Kunst & Cultuur14 juni 2018

De Missionarispositie

Voordracht

Niet heel lang geleden, in een stad en land hier eigenlijk vrij dichtbij, bouwde men bruggen. Naar de onontgonnen overkant waar zij over hadden horen spreken maar eigenlijk nooit echt waren geweest. Want bij hen thuis was het fijn. Maar nu ook hier de toeristen begonnen te komen, met hun hostels en vrijgezellenfeestjes, werd het toch eens tijd om een kijkje te nemen bij die donkere overkant.

Ondertussen woonde aan die overkant, noem het 5314, een pastoor die deze stad leefbaar wilde houden, of nee sorry, leefbaar maken, en daarom moesten zij die niet in dat plaatje pasten weg. Of tenminste, je hoeft niet weg, maar je kan hier ook niet blijven. Door de pastoors regels en plannen werden de bewoners onofficieel, hoewel langzaam doch zeer geleidelijk, verbannen en mogelijke aanwas werd bemoeilijkt. Door eisen en voorwaarden waarvan op voorhand eigenlijk al duidelijk was dat men er uiteindelijk niet aan zal voldoen – wegwezen werd het devies. Weg wezen.

Toen dit in de Hoofdstad gebeurde, vroeg men zich af waar al die mensen toch heen moesten. Toen het was gebeurd, vroeg men zich af waar al die mensen toch heen waren. En nu zijn er steeds meer Hoofdstedelingen. Hier, in deze stad. En lijkt het alsof zij ziektes overbrengen zoals de Spanjaarden, Engelsen en Fransen dat ooit deden op hun schepen. Dat gentrificatie eigenlijk een enge overdraagbare aandoening is die deze Hoofdstedelingen bij zich dragen. En kunst blijkt niet zomaar kunst, maar juist een van de eerste symptomen. Als je de kunst ziet aankomen, samen met de bruggen, opgeknapte gevels en straten, als pleinen opeens wél worden opgeschoond, herbetegeld en opgeleukt met gras, bomen en sculpturen. Jeukt het dan niet?

 

Beeld: Fleur Beerthuis

"Vooruit is geen plek. Anders zou ik er gaan wonen"

In eerste instantie lijkt het een goed idee: deze kortstondige affaires van antikraak, buurtparticipatie en nieuwe vormen van Opzoomeren. Maar op de lange termijn hebben ze geen schijn van kans. Geen koophuis of zogenaamd beschermde ‘sociale’ huur. Geen profijt bij stijgende huizenprijzen. Maar de buurt is er wel op ‘Vooruit’ gegaan, dat dan weer wel.

Maar Vooruit is geen plek. Want dan zou ik er gaan wonen. Daar in Vooruit wonen aardige kunstmensen samen met hun goede bedoelingen. Ze hebben weliswaar lage inkomens, maar ook hoge cultuur. Ze komen tezamen aan met uitwijkende musea en uitdijende interesses. Zij zijn de missionarissen van de vooruitgang. Ze bouwen bruggen en leggen fietspaden aan. Achteraf zeggen ze dat zij de eersten waren die hier kwamen wonen in dit onontdekt stuk land. Dit land van de hand-in-hand kameraden, waar de solidariteit tegenwoordig ver te zoeken is. En ja, de missionarissen spreken over sociale sculpturen en buurtparticipatie: inspraak en zeggenschap.

Maar wie heeft er echt wat aan? Wat betekent kunst überhaupt voor deze bewoners? Is de kunst echt betrokken met deze wijk wanneer zij komt buurten om weer een standaardproject uit te rollen? Eens in de paar jaar lekker samenwerken met de mensen die hier ook echt wonen, die dit ook écht leven. Kunst met hen die na afloop niet terug gaan naar waar ze vandaan komen, maar hier ook écht hopen te blijven wonen.

Nadat kunst ze vol goede bedoelingen op de kaart zette, worden ze nu gevonden. Door de pastoor en zijn potentieziende vrienden van de overkant. Zij planden die bruggen en spraken over participatie. Hoewel? Participatie, dit keer niet aan een kunstproject, maar aan de gelijknamige maatschappij. Want dat ben jij. Ja, ook jij! Dus wat doe je ervoor (terug)? Of wat doe je ertegen, nu je huur is gestegen en je nieuwe opgedrongen baan niet op kan tegen die stijging? Verhuizing lonkt, want hier – tussen die sculpturen, het groen, die opgekalefaterde tegels en opgewaardeerde gevels – is niks meer voor jou.

Hoewel, daar ging dat ene project van die ene kunstenaar toch over? Misschien kun je bij hem te rade gaan. Want hij zette deze buurt tenslotte op de kaart. Niet dan? Kun je hem of haar nog vinden? Of zijn ze alweer gevlogen – door naar de volgende biënnale of terug naar waar zij zelf vandaan kwamen? Want wat is de betekenis van voor, met, en door? Wat is eigenaarschap als je alleen betrokken wordt als tijdelijke samenwerkingspartner? Als je niet weet wat precariteit betekent, maar het wel bent. En niet weet wat kunst eigenlijk is, maar er wel onderdeel van bent.

Het is nu officieel: welkom aan de kunst. Zuid is aan de beurt.

PS een kunstenaar zei ooit: ”All palaces are temporary palaces”. Hopelijk geldt dat ook voor Paleis Maashaven, want van te lang op de troon zitten is niemand ooit echt beter geworden.

De auteurs zijn opgegroeid aan de rand van Zuid in Barendrecht. Alexandre Furtado Melville is betrokken bij Paleis Maashaven als extern adviseur.

Deze tekst werd op 31 mei 2018 voorgedragen bij de onthulling van het verplaatste kunstwerk ‘The Idler’s Playground’ van Cosima von Bonin aan de Putsebocht in Feijenoord. Dit gebeurde in het kader van ‘Paleis Maashaven’, een langdurig project waarmee Sculpture International Rotterdam aandacht wil voor de kwaliteit en potentie van dit deel van Rotterdam in samenwerking met bewoners, initiatieven en kunstenaars in de wijk. Tegelijkertijd met The Idler’s Playground zijn ook de kunstwerken ‘The  Husband  of  the  Doll’  van  Thom  Puckey,  ‘Monsieur  Jacques’  van  Oswald  Wenckebach  en  ‘De  Knoop’  van  Shinkichi  Tajiri verhuisd  van  de  Coolsingel  naar  de  tuin  van de Cultuurwerkplaats in Charlois.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:Gentrificatie, Paleis Maashaven, ROFFA 5314, Rotterdam Zuid en the idler's playground

Sectie: Kunst & Cultuur

Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *