zijn toekomstige iconen als een nieuw voetbalstadion voor Rotterdam?

“Deze stad vraagt om bijzondere gebaren, dat klopt. Maar iconen bouwen om het iconen bouwen, hoort niet.”

De komende jaren verrijzen een stuk of zeventien woontorens. Tegen sommige klinkt luid protest, zoals tegen die op de groenstrook naast de Markthal. Hoe strookt dat met jouw opvatting over de kwaliteit van de openbare ruimte? Hier moet die ruimte plaatsmaken voor een enorme woontoren.

“Door de crisis kwam de voortgang van die woontoren tot stilstand. Vervolgens ontstaat een groen speelveld en dat bevalt ineens. Hoe mooi het ook is, het is een passant. Ik ben van: een man, een man, een woord, een woord. Op die plek geldt een historische afspraak met de eigenaar. En afspraak is afspraak, dus die moeten we nakomen.”

INFOGRAPHIC07

Lees meer

Game on: de bouwende macht, dat ben jij!

Uitleg & FAQ bij de game Vers Beton lanceert de game Bouwen is Macht. In dit…

Wanneer moet je toegeven aan de weerstand en wanneer luister je ernaar?

“Luisteren is sowieso belangrijk. Observeren en communiceren zijn wezenlijke onderdelen van ons vak. Natuurlijk zie ik ook dat het functioneert en dat het er leuk uitziet, dat ervaren we allemaal, maar dan denk ik: oké, er komt ook een heel mooi gebouw. Kunnen we deze ervaring niet ergens anders gebruiken? Deze stad is een aaneenschakeling van mooie plekken waar dit soort kansen zich voordoen. En als het zich bewijst, zijn we zeker kneedbaar. Als het kan.”

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
De bouwende macht
Margot Smolenaars

Margot Smolenaars

chef onderzoeksredactie

Margot Smolenaars (1976) voelt zich al tien jaar Rotterdammer, maar dan wel eentje met een zachte g. Studeerde journalistiek in Tilburg, begon als archetypische krantenjournalist (d’r héén!), evolueerde tot chef redactie in de bladen en is nu onderzoeksjournalist bij Vers Beton.
margot@versbeton.nl

Profiel-pagina
GeisjevanderLinden.versbetonkopie

Geisje van der Linden

Geisje van der Linden (Rotterdam, 1985) werkt als documentaire fotograaf aan langlopende foto projecten. In haar werk onderzoekt ze hoe grote veranderingen, vaak van maatschappelijke aard, het leven van mensen en hun omgeving beïnvloedt en hoe zij zich hieraan zowel bewust als onbewust op aanpassen. Dit jaar publiceert ze haar eerste fotoboek met de titel, Stella Maris. Over Oost-Europese gastarbeiders in Nederland. Naast haar eigen projecten werkt ze in opdracht.

Profiel-pagina
Lees 6 reacties

Advertentie

Wildlife-film-festival-rotterdam-2018-Adv-Versbeton