voor de harddenkende Rotterdammer
Ferrie schrijverscolumn
Beeld door: beeld: Elzeline Kooy

“Drukken! DRUKKEN! Breed! PAAAASEN! Achter je NAJIB! Achter je!” Coolhaveneiland speelt uit tegen Bospolder en het gaat niet goed. Buurvrouw Clemmy, coach van team Kapelplein, zucht diep. “Ze luisteren niet.” De strijd is ook oneerlijk, want de kinderen van Bospolder zijn veel groter. Bovendien let de scheids niet goed op. “Het is een spel, maar het moet wél eerlijk gaan.”

Mijn wijk, Coolhaveneiland, speelt voor het eerst mee in de Feyenoord Street League. Onder de naam ‘FC Kapel’ – thuisbasis Kapelplein – gaan de voetballertjes de strijd aan met de andere teams van Rotterdam-West. De jongens én meisjes zijn supertrots op hun Feyenoord-shirts. De begeleiding vanuit de club is professioneel.

De Street League biedt letterlijk een alternatief voor de wetten en verleidingen van de straat, gericht op kinderen uit sociaal zwakkere wijken. Respect, regels, sociale vaardigheden en maatschappelijke betrokkenheid zijn net zo belangrijk als het sportieve aspect. De lokale Albert Heijn sponsort het team met fruit en flesjes water. De kinderen gaan klusjes doen in de buurt. Bovendien neemt coach Clemmy ze mee naar de afdeling oncologie van Erasmus MC. “Ze gebruiken het woord ‘kanker’ in elke zin. Dat moet stoppen.”

In de League valt voor het team Kapelplein nog een hoop te winnen. Twee afwezigen zonder afmelding: 10 strafpunten. Op tijd aanwezig: 0 punten. Respect voor de scheidsrechter: 0 punten. Sportief gedrag: 0 punten. Wangedrag publiek: 3 strafpunten – waarschijnlijk vanwege de interventie met de scheidsrechter (ik was het niet). Ouderparticipatie: 12 punten, met hulde aan Clemmy.

Het Coolhaveneiland bestaat uit twee werelden. De grens van gentrificatie ligt ertussen. De kinderen van team Kapelplein wonen in de goedkope huurwoningen en zitten op de lokale  basisschool. De kinderen in de dure koopwoningen gaan naar een eigen sportclub en zitten op scholen met lange wachtlijsten. De grens tussen de twee categorieën buurtkinderen loopt grotendeels langs lijnen van afkomst, maar niet helemaal. Het is vooral een grens tussen hoog- en laag-opgeleide ouders, tussen rijke en arme gezinnen.

Tegenover de wereld van buurvrouw Clemmy en haar Street League-kinderen staat de wereld van bakfietsmoeder Wendeline. In het AD van maandag vertelde ze over haar soms moeilijke leven: “…ik [heb] het als werkende moeder ook zwaar gehad met mijn bakfiets vol koters, scheurend van kinderdagverblijf naar de buitenschoolse opvang en van de hockeyclub naar dansles. Dan zat ik me soms om half zeven ’s avonds huilend af te vragen wat te gaan koken. Nou, dat werden soms gewoon bruine boterhammen met kaas.” Heftig hoor. Maar Wendeline: 25% van de Rotterdamse kinderen groeit op in dusdanige armoede, dat er aan het einde van de maand niet eens geld is voor bruine boterhammen met kaas, laat staan voor dansles of hockey.

Wendeline werkt op Coolhaveneiland, maar in een andere wereld. Ze is ‘intern begeleider’ op de basisschool Blijberg Tweetalig (Engels/Nederlands). Deze experimentele school verhuisde vorig jaar naar Coolhaveneiland – tot ongerief van de ouders, want ‘dieper in de stad’. Dagelijks worden nu witte kinderen uit de betere milieus op bakfietsen naar het hart van Coolhaveneiland gebracht, aan gene zijde van de gentrificatiegrens.

Het gaat niet goed in ‘De Driehoek’ – dat is de ambtelijke naam voor het centrale deel van de Coolhaveneiland waar de Blijberg Tweetalig naartoe moest verhuizen. In een rapport uit 2007 wordt dit deel van de wijk “introvert en schizofreen” genoemd. Uit het bestemmingsplan van 2010: ”Door het goed beheren en waar nodig opknappen van de openbare ruimte en de aanwezige bebouwing kan worden voorkomen dat de Driehoek in een neerwaartse spiraal terechtkomt.”

De randen van Coolhaveneiland zien er goed uit. Deze zijn actief gegentrificeerd op basis van de ‘Ontwikkelingsvisie Coolhaveneiland’ uit 2005. De Westzeedijk werd een Parklane, de oude machinistenschool werd een creatief verzamelgebouw, artistieke initiatieven werden bevorderd en oude pakhuizen werden luxe appartementen. In een studie over 30 jaar architectuur in Rotterdam uit 2007 wordt dit ‘wellicht de meest perspectiefrijke benadering’ van gebiedsontwikkeling genoemd.

Maar toen kwam de crisis. Bezuinigingen. De deelgemeentes werden opgeheven. Het potje Europees geld bleek op. En Woonbron ging bijna onderdoor aan het SS-Rotterdam-debacle. Kortom: alle drijvende krachten achter de ontwikkeling van Coolhaveneiland vielen weg. Het ‘netwerk van betrokkenen’ viel uit elkaar en de Driehoek kwam in de gevreesde neerwaartse spiraal. De randjes van de wijk waren opgeknapt maar het middendeel verloederde. De openbare ruimte is hier verwaarloosd, de meeste huizen zijn slecht, er is een oververtegenwoordiging van maatschappelijk zwakke huishoudens en verwarde personen. 

