voor de harddenkende Rotterdammer

Om te leren van onze fouten, moeten we blijven kijken naar het verleden. Maar voor de klas is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Halil Karaaslan vindt dat we verder moeten kijken dan alleen culturele achtergrond om de oorzaak hiervoor te vinden. Hoe pakt de leraar dat aan?

klasinteresse

De Tweede Wereldoorlog bespreken in de klas is een uitdaging. We lezen steeds vaker over docenten die het lastig vinden om dit thema te bespreken in de klas. De klas heeft namelijk vaak een diverse samenstelling op het gebied van cultuur en achtergrond. De term ‘handelingsverlegenheid’ valt steeds vaker in lezingen of onderwijsprogramma’s. Sommige collega’s wijzen naar de leerling als oorzaak voor het probleem. Door hun culturele achtergrond hebben sommige leerlingen geen binding met het thema. En in sommige gevallen hebben ze er daarmee ook geen respect voor. Het laatste vind ik te voorbarig, maar dat sommige jongeren weinig tot geen binding hebben met het thema is zeker het geval.
Als we willen dat de komende generaties de Holocaust en de gebeurtenissen rondom de Tweede Wereldoorlog herinneren en respecteren, is het echter destructief om te doen alsof alleen leerlingen van bepaalde culturele komaf niets tot weinig met dit thema hebben. Zoals met veel zaken in de geschiedenis zie je dat bij jongere generaties – dus ook bij ‘oer-Hollandse’ jongeren – de Tweede Wereldoorlog steeds minder leeft. Omdat het simpelweg te ver van ze af staat. Als we willen dat we van onze geschiedenis leren en herinneren, moeten we ons niet focussen op één doelgroep. We moeten ons juist op een breder onderwijsvraagstuk richten: hoe zorgen we ervoor dat jongeren ook in de 21ste eeuw de Tweede Wereldoorlog herdenken en de slachtoffers niet vergeten?

Overeenkomsten en verbinding

Zodra thema’s als oorlog en oorlogsslachtoffers bespreekbaar zijn in de klas, is het belangrijk om te beseffen dat iedere leerling – maar ook jij en ik – het eerst denkt aan oorlogen en mensen die dichtbij staan. Bijvoorbeeld door een culturele, historische of ideologische associaties. Wanneer de Tweede Wereldoorlog in de klas wordt besproken, hebben sommige daar niet tot geen beeld bij. Enerzijds omdat ze dat vanuit huis nooit hebben meegekregen, en anderzijds omdat ze er nooit in geïnteresseerd zijn geweest. Diezelfde leerlingen zijn echter wel goed op de hoogte van de oorlog in het Midden-Oosten en de effecten daarvan. Beelden van vluchtelingen, kapotgebombardeerde steden, wanhoop van mensen die zonder eten en hun naasten komen te zitten – ze staan bij velen nog vers op hun netvlies. Sommige mensen zien dat als een bewijs dat deze leerlingen niet geïnteresseerd zijn in Nederland, maar alleen in andere landen. Ik zie het juist als een route tot verbinding.
Een foto van een gebombardeerd Aleppo en een foto van een gebombardeerd Rotterdam hebben immers meer overeenkomsten dan verschillen. En dat is mijn ingang tot die leerlingen om ze van het heden naar het verleden te trekken. Ik reduceer het thema niet tot enkel één plek of groep, maar breng het naar een niveau waar iedere leerling zich in kan vinden: het leed en pijn van een stad en van een groep mensen. Ongeacht waar en wanneer dat plaatsvindt. In plaats van de Tweede Wereldoorlog te zien als een thema dat waarschijnlijk de klas en wellicht ook de samenleving verdeelt, halen we meer uit de klas als we het thema inzetten om te verbinden.
Er zijn natuurlijk meerdere manieren om oorlog in de klas bespreekbaar te maken, maar één die bij uitstek werkt is film. Juist wanneer het beeld van oorlog zo verschillend is, werkt een middel als film enorm verbindend. Omdat de film mensen kan meenemen uit hun eigen wereld naar een andere. Een mooi voorbeeld is de film La Vita e Bella. Als je jongeren de film laat bekijken met duidelijke instructies en kijkvragen, is het enorm fascinerend hoe ze daarna over de Tweede Wereldoorlog praten. Het gaat niet meer alleen over labels als Jood, Nazi, Goed, Fout en dergelijke. Het gaat over mensen. Het gaat over een vader, een moeder en het geluk van een gezin. Iets waar iedereen zich mee kan identificeren, omdat geluk en zo ook verdriet etnisch en cultureel overstijgend zijn. En wanneer je dat moment te pakken hebt, heb je de basis voor een goede les over de gebeurtenissen rondom de Tweede Wereldoorlog. De start van een reis terug naar het verleden, opdat wij niet vergeten.
Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Lokaal en Initiatiefgroep 14 mei.

lavitaebellefilm

Film, geschiedenis en herinnering
Op maandag 14 mei, de dag van het bombardement op Rotterdam, organiseren LOKAAL en ‘Initiatiefgroep 14 mei’ de jaarlijkse H.J.A. Hoflandlezing. De lezing wordt dit jaar gehouden door Frank van Vree (historicus en directeur van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies), met als thema de morele standaard van de verbeelding van de Tweede Wereldoorlog: Film, geschiedenis en herinnering.
Aansluitend aan de lezing gaat Liesbeth Levy (directeur LOKAAL) in gesprek met Frank van Vree, Halil Karaaslan (docent maatschappijleer) en Paul van der Laar (directeur Museum Rotterdam, associate Professor Erasmus School of History, Culture & Communication).
De lezing vindt plaats in LantarenVenster om 16.30 uur. Entree voor de lezing is gratis, wel graag aanmelden.
Aansluitend is er de mogelijkheid om in LantarenVenster een hapje te eten (€ 19 euro). In de avond vindt een speciale Tuschinski filmavond plaats, inclusief een optreden van Gerard Cox (€ 5 euro).

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
Halil Karaaslan

Halil Ibrahim Karaaslan

Halil Ibrahim Karaaslan (1988) gelooft in de kracht van diversiteit en inclusiviteit. Is secretaris bij het CMO, docent maatschappijleer, Rotterdammert, papa en moslim.

Profiel-pagina
logoBOUKEBOUKE

Bouke Verwijs

chef illustratie

Bouke heeft roots in de beeldende kunst en freelancet nu als ontwerper en illustrator. Hij fietste eens van Rotterdam naar Cairo en houdt nogal van verbeelding.

Profiel-pagina
Lees 5 reacties