voor de harddenkende Rotterdammer
IMG_7322
Gezicht op Rotterdam – eigen afbeelding van Solko Schalm

Bij binnenkomst in je atelier krijg ik het gevoel dat je door je directe omgeving geïnspireerd wordt. Het enorme schilderij bij de ingang ziet er heel Rotterdams uit, met spectaculair grote gebouwen en een industrieel gevoel. Kun je daar meer over vertellen?

Je bedoelt Gezicht op Rotterdam. Ik schilderde het gevoel van de stad, maar het is niet één specifieke plek in de stad. Het is geen accurate weergave. “Kunst is de leugen die ons de waarheid doet begrijpen,” zei Picasso. Het is de bedoeling dat het voelt alsof het echt is, maar dat is het niet. Soms maak ik een gebouw wel tien keer z’n normale proportie in een schilderij, en dan nog ziet het er natuurlijk uit. Niemand ziet dan eigenlijk dat het niet klopt, dat vind ik geestig. Gezicht op Rotterdam is het gevoel dat ik krijg als ik naar de stad kijk, de stad van lucht en water, vol weerspiegelingen van gebouwen en de Maas. Als schilder vind ik het leuk om daarmee te spelen.

Je eerste expositie in het Hoogkwartier bevatte een serie van vervuilde Rotterdamse landschappen. Waarom koos je juist voor dat thema?

Als ik door Europoort rijd, raak ik onder de indruk van het zicht op de industrie, en de schaal waarop die bestaat. Ik krijg hetzelfde ontzagwekkende gevoel dat ik ook ervaar op een bergtop. Die grote industrie is bijna een natuurkracht, maar het is geen natuur.

Ik heb ook de A24, De Hef en delen van de Kade geschilderd. Je ziet de zeecontainers aan kranen in een ander landschap tussen de gebouwen door bewegen. Er zit een schoonheid in die vervuilde landschappen – een ontzag dat je niet kunt ontkennen. Met deze serie wilde ik een statement maken. Het voelt als een grote naderende natuurramp, waarin je nietig bent als mens, en die je nooit kunt tegenhouden. Je voelt het aankomen, maar voorlopig draait alles vrolijk door.

Hoe omschrijf je jouw eigen stijl?

Hier denk ik al twintig jaar over na. De beschrijving van mijn stijl evolueert met mij mee, terwijl mijn werk zelf niet zo veel verandert.

Ik noem mijn stijl Duaal Realisme, naar de acceptatie dat er geen objectieve eenduidige beschrijving van de werkelijkheid bestaat, maar honderden, of duizenden. Allemaal zijn ze individueel consistent en coherent. Allemaal anders van elkaar. En in deze zin kunnen ze ook allemaal waar zijn, als beschrijving, als weergave. Per slot van rekening is de ene goed getekende appel net zo waar als de andere, los van de stijl die je ervoor gebruikt.

Wat ik dan zo fascinerend vind, is dat wij als mensen altijd een coherent beeld van de wereld proberen te maken in ons hoofd. We proberen al die verschillende stileringen, concepten en vereenvoudigingen van de werkelijkheid tot één enkel beeld of verhaal te smeden, terwijl we ons vaak niet realiseren dat die eigenlijk allemaal uit verschillende talen, zienswijzen, of stijlvormen komen. Daarom schilder ik graag op mijn manier, juist om te laten zien hoe onze perceptie eigenlijk werkt. Hoe wij met onze indrukken van de wereld omgaan. Ik maak liever een afbeelding van hoe wij de wereld zien, dan van de wereld zelf.

Solko-VersBeton01-LR-Anne-ClaireLans
Beeld door: beeld: Anne-Claire Lans

Je geeft ook lessen aan leerlingen. Leg je daarin ook de nadruk op de eigen bril waarmee zij naar de wereld kijken?

