voor de harddenkende Rotterdammer

Rotterdam koerst af op een bonte coalitie bestaande uit maar liefst zes partijen: VVD, GroenLinks, PvdA, D66, CDA en CU/SGP. Of de stad blij moet zijn met dit veelkoppige monster, is nog maar de vraag, stelt politiek analist Mark Hoogstad. Eén ding is zeker: Leefbaar Rotterdam, met elf zetels veruit de grootste partij, heeft zichzelf uit de markt geprijsd.

13
Eerdmans Beeld door: beeld: Jeroen van de Ruit

De aankondiging kwam voor velen gisteravond als een donderslag bij heldere hemel. Zes partijen hebben, na langdurig getouwtrek achter de schermen, de handen ineengeslagen en zetten de komende dagen en weken de besprekingen voort om ten langen leste alsnog een Rotterdamse stadsbestuur in elkaar te timmeren: VVD, GroenLinks, PvdA, D66, CDA en ChristenUnie/SGP. Het concept-raamakkoord dat de eerste twee vorige maand sloten, vormt de basis voor de verdere onderhandelingen.
Tezamen heeft dit ‘sexy sextet’ een minimale meerderheid in de Rotterdamse gemeenteraad: 23 van de 45 raadszetels. Hetzelfde aantal dus als de vier strijdmakkers (Leefbaar Rotterdam, D66 en CDA, met gedoogsteun van CU/SGP) in het huidige demissionaire college tot hun beschikking hebben. Het is een uiterst smalle marge, met alle politieke gevaren en risico’s van dien, zoals de voorbije vier jaar hebben uitgewezen.

Sympathie van links

Met één niet onbelangrijk verschil in vergelijking met de afgelopen bestuursperiode (2014-2018): het zestal kan in principe rekenen op de sympathie van de SP (twee zetels), Nida (twee zetels), 50Plus (één zetel) en de Partij voor de Dieren (één zetel). Dat geldt in de kern ook voor de links georiënteerde nieuwkomer Denk (vier zetels), op voorwaarde dat voormannen Stephan van Baarle en Tunahan Kuzu hun chagrijn binnen enkele weken opzij zetten.
Denk is – niemand die het kan ontkennen – de grootste winnaar van de voorbije gemeenteraadsverkiezingen, maar de migrantenbeweging betaalt in Rotterdam overduidelijk de tol voor het in Den Haag opgebouwde en deels gecultiveerde imago van ‘een onverzoenlijke Turkenpartij’. Of dat beeld berust op een misverstand mogen Van Baarle en Kuzu de komende vier jaar bewijzen. Vanuit de oppositiebankjes. Vooral VVD en CDA zijn Denk-afkerig, en ook van ‘moederpartij’ PvdA hoeven de twee voorvechters van ‘het andere geluid’ niet te rekenen op een bos rode rozen. Daar zit (nog) te veel oud zeer.

Nachtmerriescenario

Het was VVD-leider Vincent Karremans die, gesteund door zijn liberale schaduwkabinet, afgelopen weekend besloot om na tien weken (!) de impasse te doorbreken. Een ‘linkse gedoogvariant’, waarbij zijn partij vier jaar lang machteloos aan de zijlijn zou staan, was een nachtmerriescenario, liet hij gisteravond weten in het Novotel. Hij en zijn metgezel Tim Versnel hadden hun stinkende best gedaan om Leefbaar Rotterdam, met elf zetels veruit de grootste partij in de Maasstad, aan boord te houden.
Opgejaagd door de met de dag narriger wordende informateurs Pieter Duisenberg (VVD) en Paul Rosenmöller (GroenLinks) maakte Karremans uiteindelijk een pragmatische keuze: GroenLinks-voorvrouw Judith Bokhove hield haar poot stijf en dus had Joost Eerdmans (Leefbaar) het nakijken. Voor hem en de zijnen dus geen plaats in het nieuw te vormen stadsbestuur.

‘We vonden dat Leefbaar Rotterdam, de grootste partij en voor ons op veel onderwerpen een bondgenoot, daar zonder meer onderdeel van zou moeten zijn’, liet Karremans zondagavond optekenen in een verklaring op de eigen VVD-website. ‘Maar na vele weken van duwen en trekken moeten we vandaag concluderen dat er in een combinatie met Leefbaar geen meerderheidscoalitie te vormen is, omdat er niet voldoende partijen zijn die daarbij willen aansluiten.’ Met andere woorden: Leefbaar heeft zichzelf uit de markt geprijsd.
Karremans meent 75 dagen (!) na de verkiezingen comfort te hebben gevonden door het CDA en CU/SGP aan zich te binden. Een logische gedachte: beide partijen opereren in het politieke midden, maar schuwen in sommige gevallen niet om een voetje over de politieke scheidslijnen te zetten.
Beide staan bovendien te boek als loyaal en betrouwbaar, en leveren doorgaans immer vakbekwame bestuurders. Het CDA, door het wegvallen van de Turkse stem teruggegaan van drie naar twee zetels, is in Rotterdam niet voor niets de langstzittende coalitiepartij; de christendemocraten blazen al sinds 1990 een toontje mee in het college van burgemeester en wethouders. Vaak met meer trompetgeschal dan het beduimelde zetelaantal rechtvaardigt.

