voor de harddenkende Rotterdammer

De “rotte kies van Delfshaven” heette het rijksmonument Dubbelde Palmboom vorige week in het stadhuis. Het voormalige Museum Rotterdam staat sinds 2012 leeg en is in verval. Nog een winter zonder verwarming zal het pand geen goed doen, waarschuwde Niels van der Vlist, directeur van monumentenorganisatie Stadsherstel, in de raad. En dat terwijl het ruime pand met een nieuwe invulling leven in het nu wat doodse Historisch Delfshaven zou kunnen blazen. 

dubbeldepalmboom_lvd_1
Beeld door: beeld: Loes van Duijvendijk

Maar de gemeente, eigenaar van het pand, ligt dwars. De verkoop verloopt al twee jaar uiterst moeizaam. Kort gezegd: Stadsherstel wil de Dubbelde Palmboom kopen en denkt aan horeca op de begane grond met openbare kantoren voor creatieve ondernemers erboven. De gemeente wil euro’s en houdt vast aan een taxatie volgens de marktwaarde in het gebied. En die hoofdprijs kan Stadsherstel niet betalen.

Iets soortgelijks speelt aan de andere kant van de stad, waar de Fenix Food Factory plaats moet maken voor het landverhuizersmuseum van goede doelenstichting Droom en Daad, onderdeel van De Verre Bergen van vermogende familie Van der Vorm. De gemeente is eigenaar,  besluit te verkopen, en nu is het afwachten wat er van de spontane levendigheid van Katendrecht overblijft.

Openbare verkoop

Op dit moment staan er 22 panden met een monumentenstatus op de lijst om te verkopen. En in de richtlijnen die de gemeenteraad zelf aan de dienst vastgoed oplegde staat dat dit “marktconform” moet gebeuren. Maar is geld echt de enige manier om de waarde van een pand voor de stad te bepalen?

Ik belde Olof van de Wal, die namens Skar door de hele stad atelierruimtes verhuurt. Hij heeft plannen om de wasserij van het voormalige Bergwegziekenhuis aan te kopen en betaalbaar te verhuren als modebroedplaats. Waarom dat nodig is? “We hebben in Rotterdam lang de luxe gehad dat werkplekken hier goedkoop waren”, zegt hij. “Inmiddels wordt er gediscussieerd over betaalbare huurwoningen, maar je moet ook betaalbare werkplekken hebben.”

“Dat is niet alleen goed voor die creatieven of startups”, gaat hij verder, “maar ook voor de ontwikkeling van het gebied. De stad wordt toch een beetje doods als al die mensen straks allemaal aan de randen van de stad of in buurgemeenten zitten.” Een stad die alleen maar verkoopt, eet zichzelf op.

Terug naar de Dubbelde Palmboom. Want navraag leert dat de gemeente aanvankelijk ongeveer de helft meer vroeg dan Stadsherstel bood. De monumentenorganisatie schoof met posten en boekte rijkssubsidies vast in. Het resultaat is dat de vraagprijs nu nog twintig procent boven het bod van Stadsherstel ligt. Zijn ze er over twee maanden nog niet uit, dan wordt het pand openbaar verkocht, liet wethouder Bas Korvers weten. Regels zijn regels.

Een raket door de stad

In dat licht lijkt de schakelsnelheid ten zuiden van de rivier zich in een andere dimensie af te spelen. NRC Handelsblad reconstrueerde hoe ondernemers uit de Fenixloods samen met een ontwikkelaar plannen indienden om mede-eigenaar van de ‘culinaire hotspot’ te worden. Op veel enthousiasme kon het niet rekenen. Een afwijzende brief van de gemeente kwam met vijf maanden vertraging binnen. Toen had Droom en Daad het initiatief al gegrepen en een onbekend bedrag geboden. Huurders moeten er markthuren gaan betalen.

De gemeentelijke marketingorganisatie liep jarenlang weg met de Fenix Food Factory. Nu de klus geklaard is, kan de boel in de verkoop. Want de ondernemers wisten toch dat ze een tijdelijk contract tekenden? En een immigratiemuseum met internationale uitstraling in plaats van hipsterbier, is dat echt zo’n achteruitgang?

fenixloodsen_lvd_14
Beeld door: beeld: Loes van Duijvendijk

Het is, denk ik, het inmiddels bekende procedé rond gentrificatieprojecten dat mensen tegen de borst stuit. Zet een groep creatievelingen/ondernemers/startups (doorhalen wat niet van toepassing is) op een saaie plek, laat ze de boel opleuken, verkoop de plek aan de hoogste bieder, en hetzelfde liedje mag zich opnieuw afspelen in een ander stukje stad.

