voor de harddenkende Rotterdammer

Het roer moet radicaal om bij de SP Rotterdam. Dat staat in een uiterst kritisch en intern rapport over de forse nederlaag bij de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart. Politiek analist Mark Hoogstad kreeg de angstvallig geheim gehouden zelfanalyse afgelopen weekend in handen.

Estafettepoliticus, Leo de Kleijn
Beeld door: beeld: Renée Westerink

“We zijn het contact met de (meeste) leden verloren.” “Onze stelling was altijd ‘geen fractie zonder actie’, maar we waren steeds minder bezig om onze leden te betrekken bij acties voor een betere samenleving en daarbij nieuwe leden te winnen.” En: “De openlijke afwijzing van het Links Verbond [met GroenLinks, PvdA en Nida, MH] door landelijke kopstukken op televisie was onkameraadschappelijk en heeft onze campagne flink geschaad.”
De SP, de grootste verliezer van de Rotterdamse raadsverkiezingen van 21 maart jongstleden, spaart zichzelf niet. Een speciaal daartoe aangestelde werkgroep, bestaande uit Herman Beekers, Wassim Benali, Josje Beukema, Diederik Olders en Bert Peterse, kreeg de opdracht om de oorzaken van de monsternederlaag in kaart te brengen. De conclusies zijn inmiddels voorgelegd aan de eigen achterban en lopen uiteen, zo blijkt na lezing van hun bevindingen. Maar de rode draad in het rapport is kraakhelder en verrassend eerlijk: de SP heeft het verlies grotendeels aan zichzelf te wijten.

Diffuse boodschap

Zo sloten de landelijke en lokale campagne niet op elkaar aan, met als gevolg een diffuse boodschap. Vanuit Den Haag lag de nadruk op de thema’s “zorg, topverdieners en een beetje veiligheid” en de positionering van de nieuwe partijleider Lilian Marijnissen. In Rotterdam daarentegen probeerde lijsttrekker Leo de Kleijn een voetje tussen de deur te krijgen in het verbale verkiezingsgeweld met onderwerpen als wonen, energietransitie en diversiteit.
Hij slaagde niet in zijn opzet, mede omdat de massaal op Rotterdam gedoken landelijke media hem amper zagen staan. “Er had op alle fronten voorrang en ondersteuning gegeven moeten worden aan het werk in de afdelingen; het ging immers om lokale verkiezingen”, schrijven de vijf SP-onderzoekers.

Met de kritische noten uit het zelfonderzoek in het achterhoofd heeft het partijbestuur een concept-actieplan opgesteld om de SP weer op de kaart te zetten. Dat is geen eenvoudige opgave, want Rotterdam is niet meer de linksgeoriënteerde arbeidersstad van weleer. Klassiek links zit in de verdrukking, constateert de SP. Rotterdam wordt meer en meer een toevluchtsoord voor hogeropgeleiden. Dat zijn doorgaans geen SP-stemmers: de electorale vijver is dus kleiner dan voorheen.

Kernwaarden

Het bestuur onder leiding van oud-raadslid Theo Coşkun roept de leden niettemin op de aloude kernwaarden in ere te herstellen. Het heilige vuur moet terugkeren, luidt zijn boodschap. Vijf thema’s spelen daarbij een hoofdrol: armoede (1), zorg (2), huisvesting, wijkvoorzieningen en leefomgeving (3), diversiteit en internationaal (4) en duurzaamheid (5).
“We gaan onze acties tegen armoede en tweedeling in Rotterdam de komende maanden verder uitbouwen”, aldus Coşkun. Dat zijn geen loze woorden, benadrukt zijn bestuur. “Nu dus geen log uitgebreid en bureaucratisch afdelingsplan vol goede bedoelingen dat vervolgens toch maar op de plank blijft liggen.” Het “sterk verouderde campagnemateriaal” is daarbij dringend toe aan aanpassing aan de moderne tijd.
In vergelijking met de SP bewandelde GroenLinks de omgekeerde weg: de partij ging onder leiding van de goedlachse lijsttrekker – en toekomstig verkeerswethouder – Judith Bokhove van twee naar vijf zetels. GroenLinks groeide daardoor uit tot een van de winnaars van de Rotterdamse gemeenteraadsverkiezingen, samen met Denk (van nul naar vier) en VVD (van drie naar vijf).