Ja. Dat doe ik niet bewust, maar ik vind het per definitie interessant wat jouw blik is. Een ander kan de wereld immer nooit op dezelfde manier bekijken als jij. Dat jij ervoor kiest om iets in beeld te brengen, betekent dat je iets zag wat jij interessant vond. Het is daarom vrijwel altijd de moeite waard voor de ander om hiernaar te kijken.

Ik vind het mooi dat de kunst een instrument is om deze veelheid aan blikken te vangen. In de wetenschap wordt vaak juist voor één interpretatie of één taal gekozen, zodat je het altijd over hetzelfde hebt en van daaruit verder denkt. Maar de kunst hoeft zich hier niet aan te houden.

Is dit ook de reden dat je je op meerdere kunstvormen toelegt?

Dat zou kunnen, ik maak naast portretten, stillevens en landschappen ook tekeningen, strips en ander grafisch werk. Ik heb veel interesses: ik spreek inmiddels vier talen en houd me bezig met biologie, wiskunde, planten, tango dansen, muziek, economie, schrijven, politiek… Soms vinden mensen het verwarrend als je meerdere interesses en veel nieuwsgierigheid hebt, maar ik vind dat het allemaal juist vanuit dezelfde basisgedachte ontstaat: onderzoek willen doen naar de wereld. Parallellen opmerken en door jouw ogen de wereld vastleggen.

Solko-VersBeton08-LR-Anne-ClaireLans
Beeld door: beeld: Anne-Claire Lans

Je hebt ook een tijdje in een andere grote stad gewoond: Parijs.

Klopt. Daar heb ik het eerste deel van mijn kunstopleiding gevolgd. Als puber werd ik gegrepen door The Moon and Sixpence, een boek over Paul Gauguin, geschreven door Somerset Maugham. Ik moest het boek lezen voor de lijst. Gauguin gooide het roer om rond zijn veertigste. Hij was bankier met een goed inkomen en een gezin maar besloot zich volledig te richten op de kunst. Hij maakte vervolgens waanzinnig mooie kunstwerken, en gaf niets meer om zijn sociale status en succes. Waarom zou iemand alles opgeven om kunst te maken? Dan moest kunst wel iets groots en geweldigs zijn. Het liet me niet los.

Ik had het idee dat er al genoeg mensen bezig waren met verder onderzoek in de wetenschap, maar dat er nog niet veel mensen bezig waren met het mysterie van schoonheid. Dus wilde ik echt goed leren schilderen. Ik kwam terecht bij de ESAG (Ecole Supérieure d’Arts Graphiques) een degelijke opleiding in Parijs. Ik heb daar moeten afzien, maar aan het eind van de periode heb ik ook daadwerkelijk goed leren schilderen.

Daarna ging ik naar de Koninklijke Academie in Den Haag. Het was een academie met een heel andere aanpak dan de academie in Parijs. Alles stond daar ter discussie: wat is kunst? Wat is een kunstenaar? Daarnaast was het figuratieve schilderen toen niet meer in de mode, terwijl ik juist vernieuwing zocht binnen de figuratieve traditie. Toen had ik al veel interesse voor het tijdloze dat achter traditie ligt. Ik heb flink wat discussies met docenten gehad, zij vonden dat ik meer de abstracte kant op moest gaan.

Dat is knap om aan je eigen stijl vast te houden, maar ook best risicovol als je hoopt van je kunst te kunnen leven.

Ja. Gelukkig bleek ik er uiteindelijk niet ver naast te zitten, want er was wel degelijk interesse in de kunst die ik maakte. Er waren spannende periodes maar na mijn opleiding heb ik vanaf het begin best goed kunnen verkopen.

En na je opleiding ben je zelf lessen gaan geven. Hoe ging dat?

Op het Noordereiland huurde ik een klein atelier, waar ik exposeerde maar ook lessen gaf. Later huurde ik dit atelier aan de Hoogstraat. Ik had nooit gedacht dat ik het lesgeven zó leuk zou vinden. Ik vind de verschillende interpretaties van mijn leerlingen telkens weer fascinerend. Die zijn allemaal goed, op hun eigen manier.

