voor de harddenkende Rotterdammer

Het is een vertrouwd landschap. Als ik thuis inlog verschijnen dezelfde foto’tjes in dezelfde volgorde. Een digitaal landschap van gezichten en namen. Pardon: van facepics en nicks. Het zijn mijn buurtgenoten die net als ik een account hebben op de homo-dating-app Grindr. Als ik ZuigerBott35, Jason, XLDude, NPH↓↨ en R.A.M. op mijn scherm zie, dan weet ik thuis ben. Zij vormen de virtuele omgeving van mijn woning. Hun aanwezigheid is net zo vanzelfsprekend als het uitzicht op de Euromast vanuit mijn huiskamer.

Het grid van Grindr

Om het samenspel tussen de stad en mijn scherm te begrijpen, is het belangrijk te weten hoe Grindr werkt. Het principe is simpel. Als je de app opent, dan zie je een grid met kleine profielfoto’s op je scherm. Dat zijn de gebruikers die ingelogd zijn. De dichtstbijzijnde user staat bovenaan. Daarna degene die iets verder weg zit, dan degene op nog iets grotere afstand, enzovoort. Met behulp van filters kun je de selectie op je scherm veranderen. Je kunt onder meer selecteren op leeftijd, op tribe (otter, bear, geek, twink, trans, enz.), of op looking for (chat, dates, friends, networking, relationship, right now – op deze opties kom ik straks terug).

Door het gebruik van filters zie je ook profielen van verder weg. Een doorgewinterde Grindr-gebruiker herkent aan de afstanden in welke stad een chatmaatje zich bevindt: 12 km is Delft, 20 km is Den Haag, 50 km is Utrecht en 60 km is Amsterdam (of Tilburg, heel verwarrend). De app is kortom supergoed voor je topografische oriëntatie.

Als je een foto’tje aanklikt verschijnen de stats van de gebruiker (leeftijd, precieze afstand, lengte, gewicht, etc) en meestal een tekstje. De profielteksten munten niet uit in creativiteit. ‘Ik zoek gewoon een leuke vent. Zijn die er nog? Ik bijt niet :)’ of ‘Drankje kan altijd toch? Val op ouder’, ‘Versa kerel met XL paal zoekt safe f*cks. Zoek actie. Rubbertje erom en palen maar’, of kortweg ‘Fun nu’. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Tinder kun je op Grindr iedereen aanspreken. In het ergste geval gebruikt je gedroomde date dan direct de block-functie. Chatten op Grindr is vergelijkbaar met whatsapp: je kunt foto’s delen en eventueel ook je exacte locatie.

‘Fun’ is snelle seks

Het eufemisme ‘fun’ is alomtegenwoordig op Grindr. Fun betekent seks en Grindr heeft de reputatie een app te zijn voor de snelle wip. Er is vast wel een enkele Grindr-gebruiker op zoek naar iets duurzamers, maar voor deze LTR-zoektocht wordt meestal uitgeweken naar Tinder. Overigens was Grindr (opgericht in 2009) de inspiratiebron voor de makers van Tinder (sinds 2012). De populariteit van de Tinder is onder gays (pardon, de lhbtqi+’ers) geleidelijk gestegen, waardoor Grindr nog verder is gedevalueerd tot snelle seks-app.

Toch zul je het woord ‘seks’ (of sex) op Grindr niet snel aantreffen. De app komt uit de V.S. dus expliciete termen en beelden zijn taboe. Ook foto’s moeten aan strikte kuisheidsregels voldoen: naaktheid, de suggestie van naaktheid en zelfs ondergoed zijn niet toegestaan. De looking for-optie ‘right now’ moet je interpreteren als ‘seks nu’, al staat dat er niet letterlijk. De optie ‘networking’ is behoorlijk lachwekkend. De meeste Grindr-gebruikers zoeken een hookup, en geen nieuwe carrière-mogelijkheden. Of het moeten de escorts zijn die klandizie zoeken. De sekswerkers noemen hun diensten overigens standaard ‘massage’ of gebruiken ‘$$$’ en ‘€€€’ als tekst. ‘Massage’ wordt op de meest exotische wijzen gespeld (‘m<ss<ge’) om te voorkomen dat een profiel wordt verwijderd.

