voor de harddenkende Rotterdammer

Nadat deze maand een Watertaxi in botsing kwam met een motorsloep, wordt er veel gesproken over de veiligheid op de Nieuwe Maas. Directeur van de Watertaxi Daan van der Have, klopt zichzelf op de borst met hoezeer veiligheid voorop staat in zijn bedrijfsvoering. Maar is dat ook echt zo, vraagt Chris van der Meulen zich af.

watertaxi
Beeld door: beeld: Bouke Verwijs

Op een zonnige zaterdagmiddag werd een motorsloep aangevaren op de Maas. Twaalf mensen raakten te water, drie daarvan moesten er met botbreuken naar het Erasmus Medisch Centrum. Het was de eerste aanvaring sinds de oprichting van het watertaxibedrijf. De Zeehavenpolitie onderzoekt het ongeval.
Als vanzelfsprekend leidt een dergelijk ongeval tot vragen over de veiligheid op de Nieuwe Maas. Het personenvervoer op de rivier neemt ieder jaar toe. Het is dan ook niet verrassend dat de Volkskrant niet wil wachten op de resultaten van het politieonderzoek. Dus stuurde de krant redacteur Kaya Bouma op pad om een aantal partijen te bevragen over de veiligheid op de rivier.
“Een van onze watertaxi’s is betrokken geraakt bij een ernstig ongeval waarbij drie personen letsel hebben opgelopen. We zijn hier erg van geschrokken. We vinden het ongepast om lopende het onderzoek ons te mengen in de discussie over de veiligheid op het water”, was een voorspelbare reactie geweest op de vragen van de krant. Echter, Van der Have en zijn chef-schipper Han Verhagen maakten een andere keuze. De Watertaxi-directeur neemt het woord en klopt zichzelf op de borst over hoe ‘onwaarschijnlijk hoog’ zij veiligheid in het vaandel hebben en laat weten dat er boten zijn die nog harder varen en minder gekwalificeerd zijn. Zijn chef-schipper Han Verhagen laat optekenen dat je je kunt afvragen of de pleziervaart wel genoeg rekening houdt met de beroepsvaart. Een wonderlijke keuze.
Ik spreek beroepshalve veel schippers. Mijn eigen ervaringen en die van de mensen om mij heen, nopen mij tot een aanvulling op de woorden van Van der Have.
Wat kun je in algemene zin zeggen over aanvaringen op het water? Meestal komen ongevallen voort uit een optelsom van ongelukkige omstandigheden en twijfelachtige keuzes. De weersomstandigheden bemoeilijkten het zicht, het was donker, de techniek liet ons in de steek en iemand was ongelukkigerwijs op het verkeerde moment op de verkeerde plek.
Dit was niet zo’n ongeluk.
Hoe ging het wel? De schipper van de taxi keek niet naar voren en na een aanloop van honderden meters kwam zijn vaartuig in botsing met de sloep. De toedracht was eenvoudig, de les voor de toekomst lijkt simpel. Taxi-schippers dienen voortaan hun ogen op de rivier te houden. Het is vergelijkbaar met automobilisten die op de snelweg niet met telefoons moeten knoeien.