Ik zie de cursisten ook worstelen met alle dingen waar ik zelf tegenaan liep. Hoe meng je die perfecte kleur van dat stukje water weer opnieuw, hoe scherp beeld je iets af? En: hoe leer je je vrij te voelen? Om niet bang te zijn voor mislukking, maar om het juist te omarmen, zodat je niet geforceerd schildert? De meeste mensen denken dat creëren moeilijk is door de techniek en de ideeën die je moet hebben, maar dat is niet zo: het zit hem meer in het psychologische deel.

In een schilderles leer je in feite opnieuw kijken, met oog voor het kleinste detail. Je ziet verschillen tussen kleurnuances, je ziet hoe precies je verhoudingen en vormen in beeld kunt brengen en wat je daarmee voor effect bereikt. Ik hoor vaak van cursisten dat ze in hun privéleven ineens ook veel bewuster en intensiever observeren. Of dat ze hun eigen manier van kijken onderzoeken. Dat is zeker iets wat het lesgeven waardevol maakt.

Ik heb een aantal schilderlessen bij je gevolgd. Je deelt dit soort gedachten over kunst met geïnteresseerde leerlingen in heel open gesprekken. Daarnaast moedig je jouw leerlingen aan te vertellen over hun eigen helden en om te bestuderen wat nu uniek was aan de manier van kijken van de betreffende schilder. Dat doet niet elke docent…

Ik houd er niet van om over kunst te praten alsof het iets verhevens is. Ik ben oprecht geïnteresseerd in hoe verschillende mensen, ook mensen zonder ook maar enige kunstachtergrond, verschillende thema’s benaderen.

Solko-VersBeton04-LR-Anne-ClaireLans
Beeld door: beeld: Anne-Claire Lans

Kun je nu, na al deze jaren, Gauguin begrijpen, die alles opgaf om kunst te maken?

Vaak zwoeg je weken op een kunstwerk dat uiteindelijk niets wordt. Maar dat éne moment waarop het lukt, dat éne moment waarop alles samenvalt en alles klopt, dat maakt het waard om door te gaan als kunstenaar. Dat is iets verslavends, zoals een bergbeklimmer dat gevoel van de top onvergetelijk vindt, en dan het lange afzien van tevoren er steeds weer voor over heeft.

Ik heb moeilijke momenten gekend als kunstenaar. Het is nu eenmaal een beroep met onzekerheden op zijn tijd. Maar ik heb ervaren dat je vaak op de moeilijkste momenten het helderst spreekt, wanneer er een soort urgentie in zit. Je beseft dat je dit doet omdat je iets blijvends wil maken. Iets wat ertoe doet.

Eind dit jaar kunnen we een nieuwe expositie verwachten in het atelier van Solko Schalm: Hoogstraat 43a. Kijk voor meer informatie ook eens op www.solkoschalm.com

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
28417696_10156152592074320_1867643664_o (1)

Mirthe Smeets

Mirthe is neerlandica, journalist en redacteur. Ze houdt van de dynamiek van Rotterdam en legt zich graag toe op de culturele verslaglegging. Ze neemt je mee door de stad en toont haar ontdekkingen op het gebied van kunst, poëzie, literatuur, en mooie plekken.

Profiel-pagina
image1 (1)

Anne-Claire Lans

De fotografie van Anne-Claire Lans kenmerkt zich door een bepaalde ‘zeitgeist’. Ze maakt veel documentair werk en brengt daarbij een bepaalde subcultuur, generatie of gemeenschap in beeld. Sinds het begin van haar studie aan de Willem de Kooning (2009) woonachtig te Rotterdam en hier niet meer weg te slaan.

Profiel-pagina
Nog geen reacties