voor de harddenkende Rotterdammer

Gemeente en woningcorporatie Vestia kondigde bij 599 huishoudens en ondernemers in de Afrikaanderwijk deze zomer de sloop van hun woning of bedrijfsruimte aan. Het gaat om de Tweebosbuurt, vijf bouwblokken met sociale huurwoningen. Veel woningen zijn verouderd maar een deel is nog niet afgeschreven. De woningen zijn bijna allemaal eigendom van woningcorporatie Vestia dat 90 woningen renoveert. Voor de rest van de woningen dreigt sloop. Want er moet een gemengde buurt komen met duurdere huur- en koopwoningen met ruimte voor slechts 130 nieuwe sociale huurwoningen.

Armoede en stress

De sloop gebeurt niet zonder slag of stoot. Daags nadat de sloopbrief van Vestia op de deurmat viel, startte een de ‘harde kern’ met actievoeren. Grarda Pelger, al 73 jaar bewoner van de Tweebosbuurt, hield haar verhaal al voor diverse media. Zij zegt door te willen gaan tot het bittere eind. Jarenlang investeerde ze in contact met haar buren: “Toen mijn Marokkaanse buurvrouw hier jaren geleden kwam wonen, riep ik vanaf het balkon ‘mooi weertje, he!’ – maar kreeg geen reactie. Ze kon geen Nederlands. Ik heb toen aangeboden haar kinderen te helpen met huiswerk, elke dag van vier tot zes. Nu helpen ze mij met boodschappen doen en koken ze soms voor me. Zo doen we dat hier in de buurt.”

Voormalig opbouwwerker Nel ten Boden herkent de sterke sociale samenhang in de Tweebosbuurt die Pelger beschrijft: “De mensen hebben sociale relaties die buiten de bestaande hokjes van etnische achtergrond en leeftijd om gaan. Het is jammer dat medewerkers van Vestia tegen deze bewoners onzorgvuldig is geweest door de sloop van hun woning aan te kondigen terwijl het raadsbesluit daarover nog niet genomen is.”

Na signalen van vrienden over de naderende sloop, trok Ten Boden op eigen initiatief door de wijk voor een belevingsonderzoek. Met haar resultaten houdt ze de instanties, die vaak vanuit de cijfers redeneren, een spiegel voor: “De Afrikaanderwijk staat in de top drie van Rotterdamse armoedewijken. Maar de meeste mensen willen beslist niet weg uit de wijk. Logisch dus dat huurders stress ervaren als ze hun huis moeten verlaten. Bovendien zijn er in Rotterdam geen betaalbare woningen meer beschikbaar.”

IMG_9715c
Beeld door: beeld: Florine van Rees

Politieke verdeeldheid

De harde kern besloot zoveel geluid maken tot de politiek het hoort. Het definitieve besluit over de sloop moet immers nog door de raad. De dag des oordeels komt snel dichterbij. Mevrouw Pelger telt optimistisch de partijen die zich tegen de sloop verzetten maar constateert dat er nog geen meerderheid voor is. “Als we de PvdA er nou ook nog achter krijgen, dan zijn we weer een stap dichterbij.” Maar de PvdA geeft evenals coalitiepartners GroenLinks, ChristenUnie-SGP, VVD, D’66 en CDA geen sjoege. Zij zijn met hun handen gebonden aan het akkoord dat ze eind juni sloten, dat de Woonvisie uit 2016 en daarmee ook de aangekondigde sloopplannen grotendeels overnam.

De SP keert zich wel fel tegen de Woonvisie. Burgerraadslid Burak Yildiz wijst op de situatie van de huurders: “Als je hier zoveel woningen sloopt dan zal een groot deel van die 600 huishoudens naar een huurwoning buiten de wijk of zelfs buiten Rotterdam moeten verhuizen. Wij zeggen: wees zuinig op de informele zorgpatronen en de sociale infrastructuur. Hier wonen mensen van allerlei achtergronden en afkomst, echte mensen van Zuid.”