Echter, er is hier meer aan de hand dan een banaal, dom ongeluk. Van der Have zegt keer op keer dat dit het eerste ongeluk is. Het is inderdaad het eerste ongeluk met grote schade en gewonden. Maar de watertaxi’s veroorzaken met grote regelmaat bijna-ongelukken. Deze bijna-ongelukken worden niet door eenvoudige nalatigheid veroorzaakt, maar door roekeloos vaargedrag. De schippers van de Rotterdamse Watertaxi hebben een welverdiende reputatie als watercowboys. Het vaargedrag is vaak gevaarlijk en het is nog vaker asociaal.
Tien van de tien schippers die ik de afgelopen week heb gesproken hebben een of meer slechte ervaringen met de Watertaxi. De zwart-gele boten komen met hoge snelheid de rivier opstuiven zonder dat ze hebben kunnen zien wie er om de hoek vaart. Ze komen kort achter binnenvaart of zeevaart vandaan, met hetzelfde gebrek aan zicht. Vraag het aan de brugwachters, vraag het aan roeivereniging TIOG, vraag het aan de schippers van de museumhavens. Ze zien allemaal hoe een groot deel van de taxischippers gevaarlijke situaties creëert.
De risico’s die ze nemen leiden niet alleen tot een gevaar voor aanvaringen. Bedenk dat de hekgolf van de watertaxi’s de grootste is van alle gebruikers van de rivier. Een watertaxi op snelheid veroorzaakt een golf die groter is dan die van een schip van 200 ton.
Als gevolg daarvan gaat bijvoorbeeld een schip van 50 ton (een ongeladen schip van 40 meter lang) driftig rollen als deze golf dwars op het schip komt. Dit leidt bij andere watergebruikers regelmatig tot een hardhandige klap tegen de kade, een sloep vol met water en ergernis op schepen die voor de bruggen van de stadshavens liggen te wachten.
Ook hebben watertaxi’s de onhebbelijke gewoonte extra moeite te doen om dicht langs kleine pleziervaart te razen. Leuk voor de passagiers misschien? Daarmee dwingen ze hun medegebruikers om grote stuurbewegingen te maken zodat ze de hekgolf van de taxi’s op de kop of kont kunnen pakken. Het is het equivalent van bumperkleven. Het leidt soms tot gevaarlijke situaties en altijd tot meewarig hoofdschudden.
Henk Minnaard is zo iemand die vaak het hoofd schudt. Hij is de archetypische schipper waarop John Buijsman het personage van ‘Ome Henk’ heeft gebaseerd, om parade voor de Watertaxi mee te maken in online reclamefilmpjes. De echte Henk heeft zijn hele leven als schipper op het water gewerkt. Zijn schip, een binnenvaartschip van 40 meter lengte, ligt in de Leuvehaven vlak bij de Nieuwe Leuvebrug.
Vanaf die plek ziet hij tientallen vaarbewegingen van watertaxi’s per dag en als hij zelf op de rivier is ziet hij ook genoeg. Over de Watertaxi is hij stellig: “Het zijn gave dingen, maar die jongens varen vaak als idioten. Ze hebben meer haast dan goed voor ze is en ze houden geen rekening met andere schepen.” Henk heeft tal van voorbeelden: “Ik heb een tijd geleden er een op de foto gezet toen ze vlak achter me langs kwam scheren. Ik had een gezelschap aan boord van de Dockyard V [sleepboot van 25m, red] voor een asverstrooiing. Iedereen nat. Het heeft de watertaxi een forse prent opgeleverd”.
De risico’s die watertaxi’s veroorzaken zijn onnodig. Verantwoord vaargedrag betekent vaak enkel dertig meter wachten voordat ze gas geven, of 30 meter eerder het vermogen eraf te halen. Het is niet zo dat alle taxi-chauffeurs zich door onverschilligheid en asociale driften laten leiden. Een minderheid houdt namelijk wel rekening met andere watergebruikers.
Is strenge handhaving de oplossing? Dat is maar de vraag. Een cultureel probleem vraagt om een andere mentaliteit, om zelfinzicht. Maar handhaving is wel belangrijk. Tie Schellekens, woordvoerder van het Havenbedrijf, is zich daarvan bewust. Hij zegt dat passagiersvervoer inherent andere risico’s met zich meebrengt. “In 2017 hebben we slechts één ernstig ongeluk gehad in de haven. Een binnenvaartschip was op een krib [stenen dam in de rivier, red] gevaren. Dat leverde enkel materiële schade op. Dat is van een heel andere orde dan persoonlijke ongelukken”.
Het Havenbedrijf doet haar best om de veiligheid te handhaven op het water. Maar toezicht op het vaargedrag van watertaxi’s zet het Havenbedrijf wel voor een bijzonder vraagstuk. Veel van de schippers van de watertaxi’s doen dat naast hun reguliere werk bij het Havenbedrijf. Het moet dus toezicht houden op haar eigen personeel. Volgens Schellekens levert het vooralsnog geen problemen op, maar ze zien wel dat het niet zo’n wenselijke situatie is.

De schipper van de Watertaxi die zich heeft laten interviewen in de Volkskrant laat zich neerbuigend uit over pleziervaart die geen rekening houdt met de beroepsvaart. En natuurlijk moet de pleziervaart zich rekenschap geven van rol daarin. Maar er is geen ongeluk gebeurd tussen de binnenvaart en pleziervaart. Er is een sloep overvaren door een watertaxi. Het roept de vraag op wat meer reden tot zorg geeft: de oorzaak van het ongeluk, de cowboycultuur onder taxischippers of het in de media geëtaleerde onvermogen tot zelfreflectie?
Voor de helderheid: Ik ben niemand tegengekomen die niet graag een ritje met de Watertaxi maakt. Watertaxi’s zijn geweldig. Ermee varen is spectaculair, het is een fijne manier om van de ene naar de andere plek te komen en het maakt de rivier meer een onderdeel van de stad. Ongelukken kunnen daarbij gebeuren. Het is mensenwerk.
Maar je kunt je afvragen of de Watertaxi wel toevertrouwd moet zijn aan mensen die na een ongeluk zichzelf op de borst kloppen, en zich laatdunkend over anderen uitlaten, in plaats van hun eigen praktijk onder de loep te nemen.
 

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Chris van der Meulen

Chris van der Meulen

Chris van der Meulen schrijft o.a. over politiek, kunst en technologie. Daarnaast bestiert hij een stichting die historische scheepshelling Koningspoort beheert.

Profiel-pagina
logoBOUKEBOUKE

Bouke Verwijs

chef illustratie

Bouke heeft roots in de beeldende kunst en freelancet nu als ontwerper en illustrator. Hij fietste eens van Rotterdam naar Cairo en houdt nogal van verbeelding.

Profiel-pagina
Lees 4 reacties