voor de harddenkende Rotterdammer

Sinds kort is het duidelijk wat de uitvoering van de Woonvisie betekent voor huurders in de Afrikaanderwijk, Hillesluis, Bloemhof, Tarwewijk en Charlois. In deze zogenaamde ‘focuswijken’ heeft de gemeente met woningcorporaties een ambitieus sloop- en renovatieprogramma. Er komen middeldure huur- en koopwoningen voor terug. Het gevolg: het is steeds moeilijker voor huurders met een laag inkomen om een woning te vinden op Zuid.

Tuindorp Vreewijk ligt vlakbij de focuswijken. Omdat er veel huurwoningen staan, kan het honderd jaar oude tuindorp misschien uitkomst bieden in de acute vraag naar huurwoningen. Als je nog nooit in Vreewijk bent geweest, moet je écht eens gaan kijken. Het is niet spectaculair, zoals de Wilhelminapier. Je zult Vreewijk niet zo makkelijk op een site van Rotterdam Marketing vinden. Maar ook in Vreewijk bonkt het hart van Rotterdam, een groen hart welteverstaan.

De aanleg van Vreewijk zorgde ruim honderd jaar geleden voor een ware revolutie in de woningbouw: de huizen hadden elk een tuin en stonden aan overdadig groene singels. Een aantal voorname liberale denkers stampte deze ‘gezonde stad’ avant la lettre met eigen middelen uit de grond. Het wijkontwerp was een antwoord op de uitbreidingswijken die dicht tegen de Rotterdamse haven aan waren gebouwd. Hoewel de woningen in Vreewijk voor arbeiders bestemd waren, bood de gemengde wijk ook plek aan de middenklasse van onderwijzers, ambtenaren en ziekenhuispersoneel.

IMG_9525c
Beeld door: beeld: Florine van Rees

Paradise lost

Ondertussen is de bevolkingssamenstelling en de sfeer in de wijk erg veranderd. Veel ouderen blijven in Vreewijk wonen, als de gezondheid het toelaat. Aan de gevels hangen borden met spreuken als ‘home is where the heart is’, achter de ramen vind je gevlochten harten. Liefde en aandacht voor het groen is er nog altijd: kleurrijke bloemen, fruitbomen en zo nu en dan een tuinkabouter. Er is zelfs nog een Tuinkeuringscommissie actief die jaarlijks een prijs voor de mooiste tuin uitreikt.

Een deel van de Vreewijkers verzet zich actief tegen veranderingen. Omdat ze zich goed weten te organiseren worden de verouderde woningen in Vreewijk, in tegenstelling tot die in de ‘focuswijken’, niet gesloopt. Wel startte woningcorporatie Havensteder een paar jaar geleden met een verbeterprogramma. Veel woningen krijgen een opknapbeurt ‘in bewoonde staat’. Bewoners brengen een paar maanden in een logeerwoning door terwijl er groot onderhoud aan de woning plaatsvindt. Voor deze operatie spaart de corporatie leegstaande woningen op, elke keer als er een huis in de wijk leeg komt te staan.

De wijkverbetering moet ervoor zorgen dat de wijk evolueert naar een ‘modern groenstedelijk milieu’, zo staat het in het Nationaal Programma Rotterdam Zuid. Uit een onderzoek naar de Rotterdamwet door Twynstra Gudde blijkt ondertussen dat de leefbaarheid in Vreewijk op een aantal criteria is verslechterd. Dit is bijvoorbeeld gemeten door te kijken naar het aantal bewoners met een uitkering. Vanwege de zorgen over het leefklimaat startte Havensteder in 2013 een Woonexperiment om toekomstig bewoners te vinden die een positieve woonkeuze voor Vreewijk maken en willen bijdragen aan het groene karakter.

Woonexperiment

Regelmatig komen nieuwe mensen in de wijk in wonen. Kiezen deze nieuwe huurders inderdaad voor Vreewijk? Rowenda Sneep, moeder van vier kinderen, woont sinds vijf jaar in een huurwoning aan de Groene Zoom in Vreewijk. Daarvoor woonde ze in de Beverwaard. Ze wilde daar niet per se weg – alleen voor een woning in Vreewijk wilde ze wel verhuizen. Ondanks dat familieleden haar voor gek verklaarden – ‘ga je in kabouterdorp wonen? – waardeert Sneep het wonen in het uitbundige groen.

Sneep vond haar droomwoning via het Woonexperiment: “Het was heel veel papierwerk, ik werd helemaal gescreend. Daarna heb ik een half jaar niets gehoord. Toen mijn zusje me op een kijkdag wees, ben ik gaan kijken en toen stond ik opeens in het huis waar ik wilde wonen. Daarna was het snel geregeld. Als ik op een andere manier aan een betaalbare huurwoning had moeten komen, was het nooit zo snel gelukt. Want ik stond nog helemaal niet ingeschreven als woningzoekende.”

Het succesverhaal van Rowenda Sneep bleek een uitzondering want Havensteder beëindigde het Woonexperiment al na drie jaar. Volgens Peter van Lieshout, directeur Wonen van Havensteder, functioneerde het niet omdat sommige woningzoekenden sociaal wenselijke antwoorden gaven in de voorgesprekken en daarna toch minder groene vingers bleken te hebben.