GroenLinks profiteerde daarbij niet alleen van de landelijke hype rond de energiek rondreizende partijleider Jesse ‘Jessias’ Klaver, de politieke nazaten van PSP, PPR, CPN en EVP zochten in Rotterdam nadrukkelijk de kiezers op. Geen partij die zo vaak op straat te vinden was en van deur tot deur aanbelde als GroenLinks. Uitgerekend dat publieke activisme was tot voor kort de kracht en het handelsmerk van de SP. “We zijn ze ditmaal niet of nauwelijks tegengekomen”, zei Bokhove na de verkiezingen enigszins verbaasd. Het speelveld lag grotendeels open, de SP stond erbij en keek ernaar.

Werk aan de winkel

De gevallen kampioen ‘belletje trekken’ trekt het boetekleed aan. Sinds het mislukte Woonreferendum van november 2016 (ongeldig door een veel te lage opkomst van 16,9 procent) is de animo onder de SP-leden om campagne te voeren sterk afgenomen. De partij zelf deed vervolgens te weinig om het vuurtje van de actiebereidheid op te poken. De lage opkomst in Rotterdam (46,04 procent) speelde de SP ook parten: veel traditionele ‘partij-van-de-rode-tomaat’-stemmers bleven thuis.
Het is geen toeval dat het ledenaantal van de SP Rotterdam de afgelopen jaren schrikbarend snel is geslonken, stelt de commissie verbitterd vast: van ruim 1.800 naar nog geen 1.400. Daarmee is de partij overigens nog altijd de op één na grootste van de stad, achter de PvdA, dat kan pronken met een geschat ledenaantal van 1.700.

“Ook ik heb me een beetje in slaap laten sussen”

In de aanloop naar de verkiezingen deed de SP het niet onaardig in de peilingen: de partij werd ingeschat op vier tot zes zetels. Het werden er slechts twee en dat kwam als een mokerslag aan, zeker bij voorman De Kleijn. “Ook ik heb me een beetje in slaap laten sussen”, erkende de opgestapte beroepsactivist uit Rotterdam-Noord vorige maand desgevraagd. Hij werd opgevolgd door oudgediende Aart van Zevenbergen uit Vreewijk.
De SP Rotterdam behaalde drie maanden geleden haar beste scores in “relatief zeer witte, zeer oude en matig arme wijken: Wielewaal, Heijplaat, Vreewijk.” “En verliest aan GroenLinks en Nida in de wijken waar die partijen winnen, vooral in onze 2014-bolwerken Oude Westen en Nieuw Crooswijk”, zo valt te lezen in het rapport. Kortom: werk aan de winkel voor de SP.
Mark Hoogstad werkt aan een extra hoofdstuk van zijn boek ‘Rotterdam stad van twee snelheden’, over de campagne en de huidige coalitievorming, dat via Vers Beton zal worden gepubliceerd.

Mark Hoogstad en boek

Mark Hoogstad

Mark Hoogstad (1970) is freelance journalist. Hij schreef voor NRC Handelsblad en was politiek verslaggever voor het AD Rotterdams Dagblad. Op dit moment schrijft hij o.a. voor Trouw. Begin 2018 kwam zijn boek ‘Rotterdam stad van twee snelheden’ uit over de moderne geschiedenis van de stad.

Profiel-pagina
avatar-renee-westerink

Renée Westerink

Wat Renée het liefst zou willen, is de wereld wat meer kleur geven. Daar werkt ze dan ook hard aan – achter de naaimachine, de tekentafel of de computer. Beeld, vorm en kleur zijn haar gereedschap.

Profiel-pagina
Lees 5 reacties