voor de harddenkende Rotterdammer

Rotterdam heeft meer te bieden dan de Stadsdriehoek en de Kop van Zuid met hun moderne iconen als toeristisch en commercieel hart. Delfshaven zou als voorbeeld moeten dienen van de historische rijkdom die de stad omvat.

Rotterdam is vele steden, was het motto van Rotterdam als culturele hoofdstad van Europa in 2001. Hiermee werd teruggegrepen op het ontstaan van het huidige Rotterdam door de annexatie van dorpen in de directe omgeving van de stad. Een van deze dorpen is Delfshaven.

Een stadje in de stad

Delfshaven is eind 14e eeuw ontstaan als zeehaven van de stad Delft. Het werd een belangrijke plek van handel, overslag, haringvangst en scheepsbouw. Daarnaast was het ten tijde van de VOC de handelshaven voor specerijen en het Delfts blauwe porselein. Delfshaven omvatte toen de driehoek Havenstraat, Noordschans/Schans en Middenkous, nog steeds zichtbaar in het stratenplan van wat nu bekend staat als Historisch Delfshaven.

Door verzanding van de haven en het einde van de VOC kreeg Delfshaven met zo een grote stagnatie te maken dat het dorp zelf in 1866 verzocht om geannexeerd te worden door Rotterdam. Als onderdeel van de groeiende havenstad werd Delfshaven een plek van industrie: scheepswerven, machinefabrieken, jeneverindustrie, glas, timmerfabriek en transport bepaalden het straatbeeld. Langzamerhand werd het dorp omsloten door de groeiende stad en verloor het haar verbinding met de rivier. Historisch Delfshaven werd omringd door woningbouw uit de vroege twintigste eeuw; op de plek van de verzandde haven ligt nu de wijk Schiemond.

Schieblock In Zicht

Toch is Historisch Delfshaven er tot op heden in geslaagd een eigen karakter te behouden vanwege het afwisselende straatbeeld en de kleinschalige bedrijvigheid met horeca: het is een stadje in de stad. Daarnaast kun je er ook de geschiedenis van de stad en het land ervaren. Het is de plek van Piet Hein, van de Pilgrim Fathers, van de VOC-werven en de jeneverindustrie. De film In het oog van de orkaan en de cultuurhistorische analyse waar de gemeente opdracht voor gaf, maken deze geschiedenis zichtbaar en voelbaar.

Delfshaven op de kaart

Maar hoe blijft de voormalig zeehaven Delfshaven met haar eigen maritieme geschiedenis overeind in de 21e eeuw, temidden van de plannen voor de ontwikkeling van het Schiehavengebied en Merwe-Vierhavens (M4H)?

Allereerst gaat het om de erkenning dat Rotterdam meer moet willen zijn dan de Stadsdriehoek met haar moderne architectuur. Juist de contrasten maken Rotterdam spannend: de grote en de kleine schaal, het oude en het nieuwe, het land en het water. Een succesvol voorbeeld is de Wilhelminapier, met zowel de Erasmusbrug en De Rotterdam als Hotel New York. Historisch Delfshaven hoeft niet voor deze plek onder te doen, maar moet daarvoor wel op de kaart worden gezet. Bijvoorbeeld door haar geschiedenis meer inhoud te geven.

Hoe overleeft Vers Beton Delfshaven?

Het ooit zeer succesvolle historisch museum De Dubbelde Palmboom is door de gemeente wegbezuinigd, maar het pand is nog steeds in bezit van de gemeente. Zowel vanuit de buurt als vanuit monumentenorganisatie Stadsherstel klinkt de roep om de verhalende en museale functie terug te brengen. Linieschip De Delft moet weg uit de Schiehaven. Waarom wordt deze niet verplaatst naar de Middenkous? Beiden kunnen dienen als publiekstrekker.

Ook ruimtelijk kan Historisch Delfshaven duidelijker herkenbaar gemaakt worden. Zo is er nu geen eenheid in de buurt doordat deze door de Schiedamseweg in twee delen wordt gesneden. Het stukje Mathenesserdijk en Noordschans naar de molenstomp de Graankorrel is zo een vergeten uithoek geworden. Een ruimtelijke ingreep op de kop van de Schiedamseweg en de Havenstraat zou de horeca een impuls kunnen geven en het Prinsestheater een nieuwe kans. Daarnaast kan de bijzondere geschiedenis van de plek worden aangeduid: het gaat hier om één van de oudste waterkeringswerken van Nederland: Schielands Hoge Zeedijk.

Strak In Zicht

Zo kan Historisch Delfshaven aantrekkelijk worden voor de categorie toeristen die geïnteresseerd zijn in kleinschaligheid en maritieme historie. En waarom kijken we vanuit Delfshaven dan niet verder naar die andere dorpen die Rotterdam heeft geannexeerd? Bijvoorbeeld met een vaarweg tussen Delfshaven en Delft met halteplaatsen Oud Overschie, landgoed de Tempel en de Zweth.

Rotterdam moet dus niet alleen focussen op haar moderne iconen in Stadsdriehoek en op de Kop van Zuid, maar ook op wat de stad van oudsher binnen haar gemeentegrenzen heeft: de rustpuntjes binnen de dynamiek van de stad. Al deze delen van de stad met hun eigen verhaal hebben erkenning en een steuntje in de rug nodig. Hun bijzondere karakter zorgt voor de rest.

Maarten Rensen

Maarten Rensen

Maarten Rensen (1952) heeft na zijn (vervroegde) pensionering een nieuwe levensvulling gevonden in de geschiedenis van de steden Delfshaven en Rotterdam. Hij was beleidsmedewerker en -adviseur bij de gemeente Rotterdam, vooral in de sociale sector.

Profiel-pagina
avatar Lex Kortenoeven

Lex Kortenoeven

Lex Kortenoeven (1987) is een Rotterdamse portret- en documentair fotograaf. Begin 2017 startte Lex de studie Fotografie aan de Foto Academie in Amsterdam. Interesses: documentair, portret, straatfotografie, kunst & cultuur.

Profiel-pagina
Lees 4 reacties