Vier jaar oud zeer

Heeft de VVD verraad gepleegd? Nee. De partij heeft simpelweg haar knopen geteld. Maar, en ook dat kan niet worden ontkend: de VVD is nog niet vergeten hoe de partij vier jaar geleden, op instigatie van D66-leider Salima Belhaj, overboord werd gezet door Joost Eerdmans. Oud-raadslid en veteraan George van Gent herinnerde daar gisteravond nog maar even fijntjes aan met een tweetje vanuit zijn geliefde Hoek van Holland.
Overigens was het destijds niet Belhaj die de Leefbaar-leider dwong om kleur te bekennen in het RET-hoofdkantoor van toenmalig informateur Pedro Peters. Zij weigerde zitting te nemen in een stadsbestuur met ‘een te rechtse signatuur’, maar liet het vuile werk wijselijk over aan de – opmerkelijk genoeg op dat moment al uitgespeelde – GroenLinks-voorvrouw Judith Bokhove. Eerdmans moest ‘een vent’ zijn, hield zij hem voor, en dus moest hij kiezen: VVD of CDA? Hij, zelf van origine een oud-CDA’er uit Harderwijk, koos voor de laatste optie en liet toenmalige VVD-onderhandelaars Jeannette Baljeu en Antoinette Laan in woede en verbijstering achter. Die ergernis bleef beide dames overigens heel lang achtervolgen, maar dit terzijde.

Belediging van de kiezer

Het ‘sexy sextet’ dwingt Leefbaar Rotterdam tot een kritische blik in de spiegel. Eerdmans liet in een eerste reactie op Twitter weten dat links vanaf dag één het gesprek met hem heeft gemeden en daarmee 47.312 Leefbaar-stemmers (ter herinnering: dat is 21 procent van de uitgebrachte stemmen) in de kou laat staan. Tegenover RTV Rijnmond verklaarde hij dat de VVD zich heeft laten gijzelen door links. ‘Dit is een belediging van de kiezer.’
Vanuit de boezem van het stadhuis aan de Coolsingel klinkt echter ook een heel ander geluid: ‘Joost heeft zich laten gijzelen door zijn eigen onkunde.’ Vanaf dag één – donderdag 22 maart, toen de partijen in het presidium aanschoven voor duiding van de uitslag – heeft hij verzuimd om de regie naar zich toe te trekken. Het was een veeg teken dat de door hem voorgedragen verkenner (Jos van der Vegt) onmiddellijk iemand naast zich moest dulden, in de persoon van Derk Loorbach.

Het ‘huilie huilie’ dat Leefbaar nu laat horen, is begrijpelijk. Maar als de stofwolken straks zijn opgetrokken en de laatste tranen zijn geplengd, dringt zich intern onherroepelijk de vraag op of Joost Eerdmans nog wel de juiste man op de juiste plaats is. Hij heeft de afgelopen jaren immers vaker steken laten vallen. Denk aan de vermaledijde wethouderscoup van Ronald Schneider, denk aan de ‘plotselinge’ flitstransfer van Mo Anfal, die Leefbaar afgelopen zomer inruilde voor erfvijand Nida. Niemand die straks vreemd moet opkijken als Joost Eerdmans binnen Leefbaar wordt ‘uitgefaseerd’, zoals het samenspannende zestal nu ook lijkt te gaan doen met de milieuzone.
Mark Hoogstad werkt aan een extra hoofdstuk van zijn boek ‘Rotterdam stad van twee snelheden’, over de campagne en de huidige coalitievorming, dat via Vers Beton zal worden gepubliceerd.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
Mark Hoogstad en boek

Mark Hoogstad

Mark Hoogstad (1970) is freelance journalist. Hij schreef voor NRC Handelsblad en was politiek verslaggever voor het AD Rotterdams Dagblad. Op dit moment schrijft hij o.a. voor Trouw. Begin 2018 kwam zijn boek ‘Rotterdam stad van twee snelheden’ uit over de moderne geschiedenis van de stad.

Profiel-pagina
Jeroen van de Ruit kopie

Jeroen Van de Ruit

Profiel-pagina
Lees 11 reacties

Advertentie

Wildlife-film-festival-rotterdam-2018-Adv-Versbeton