XeniaGottenkieny-GayScene_Rotterdam1
Beeld door: beeld: Xenia Gottenkieny

De gevaren van Grindr

Een app voor seksdates waar het woord seks taboe is: het is een tikkeltje schizofreen. En dat werkt problemen in de hand. Grindr biedt namelijk de perfecte mogelijkheden om volstrekt anoniem te daten. Maar tegelijkertijd presenteert de app een bekrompen omgang met seksualiteit. In mijn optiek belemmert Grindr hierdoor de coming out en zelf-acceptatie van mensen op zoek naar hun (seksuele) identiteit. Veel (jonge) mensen in Rotterdam worstelen met hun seksualiteit, vooral in families met een migratie-achtergrond. De hypocriete omgang van Grindr met seks komt het acceptatieproces niet ten goede.

Natuurlijk kan het heel fijn en spannend zijn om in absolute anonimiteit andere mannen ontmoeten. Maar het kan ook leiden tot een dubbelleven en in het ergste geval kun je slachtoffer worden van een misdaad. Grindr wordt met regelmaat in verband gebracht met diefstal, mishandeling, verkrachting en zelfs moord, met als dieptepunt de dood van de 17-jarige Rotterdammer Orlando Boldewijn begin dit jaar. En vermoedelijk melden veel slachtoffers van misdrijven melden zich niet eens uit angst en schaamte. Iets dat Grindr zou kunnen verminderen door bijvoorbeeld informatie of links naar hulp-organisaties te geven. Maar om te beginnen: door zelf wat minder besmuikt om te gaan met seksualiteit.

 Gelukkig zijn er ook lichtpuntjes. De app heeft sinds kort de mogelijkheid om de hiv-status weer te geven (bijvoorbeeld ‘hiv-negative, on PrEP‘ of ‘hiv-positive, undetectable’).

Het verdwijnen van een 'subcultureel vangnet'

Maar was het vroeger nou zo anders? Vroeger leidden mannen en jongens toch ook een dubbelleven? Ze gingen toch ’s nachts naar het Kralingse Bos of naar een andere ontmoetingsplaats voor anonieme seks? Dat klopt. En nog steeds bestaan er dergelijke ontmoetingsplaatsen, zoals de roemruchte Rozentuin in het Museumpark. Al worden die wel minder drukbezocht vanwege de concurrentie met apps.

Erger is dat de concurrentie van de dating-apps heeft geleid tot kaalslag onder de homo-horeca. Zo verdwenen in Rotterdam de café’s De Bak, Lef, Heeren op de Hoek, Marietjes Minibar, De Unie en recentelijk ook Rotterdams oudste homokroeg, de Cosmo Bar (al in 1937 populair onder hitsige zeelui). Homojongerenvereniging Apollo werd na 45 jaar opgeheven. Ook sauna’s Spartacus en Aquacity sloten hun deuren. De grootste aderlating was de sluiting van de fenomenale Gay Palace, een discotheek met 3 vloeren die als ‘Glij Paleis’ een regionale functie vervulde. Het waren misschien niet altijd de meest geraffineerde uitgaansgelegenheden, maar het waren wel plekken waar je onder gelijksoortige mensen was.  En belangrijker nog, het waren plekken die een subcultureel vangnet vormden. Zelfs in het Kralingse Bos waren sociale hulpverleners aanwezig.

Waarom dat erg is? Het leiden van een dubbelleven, het hebben van anonieme dates, dat moet een keuze zijn. Door het verdwijnen van de homo-horeca word je tot anonieme dates verplicht. Tot ontmoetingen zonder sociale context.

Nieuwe gezichten

Grindr veranderde de stad dus, maar je ziet de stad ook veranderen op Grindr. Rotterdam is populair en dat zie je ook in het ‘grid’ op je telefoon.

Het publiek op Grindr (Rotterdammers én bezoekers) is anders dan acht jaar geleden. Op 2 km afstand, rondom de Witte de Withstraat, wemelt het tegenwoordig van de avontuurlijke gay-backpackers. Ze vinden Rotterdam awesome, ze vergapen zich aan de moderne architectuur en wijzigen hun Grindr-profielfoto in een selfie met rauw-betonnen industriedecor. Toen ik afgelopen zomer in Italië inlogde, trof ik daar een local aan met een profielfoto die hij bij de Fenix Food Factory had gemaakt. Erg verrassend.

Desgevraagd geven de toeristen hoog op van de dynamiek van de multiculturele havenstad – in alle opzichten zoveel authentieker dan Amsterdam. Ik schep er genoegen in te vertellen dat Rotterdam 15 jaar geleden nog werd beschouwd als kansloos oord met second city syndrome, waar toeristen nog niet dood gevonden wilden worden.