Tot overmaat van ramp nam de drugsgerelateerde overlast in de wijk toe. Coolhaveneiland gaat gebukt onder de vele opvang-instellingen (zoals het Leger des Heils: drie vestigingen in deze wijk), drugsdealers rijden af en aan en drugsverslaafden schuimen de straten af. De overlast rondom de Leger des Heils-locatie aan de Westzeedijk is zo groot, dat de naburige bedrijven en scholen sinds vorig jaar particuliere beveiliging inhuren. Ze stuurden een brandbrief aan wethouder en burgemeester. Er wordt sindsdien gewerkt aan een ‘verbeterplan’ voor wijk, maar dat is na anderhalf jaar nog steeds niet klaar.

Er zijn lichtpuntjes, zoals de Feyenoord Street League. Ook is er deze zomer een wijkhuiskamer geopend. Maar tijdens BuurtBestuurt-vergaderingen waar ik voorzitter van ben, rijst een zorgelijk beeld van Coolhaveneiland. Zo is de politie aan de lopende band bezig met het bestrijden van de (drugsgerelateerde) overlast. De wijkagent spreekt van ‘dweilen met de kraan open’. Sommige buurtbewoners noemen hun buurt ‘het afvoerputje van Rotterdam’. De directeur van de openbare school zegt dat gezinnen de wijk verlaten als ze het zich kunnen permitteren. De basisschool Blijberg Tweetalig zal de wijk verlaten zodra er nieuwbouw is. Woonbron laat huurwoningen verpauperen in afwachting van grootschalige vernieuwing. Ambtenaren van Handhaving en van Stadsbeheer geven aan dat hun focus naar het centrum is verlegd. Ambtenaren van gebied Delfshaven zeggen dat de gemeente de wijk heeft verwaarloosd. De wijkmanager zegt: “Coolhaveneiland is een vergeten gebied.”

“Moet er soms eerst iets ergs gebeuren, voordat er daadwerkelijk iets gaat gebeuren?” – dat was de teneur tijdens een zoveelste bijeenkomst over de situatie in de wijk, vorige week donderdag. Aanwezigen (politie, bedrijven, scholen, bewoners) uitten hun frustratie over het feit dat er nog steeds geen plan van aanpak is. Bizar genoeg vond diezelfde middag een steekpartij plaats midden in de wijk.

De aanleiding is een sjekkie, aldus getuigen. Twee bezoekers van het Leger des Heils gaan met elkaar op de vuist. Op straat. Één trekt een mes. Het is bij een speelplaats: tientallen kinderen zijn er getuige van dat de ene man insteekt op de andere. Een slagaderlijke bloeding. Bloed spuit over de stoep. Z’n hand ligt er bijna af. Hulpdiensten zijn snel te plaatse. Slachtoffer wordt geopereerd en behoudt z’n hand. Dader wordt in verzekering gesteld.

Het Leger des Heils geeft snel openheid. De dader is geen vaste bezoeker, aldus Siemen, de teamleider van de nachtopvang. “De politie had hem de avond ervoor totaal verward en verwilderd – zeg maar gestoord – aangetroffen op straat, en gedumpt op de stoep bij de nachtopvang. Zo’n man hoort thuis in een ggz-instelling, met goede behandeling en zorg en medicatie. Die mensen zijn gebaat bij een prikkelarme omgeving met rust en structuur. Dat biedt de nachtopvang helaas niet, en dan gaat het mis. Maar het gaat natuurlijk al mis als die mensen uit de ggz vallen, dat er gewoon geen plek voor ze is.”

Het borrelt en gist in Coolhaveneiland, de wijk waar ik woon en waar ik opgroeide. De uitwassen van een neo-liberale visie op de (stedelijke) samenleving zorgen voor een tweedeling: onbetaalbare appartementen aan de randen van de wijk, en verpauperde sociale huurwoningen in het middendeel. De wereld van de overwerkte yup tegenover de wereld van het kansloze bijstandsgezin. Ertussenin ligt een kloof. En in die kloof lag vorige week een verslaafde in een grote plas bloed, onder het toeziend oog van bakfietskinderen én street league-voetballertjes.

Ambtenaren werken aan een verbeterplan voor de wijk. Hopelijk komt het snel.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
Ferrie

Ferrie Weeda

Ferrie Weeda (1977) studeerde geschiedenis en Nederlands. Zijn wieg stond aan de Coolhaven – nog steeds zijn domein. Ferrie houdt van publiek en van de stad. Hij is voorzitter van BuurtBestuurt Coolhaveneiland. Als stadsgids en schrijver deelt hij zijn betrokken en bevlogen verhalen over geschiedenis, samenleving en cultuur. Gerrit, Ferries jack-russell uit Tiel, is vernoemd naar Erasmus.

Profiel-pagina
logodriehonderdduizendtweetien

Elzeline Kooy

Illustrator

Elzeline Kooy (Rotterdam) studeerde in 2013 af als illustrator aan de Willem de Kooning Academie. In 2014 behaalde ze haar master aan Sint-Lukas (kunsthumaniora) in Brussel. Momenteel werkt ze als freelance illustrator voor onder andere magazines en online platforms, met specialisatie in beeldverhaal.

Profiel-pagina
Nog geen reacties