“Wees zuinig op de informele zorgpatronen en de sociale infrastructuur. Hier wonen mensen van het echte Zuid”

IMG_9608c
Beeld door: beeld: Florine van Rees

Woonvisie

De Tweebosbuurt staat niet op zichzelf, maar is onderdeel van het woonbeleid. Loes Brökling, woordvoerder van Vestia, zet het gewenste eindbeeld nog eens neer als motivatie voor het doorzetten van de plannen in de Tweebosbuurt: “Er is een forse kwaliteitsimpuls nodig voor de buurt, de Afrikaanderwijk én voor Rotterdam-Zuid. Momenteel bestaat ongeveer 90% van de buurt uit sociale huurwoningen, tegenover 10% vrije sector huur. Na de sloop zal bijna de helft sociale huur zijn als je de gerenoveerde woningen meetelt. Daartegenover staat 20% vrije sector huur en 30% koopwoningen.”

Hoewel de Rotterdamse woningcorporaties niet blij waren met de in 2016 aangenomen Woonvisie, zijn zij wel samen met de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering. De visie bepleit een jarenlang programma voor sloop en nieuwbouw, vooral op Zuid. Het eerste buurtje dat voormalig wethouder Robert Schneider (Leefbaar) besloot te slopen is de Mijnkintbuurt in de Tarwewijk. De gemeente is al een eind gevorderd met het aankopen en onteigenen van de 168 particuliere huurwoningen. In 2019 is de sloop klaar en start woningcorporatie Woonstad met de bouw van 88 nieuwe huurwoningen voor gezinnen.

Dat is opvallend. In de gemeenteraadsverkiezingen maakten veel partijen zich namelijk hard om het woningtekort weg te werken. Nu Rotterdammers in grote getale hopeloos raken van het gebrek aan huizen schroeft de gemeente doodleuk het aantal woningen terug? Waarom komen er niet juist méér woningen in de wijken op Zuid terug, zoals in het centrum?

Vestia verklaart dat er weliswaar in de Tweebosbuurt minder woningen terugkomen, maar elders wel wordt verdicht: “Voor een evenwichtige stedelijke ontwikkeling is in sommige wijken meer licht, lucht en ruimte wenselijk. Feyenoord City, Katendrecht en aan de Laan op Zuid gaan voor de verdichting zorgen.” Maar omdat die nieuwe woningen er nog niet allemaal staan en onder politieke druk alles vloeibaar wordt, is het mogelijk dat er in de Tweebosbuurt extra woningen bij kunnen komen.

IMG_9617c
Beeld door: beeld: Florine van Rees

NPRZ onder druk

De uitzonderingspositie van Zuid ligt vast in afspraken onder het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid (NPRZ). Het doel is om mensen die meer te besteden kregen (sociale stijgers) in de zogenaamde ‘focuswijken’ op Zuid te houden. Deze wijken, zoals de Afrikaanderwijk, Tarwewijk, Hillesluis en Charlois, zijn pakweg een eeuw geleden gebouwd voor havenarbeiders en bestaan voor een groot deel uit goedkope huurwoningen. Het aantal woningen in deze wijken wordt nu bewust omlaag gebracht om ruimte te maken voor nieuwbouw.

Bas Kurvers (VVD) is sinds deze zomer wethouder wonen. Zijn partij wil graag veel meer woningen (bouwen, bouwen, bouwen!) in Rotterdam realiseren. Maar ook de VVD heeft te maken met eerder afgesproken beleid en de wensen van de vijf andere coalitiepartijen. In vergelijking met de oorspronkelijke getallen in de Woonvisie besloot het nieuwe college weliswaar 3.000 minder goedkope woningen slopen en te renoveren – maar dat betekent nog steeds dat de gemeente vele duizenden woningen op Zuid gaat aanpakken.

Bakfietsgezinnen

Eén van de belangrijkste redenen van de gemeente voor de grootschalige sloop en renovatie is het grote verloop in sommige buurten zoals de Mijnkintbuurt. Veel mensen wonen er zó kort dat er geen sociale samenhang in de buurt is. Het doel is om meer gezinnen naar de Tarwewijk te krijgen en zo het aantal bakfietsgezinnen op te krikken.

D66 is een van de partijen in de nieuwe coalitie. D66’er Robin de Roon vindt dat Rotterdam vooral in het centrum moet verdichten. “Soms is verdunning op Zuid nodig om plek te maken voor grotere woningen of vanuit stedenbouwkundig oogpunt. D66 blijft achter de koers van de Woonvisie staan. Huurders kunnen zo in die wijken wooncarrière kunnen maken, wat een beter evenwicht in sommige buurten oplevert. Starters moeten bijvoorbeeld ook terecht kunnen op Zuid. En ja, dat kan weleens betekenen dat er op bepaalde plekken minder woningen teruggebouwd worden dan er nu zijn.”