Bovendien illustreert de deal met Droom en Daad dat voor de hoogste bieder de rode loper wel uitgaat. Zelfs de aanvankelijke voorwaarde om 200 nieuwe woningen op Fenixloods 2 te bouwen – met bijbehorende inkomsten voor de gemeente – bleek voor Droom en Daad niet te gelden. Even voor de duidelijkheid: minder inkomsten uit de verkoop is dus precies de reden waarom het met de verkoop van de Dubbelde Palmboom niet wil vlotten.

fenixloodsen_lvd_8
Beeld door: beeld: Loes van Duijvendijk

Of rond de Fenixloods en de Dubbelde Palmboom geen sprake is van een ‘ongelijk speelveld’, vroeg CDA-raadslid Christine Eskes in de raad. En CU/SGP-burgerlid Gerben van Dijk: “De ene partij zie ik als een raket door de stad schieten, de ander hoort na jaren dat het pand nog eens getaxeerd wordt.” D66 vroeg om meer transparantie. De raad moet de verkoop van de Fenixloods nog goedkeuren. Dat wordt nog spannend.

Instrument

Er worden wel vaker vraagtekens gesteld bij het verkoopbeleid van het gemeentelijke vastgoedbedrijf. Neem een onderzoek dat in opdracht van de stadsmarinier werd uitgevoerd naar Historisch Delfshaven. Daarin waarschuwden de onderzoekers, verwijzend naar onder meer de Dubbelde Palmboom: “Deze panden hebben een zeer strategische ligging en worden, als geen actie wordt ondernomen, vermoedelijk verkocht aan particulieren, terwijl hier grote kansen liggen om placemakingsactiviteiten te ondernemen.”

“Ga in gesprek met de afdeling vastgoed over het gemeentelijk vastgoed dat in historisch Delfshaven aanwezig is”, is de aanbeveling van de onderzoekers aan de gemeente. Publiek vastgoed is een belangrijk instrument om een wijk aantrekkelijk te maken.

Zo bezien is het bemoedigend wat er momenteel in Amsterdam gebeurt. Jarenlang werd daar elk leegstaand pand met een beetje uitstraling als hotel verkocht. Na klachten van bewoners die in het stadscentrum weinig meer te zoeken hebben, beloofde het nieuwe college beterschap. In het college-akkoord staat nu: “Gemeentelijk vastgoed is van de stad en van de Amsterdammers. We willen maatschappelijk vastgoed inzetten om ruimte te bieden aan initiatieven en zachte krachten die niet mee kunnen doen aan de vastgoedgekte maar wel essentieel zijn voor de stad.”

Nu ook Rotterdamse bakstenen steeds meer waard worden, lijkt zo’n paragraaf ook hier geen overbodige luxe. De gemeenteraad heeft de huidige verkooprichtlijnen opgesteld; tijd om ze ook weer aan te passen.

 

Update 27/09/2018: eerder werd de familie Van der Vorm als ‘vastgoedfamilie’ omschreven, dit is aangepast. De familie is eigenaar van de investeringsmaatschappij HAL Investments.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
pasfoto-Guido van Eijck

Guido van Eijck

Guido van Eijck (1987) is onderzoeksjournalist voor Investico, platform voor onderzoeksjournalistiek. Artikelen van zijn hand verschenen in onder meer De Groene Amsterdammer, de Volkskrant, het Financieele Dagblad en het Zuid-Afrikaanse weekblad Mail & Guardian.

Profiel-pagina
PROFIELFOTO LOES VAN DUIJVENDIJK

Loes van Duijvendijk

Loes van Duijvendijk (1987) studeerde Fotografie aan AKV St. Joost in Breda. Met behulp van een analoge camera verandert ze de realiteit van alledag in een poëtisch schouwspel waarin vormen, lijnen en structuren elkaar op subtiele wijze ontmoeten.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Advertentie

Wildlife-film-festival-rotterdam-2018-Adv-Versbeton