Sindsdien komen bewoners in Vreewijk in aanmerking voor een woning op basis van het systeem van ‘passend toewijzen’, waarvoor de gemiddelde wachttijd in Rotterdam volgens Van Lieshout vier jaar is. “Vroeger werkten woningcorporaties met eigen lijstjes, nu werken we liever met het creëren van aanbod op basis waarvan bewoners zelf een keuze maken. De spelregels zijn in principe voor iedereen hetzelfde.”

IMG_9572a
Beeld door: beeld: Florine van Rees

In Wassenaar gaan wonen

Ondertussen loopt de vraag naar goedkope huurwoningen verder op door de sloop in naburige wijken. Is er geen ruimte om woningen in de buurten bij te bouwen? In de Landbouwbuurt naast Vreewijk bouwt Havensteder nieuwe woningen met een tuin die in juni 2019 klaar moeten zijn. De maandhuur van rond de €710 is zo’n beetje het hoogste van wat een woningcorporatie mag vragen. Hoge huren zijn een trend die Rowenda Sneep ook bij andere nieuwbouwprojecten op Zuid ziet: “Veel huurprijzen zitten met €900 à €1.000 per maand ruim boven de huurgrens van sociale woningbouw. Als je dat kunt betalen dan kan je net zo goed in Wassenaar gaan wonen!”

Verhuizen, daar moet de gepensioneerde Vreewijker Corrie Vulto niet aan denken. Zij is één van de bewoners die maar al te graag in Vreewijk blijft. Op de vraag waarom, refereert zij meteen naar het groene, dorpse, karakter van de wijk. De laatste tijd merkt ze echter dat het niet goed gaat met het groenonderhoud: “Toen ik hier in 2000 kwam wonen waren veel tuinen groen, daar komen nu tegels voor in de plaats. Sommige binnenhoven zijn versteend. Ook is het zicht op de groene achtertuinen versperd door houten schuttingen en ijzeren hekken zonder groen.”

Nu ze met pensioen is, is Vulto op diverse aan de slag gegaan om het (moes)tuinieren bij haar medebewoners onder de aandacht te brengen. Met een bedrag van € 25.000, beschikbaar gesteld door Havensteder, ging ze met andere bewoners aan de slag om de voortuinen te vergroenen door stenen in te wisselen voor beplanting. Tot haar spijt sneuvelde de beplanting na een paar jaar weer.

Passen in het plaatje

Door gesprekken met bewoners kwam Vulto erachter wat de onderliggende redenen zijn dat de tuinen verloederden. “Een deel van de mensen dat in de wijk komen woont, zit in de schulden. Ik begrijp best dat zij iets anders aan hun hoofd hebben dan het onderhouden van hun tuintje.” Het is de kern van één van de problemen op Zuid: je kunt wel proberen huurders te matchen aan buurten die bij hun passen, maar veel huurders hebben té weinig te besteden om hun woning, laat staan hun tuin, te onderhouden. Als je in de schuldsanering zit kan je niet eens kiezen waar je je geld aan uitgeeft.

Toch word je met wantrouwen aangekeken omdat je niet voldoet aan het ‘plaatje’ van de Vreewijker met groene vingers. De groene kracht van Vreewijk werpt, ironisch genoeg, voor nieuwkomers een drempel op. Daarnaast zijn leeggekomen woningen momenteel hard nodig voor het interne verbeterprogramma. Die zijn dus niet beschikbaar voor nieuwe huurders. Het is dus zeer de vraag of Vreewijk, met behoud van de dorpse sfeer, uitkomst kan bieden voor verweesde huurders die op Zuid zoeken naar een nieuwe huurwoning.

IMG_9529c
Beeld door: beeld: Florine van Rees

In een vervolgartikel gaat Teun in op de vraag of andere buurten op Zuid wel als ‘aankomstwijk’ functioneren. Ken jij mensen die net een nieuwe huurwoning hebben gevonden op Zuid – of daarnaar op zoek zijn, of heb je een andere tip voor Teun? Laat dan je reactie achter onder het artikel of neem contact op per mail. Hartelijk dank!

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
Teun van den Ende

Teun van den Ende

Teun van den Ende laat zich niet graag leiden door hypes, maar gaat juist op zoek naar de lange lijnen in de ontwikkeling van Rotterdam – en ook andere steden trouwens. Teun combineert populaire cultuur met historisch onderzoek naar de stad.

Profiel-pagina
10547749_10154894484515486_7617606655025449823_o_1000

Florine van Rees

Florine van Rees (1988) is afgestudeerd als modevormgever en benut haar kennis in de beeldvorming. Met een modische blik benadert ze documentaire onderwerpen in de fotografie. Een samenspel van kleur, contrast, textuur en lijnen staat hierin centraal. Naast haar werk als fotograaf mede-beheert Florine ook het online magazine www.slash-zine.com waar vooral inspiratie gedeeld wordt.

Profiel-pagina
Nog geen reacties