Sloop is duur

Het uitkopen van woningeigenaren inclusief proceskosten zijn kosten voor de gemeente. De gemeente moet in de Tweebosbuurt nog een tekort wegwerken van € 14,55 miljoen, zo werd op 3 juli in een raadsvergadering duidelijk. Het college heeft beloofd een voorstel voor de dekking ervan te maken. De Tweebosbuurt pakt per woning relatief goedkoop uit, voor de Mijnkintbuurt betaalt de gemeente meer:een ton per woning aan proces- en sloopkosten. De twee projecten vormen slechts het topje van de ijsberg. Onder de totale aanpak op Zuid vallen maar liefst 12.000 corporatiewoningen en 23.000 particuliere huurwoningen. Van deze 23.000 particuliere woningen moeten er 10.000 ingrijpend worden verbeterd, dan wel worden vervangen.

Het lijkt erop dat deze bedragen de komende tijd steevast onderdeel zullen zijn van debat in de gemeenteraad. Wat is de prijs die Rotterdam betaalt voor het woonbeleid? De woordvoerder van wethouder Bas Kurvers (VVD) signaleert dat de inzet van geld als stimulans werkt om mensen te laten verhuizen. Een deel van dat geld komt namelijk bij de huurders terecht: zij krijgen een wettelijk bepaalde verhuisvergoeding mee van € 6.000 en een urgentieverklaring omdat ze gedwongen hun huis uit moeten.

IMG_9671c
Beeld door: beeld: Florine van Rees

En de huurders in de Tweebosbuurt?

Het ligt voor de hand dat – als de sloop doorgaat – veel van de huidige huurders straks niet meer in de Tweebosbuurt terugkeren. Voor de te slopen woningen komen zo’n 300 koop- en duurdere huurwoningen terug en de huren van de 130 sociale huurwoningen die worden teruggebouwd, liggen aanmerkelijk hoger dan de huidige huren. Bovendien zijn deze nieuwe woningen nog (lang) niet klaar als de huidige bewoners hun woning uit moeten. Dat maakt de kans op terugkeer in de buurt waarschijnlijk erg klein.

Vestia stelde vooruitlopend op de sloop een sociaal plan op. Of dat soepel verloopt is afhankelijk van de medewerking van huurders, vertelt Nel ten Boden: “Ze zijn gevraagd hun handtekening onder een privacyverklaring te zetten zodat Vestia inzage krijgt in hun zoekgedrag op Woonnet Rijnmond. Op basis daarvan wil Vestia gerichte hulp aanbieden bij het vinden van een woning. Dat klinkt mooi, maar je hebt bewoners die zich verzetten tegen de sloop en weigeren te zoeken. In dat geval kan Vestia tot een juridische procedure over gaan om mensen uit hun huis te zetten.” Ze voegt eraan toe dat er in de buurt ook nogal wat mensen wonen die digibeet zijn of het Nederlands slecht beheersen. Dat belemmert het zoeken.

Vestia is zich bewust van de aandacht die deze ingrijpende herstructurering met zich meebrengt en stelt dat het informeren en persoonlijk begeleiden van huurders met grote zorg gebeurt. In oktober moet echter nog meer dan de helft van de huisbezoeken plaatsvinden om huurders te informeren. Ondertussen strijden mevrouw Pelger en haar buren moedig verder om hun woningen van de sloop te redden. Als het ze lukt echte weerstand te organiseren in de politiek, dan zou dat weleens tot een tweespalt in de coalitie kunnen leiden.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
Teun van den Ende

Teun van den Ende

Teun van den Ende laat zich niet graag leiden door hypes, maar gaat juist op zoek naar de lange lijnen in de ontwikkeling van Rotterdam – en ook andere steden trouwens. Teun combineert populaire cultuur met historisch onderzoek naar de stad.

Profiel-pagina
10547749_10154894484515486_7617606655025449823_o_1000

Florine van Rees

Florine van Rees (1988) is afgestudeerd als modevormgever en benut haar kennis in de beeldvorming. Met een modische blik benadert ze documentaire onderwerpen in de fotografie. Een samenspel van kleur, contrast, textuur en lijnen staat hierin centraal. Naast haar werk als fotograaf mede-beheert Florine ook het online magazine www.slash-zine.com waar vooral inspiratie gedeeld wordt.

Profiel-pagina
Lees 2 reacties

Advertentie

Wildlife-film-festival-rotterdam-2018-Adv-Versbeton