Behalve de toeristen op Grindr (ik heb het personeel van de vele cruiseschepen nog niet eens genoemd), zijn het ook de nieuwe stadsgenoten die het grid domineren. Het meest spectaculair zijn de ‘migranten’ uit Amsterdam. Creatieve figuren met een duur kapsel. Een jaar of acht geleden doken de eerste op, in die hoge appartemententorens bij de Wijnhaven en op de Kop van Zuid. Als ik ze goed begreep bestond driekwart van de populatie van die torens uit homo’s. Ze loerden naar elkaar van toren naar toren en verwonderden zich over hoe de gps hun afstand interpreteerde. De eerste Amsterdammers twijfelden nog of ze de juiste beslissing hadden genomen door naar Rotterdam te verhuizen. De meest recente lichtingen zijn dolgelukkig dat ze de helse drukte van de Amsterdamse binnenstad hebben ontvlucht.

Nieuwe plekken

Opvallend is hoe de verhuizingsstromen zichtbaar worden op Grindr. De bouw van complexen met kleine appartementen en studio’s zorgt voor een aanwas van young professionals. Bij dit profiel past ook de toename van internationale studenten. Frappant is dat de gemiddelde huidskleur op de Grindr-profielfoto in Rotterdam-West hierdoor lichter is geworden. De creatieveling, de young professional, de expat, de internationale student en de Amsterdamse aanwas: ze hebben een vaker een witte huidskleur. Intussen zie ik dat de etnische diversiteit in de ‘suburbs’ (Alexanderpolder, Capelle a/d IJssel) juist groter wordt. Ook opvallend: Charlois lijkt voorzichtig te worden ontdekt door de beter gesitueerde Grindr-gebruiker.

Ten slotte mijn hobby: ik spaar Grindr-profielfoto’s met Rotterdamse decors. In de afgelopen 5 jaar heb ik een verzameling van 3000 screenshots opgebouwd. Vaak een selfie met een typisch Rotterdamse achtergrond, maar ook heel vaak een foto van een Rotterdams icoon – zonder gezicht van de gebruiker. Zo zijn er profielfoto’s met de molen van Delfshaven, de Euromast, De Rotterdam, het logo van Feyenoord, de Markthal, de Botlekbrug, de Fenix Foodfactory, de Luchtsingel, de Tovertunnel, de Hef, het Centraal station, het tramviaduct bij de Schieweg, het Schouwburgplein, de Veerhaven, het Stadhuis, Kabouter Buttplug, de Erasmusbrug… Met een beetje fantasie kun je in Rotterdam daten met gebouwen.

Als ik de keuze voor decors, gebouwen en objecten op profielfoto’s analyseer, dan trek ik drie conclusies. De Grindr-gebruiker is allereerst trots op zijn stad: Rotterdam is blijkbaar essentieel voor zijn identiteit, en enkele klassieke iconen zijn daar onlosmakelijk mee verbonden. Daar hoort ook Feyenoord bij, zoals zomer 2017 bleek, toen het Grindr-grid werd gedomineerd door het legioen op de Coolsingel en in de Hofpleinfontein. Andere all time favorites zijn de skyline vanaf de rivieroever (inclusief Erasmusbrug) of een panorama vanaf een hoog gebouw. De nieuwe iconen blijken hun aantrekkelijkheid snel te verliezen. Wat ten slotte opvalt, is de aantrekkelijkheid van de ruige stedelijkheid – een perfect decor in hun zoektocht naar ‘fun’.

Het virtuele landschap van Grindr heeft zich, kortom, verweven met het tastbare landschap van onze stad. Deze populaire app heeft het uitgaansleven veranderd en heeft ontmoetingen anoniemer gemaakt, maar ook efficiënter en spannender. Voor wie oplet maakt de app prachtig inzichtelijk hoe de bevolking verandert en hoe de populariteit van plekken verschuift. Maar bovenal is duidelijk dat Rotterdam ook voor Grindr-gebruikers essentieel is voor hun identiteit. Grindr is digitaal thuiskomen.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Ferrie

Ferrie Weeda

Ferrie Weeda (1977) studeerde geschiedenis en Nederlands. Zijn wieg stond aan de Coolhaven – nog steeds zijn domein. Ferrie houdt van publiek en van de stad. Hij is voorzitter van BuurtBestuurt Coolhaveneiland. Als stadsgids en schrijver deelt hij zijn betrokken en bevlogen verhalen over geschiedenis, samenleving en cultuur. Gerrit, Ferries jack-russell uit Tiel, is vernoemd naar Erasmus.

Profiel-pagina
Xenia-avatar

Xenia Gottenkieny

Illustrator

Xenia Gottenkieny (Hameln , Germany) has studied audiovisual arts at the Willem de Kooning Academy in The Netherlands (1992-1995). She is a Rotterdam based (collage) artist, musician and photographer.

Profiel-pagina
Lees 5 reacties